Nizina Mazowiecka należy do jednych z największych regionów w Polsce. Jest ona zaliczana do Krainy Wielkich Dolin, który ciągnie się rozległym pasem nizin. Obszar ten kształtowany był przez liczne procesy

i czynniki. Pod względem ukształtowania powierzchni Nizina Mazowiecka jest rozległą o płaskiej powierzchni kotliną. W środkowej części Niziny Mazowieckiej rozciąga się Kotlina Warszawska. Pod względem tektonicznym położona jest w obrębie niecki brzeżnej, która w tym regionie jest nazywana niecką mazowiecką. Nieckę mazowiecką budują, w głównej mierze osady pochodzące z mezozoiku oraz przepuszczalne

i nieprzepuszczalne osady trzeciorzędowe leżące naprzemianlegle. W czasie zlodowacenia środkowopolskiego

i działalności lądolodu skandynawskiego ukształtowały się główne zarysy Niziny Mazowieckiej, które formowanie były w kolejnych stadiach przebiegu zlodowacenia. Zmiana intensywności przebiegu zlodowacenia doprowadziła do znacznego zróżnicowania północnej i południowej części krajobrazu niziny.

Powstałe w wyniku działalności lodowcowej, formy terenu szczególnie w południowym i wschodnim regionie Niziny Mazowieckiej ulegały znacznym przemianom pod wpływem klimatu peryglacjalnego, którego warunki były charakterystyczne podczas zlodowacenia bałtyckiego. Powstały liczne doliny i niecki denudacyjne, które rozcinały ciągnące się wały morenowe.

W końcowej fazie zlodowacenia bałtyckiego oraz okresach chłodnych holocenu, powstały ciągi wydm parabolicznych, najliczniejsze występują w Kotlinie Warszawskiej, dolinie Radomski, Pilicy oraz na Równinie Kurpiowskiej. Należą one do najbardziej charakterystycznych form tego terenu.

Występujące na Nizinie Mazowieckiej gleby, są zaliczanie do jednych z najmniej urodzajnych. Są to przede wszystkim gleby bielicowe, ukształtowane na piaskach, glinach i osadach zastoiskowych.

Najważniejszymi rzekami płynącymi przez obszar Niziny Mazowieckiej są: Wisła, Narew, Bug, Pilica, Wieprz, Wkrę. Tworzą one sieć rzeczną o układzie promienistym, w części centralnej zbiegającą się ich źródła znajdują się w większości poza granicami niziny.

Klimat Niziny Mazowieckiej cechuje się dość wysokimi różnicami termicznymi szczególnie w okresie zimowym. Latem średnie temperatury miesięczne wynoszą od 18ºC do 18,5ºC. Obszar niziny mazowieckiej cechuje występowanie najniższych opadów w całej Polsce, średnio w ciągu roku 500 mm, w południowej

i północnej części regionu, 500-600 mm.

Kilkaset tak temu obszar Niziny Mazowieckiej, charakteryzowały rozległe puszcze, dziś obszar ten należy do najmniej zalesionych w całej Polsce. Fragmenty puszczy zachowały się na niewielkich obszarach, które stanowią dziś rezerwaty przyrody, objęte ścisłą ochroną, należą do nich Puszcza Kampinoska, Kurpiowska, Biała, Kozienicka. Po wpływem działalności człowieka lasy zostały znacznie przekształcone i tworzą

w większości monokultury sosnowe.