Królestwo Hiszpanii jako państwo położone jest w na półwyspie Iberyjskim. Zajmuje ona powierzchnię 504 782 km2. Oprócz części kontynentalnej, w skład państwa wchodzą także Wyspy Kanaryjskie i Baleary oraz niewielkie terytoria w charakterze enklaw takich jak Alhucemas, Ceuta, Chafarinas, Melilla i Penon de Velez de la Gomera. Hiszpania graniczy z Francją i Andorą na północnym - wschodzie, z Gibraltarem na południu. Za Portugalią graniczy na zachodzie. Od północnego - zachodu granicę stanowi wybrzeże Oceanu Atlantyckiego, od południa i wschodu zaś Morze Śródziemne. Stolicą Hiszpanii jest, największe z miast hiszpańskich w ogóle, Madryt liczący 2 866 tys. mieszkańców. Innymi dużymi miastami są Barcelona (1 508 tys.), Walencja (746 tys.), Sewilla (697 tys.), Saragossa (601 tys.), Malaga (522 tys.), Bilbao (370 tys.) oraz Las Palmas (355 tys.). Cały kraj podzielony jest administracyjnie na 17 wspólnot administracyjnych i 52 prowincje. Odrębne jednostki podziału administracyjnego stanowią Ceuta i Melilla w Afryce Północnej. Obowiązującym językiem jest język hiszpański, a walutą narodową - peseta (składa się z 100 centimos).

Ludność

W Hiszpanii mieszka ponad 40 milionów mieszkańców (39 996 tys. w 2000 roku). Średnia gęstość zaludnienia to 79 osób / km2. Ponad 78 % ogółu mieszkańców mieszkało w 1991 roku w miastach, a przyrost naturalny wynosił w 2000 roku 0,19 ‰. Ponad 75 procent ludności stanowią Hiszpanie kastylijscy. Hiszpania jest teoretycznie krajem jednolitym narodowościowo, mimo tego, głównie dzięki mającym długą historię podziałom dzielnicowym i dialektycznym, zachowały się do dzisiaj postawy odmienności i tendencji niekiedy separatystycznych wśród niektórych grup społecznych zamieszkujących ten kraj. Spośród ludności Hiszpanii znaczą odrębność językowo - etniczną zachowali Katalończycy (około 18 % społeczeństwa). Galicyjczycy stanowią 6 % a Baskowie, którzy wytworzyli odrębną i izolowaną grupę, to 1,5 % społeczeństwa. Religią dominującą w Hiszpanii jest katolicyzm, do którego przyznaje się 95 % społeczeństwa Hiszpanii, resztę stanowią małe wspólnoty religijne takie jak protestanci i muzułmanie. Przeciętnie hiszpański mężczyzna żyje 75 lat, a kobieta 82.

Warunki naturalne

Obszar Hiszpanii zajmuje ponad 85 % terenu Półwyspu Iberyjskiego. W środkowej części wznosi się rozległa wyżyna (Meseta). Jest to stary masyw hercyński, zniszczony przez procesy denudacji. Głównymi skałami, z których zbudowana jest Meseta, to głównie pochodzące z ery archaicznej granity i gnejsy oraz paleozoiczne fylity, łupki, kwarcyty, wapienie i zlepieńce. Na skutek ruchów górotwórczych w centrum Mesety ukształtowało się w centrum Mesety grupa zrębowych masywów górskich tzw. Kordyliery Centralne. Najwyżej wznoszą się Sierra de Gredos (2592 m n.p.m.) i Sierra de Guadarrama (2430 m n.p.m.). W północnej części wykształciły się Góry Kantabryjskie (2642 m n.p.m.) a na południu Sierra Morena (1323 m n.p.m.). O Gór Betyckich jest oddzielona Meseta Niziną Andaluzyjską i położoną w niej rzeką Gwadalkiwir. Pomiędzy Górami Kantabryjskimi a Kordylierą Centralną w północnej części Mesety, wznosi się Wyżyna Starej Kastylii. W centrum kraju znajduje się Wyżyna Nowej Kastylii, na której położona jest stolica Hiszpanii - Madryt. Ta część Mesety odwadniana jest przez najdłuższą rzekę półwyspu - Tag i Gwadianę. Na południe od Mesety wznoszą się systemy górskie pochodzące z okresu fałdowań alpejskich. Takimi górami są właśnie Góry Betyckie, z najwyższym szczytem półwyspu Iberyjskiego - Mullhacenem (3478 m n.p.m.). Na północnym - wschodzie, na granicy hiszpańsko - francuskiej wznosi się jeszcze jeden łańcuch fałdowań alpejskich - Pireneje.

Roślinność Hiszpanii jest bardzo zróżnicowana regionalnie. Środkowa część Mesety jest porośnięta roślinnością kserofityczną, odznaczającą się przeważającym udziałem wiecznie zielonych krzewów oraz stepów. Dominuje tu klimat typowo kontynentalny charakteryzujący się suchym, gorącym latem i dość chłodną zimą. W północnej części Hiszpanii (z Górami Kantabryjskimi i Pirenejami) porośnięte są zwartymi kompleksami lasów. Panuje tu klimat oceaniczny z ciepłym latem i łagodną zimą. Nizina Andaluzyjska wraz z wybrzeżem śródziemnomorskim są pod wpływem łagodnego i ciepłego klimatu. Dominującym zbiorowiskiem w tej części Hiszpanii jest makia śródziemnomorska.

Historia

Kolonizację południowej części Hiszpanii zapoczątkowali Fenicjanie w X w p.n.e. Fenicjanie na zajętych przez siebie terytoriach prowadzili ożywioną działalność handlową. Około 230 r. p.n.e. Kartagińczycy wypierają Fenicjan, rozpoczynając także kolonizację wewnętrznej części półwyspu. W wyniku wojen punickich tereny półwyspu zajmują Rzymianie, włączając je w obręb swojego imperium. Arabowie, którzy władali już wybrzeżami Afryki Północnej, zajmują z początkiem VIII w. obszar półwyspu. Ich władza trwała do XIII w., a do końca XV w. w południowej części (Grenada). W wyniku procesów integracyjnych, pod koniec średniowiecza powstają w obrębie półwyspu Iberyjskiego dwa państwa: Hiszpania i Portugalia. Położenie Hiszpanii sprzyjało rozwojowi handlu i żeglugi morskiej. XV wiek to epoka początku wielkich odkryć geograficznych. W 1492 r. kierowana przez Krzysztofa Kolumba wyprawa, dociera do wybrzeży Ameryki, a ekspedycja dowodzona przez Ferdynanda Magellana jako pierwsza opływa dookoła kulę ziemską. Rywalizację obu państw półwyspu Iberyjskiego kończy zawarty w 1494 r. układ, dzielący nie odkryte jeszcze terytoria na dwa obszary wpływów: hiszpański i portugalski.

W XVI w. rozpoczął się dla Hiszpanii okres wielkich podbojów kolonialnych w Ameryce. W 1521 konkwistadorzy hiszpańscy podbili Meksyk niszcząc cywilizację Azteków i Majów, w 1532 zdobyli Peru, następnie w 1536 Argentynę. W Azji pod panowanie Hiszpanii dostały się m.in. Filipiny. Polityka kolonialna przyczyniła się do największego rozkwitu państwa, jednak jej skutki doprowadziły w późniejszym czasie do zacofania gospodarczego kraju. Hiszpania, począwszy od II połowy XVII wieku traci stopniowo swoje znaczenie, głównie poprzez to, że jej posiadłości są przez inne państwa lub poprzez usamodzielnianie się kolonii. Spośród olbrzymiego niegdyś imperium, zachowały się tylko niewielkie enklawy na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Hiszpania na początku XX w. to kraj zacofany gospodarczo i wewnętrznie rozbity. W 1923 roku próbę stabilizacji politycznej podjął MIguel Prima de Rivera, wprowadzając na okres siedmiu lat dyktaturę. Po jego ustąpieniu w kraju zapanował chaos a król Alfons III musiał opuścić kraj. W 1936 roku władzę przejął Front Ludowy a w kraju dochodzi do wojny domowej, w której zwycięstwo odnoszą nacjonaliści dowodzeni przez generał F. Franco, a on sam wprowadza system rządów autorytarnych. Dzięki sprawnej polityce zagranicznej Hiszpania zachowuje w czasie II wojny światowej neutralność, a po II wojnie światowej przełamuje dotychczasową izolację polityczną. Stabilizacja polityczna sprzyjała rozwojowi gospodarczemu. W 1948 roku do Hiszpanii powrócił Juan Carlos - następca tronu hiszpańskiego. Hiszpanii udało się także załagodzić spór o Gibraltar z Wielką Brytanią, a wycofawszy się z tereny Sahary Hiszpańskiej rozwiązała ostatecznie swoje problemy kolonialne. W 1975 roku została przywrócona w Hiszpanii, jako ustrój państwowy, monarchia. Hiszpania wstąpiła do NATO w 1982 roku, a do EWG w 1985. Premierem Hiszpanii został 27 kwietnia 2000 roku Jose Maria Aznar.

Ustrój polityczny

Obecnie panującym ustrojem politycznym w Hiszpanii jest monarchia konstytucyjna, a król jest głową państwa. Władza ustawodawcza reprezentowana jest przez dwuizbowy parlament (Cortes Generales), w skład którego wchodzą 350 - osobowy Kongres Deputowanych i 255 - osobowy Senat. W skład rządu wchodzi także 23 - osobowa Rada Państwa

Bogactwa naturalne

Na terenie Hiszpanii znajdują się bogate złoża surowców naturalnych. Wydobycie węgla kamiennego (Góry Kantabryjskie) zaspokaja w 70 % krajowe zapotrzebowanie. Innym cennym i licznie występującym surowcem są rudy żelaza. Największą hutą żelaza w Hiszpanii jest huta w Aviles, której produkcja zaspokaja niemal połowę produkcji hutniczej w Hiszpanii. Piryt wydobywany jest w górach Sierra Morena. Hiszpania jest na świecie jednym z głównych producentów tego surowca na świecie. Cynk i ołów wydobywa się w Sierra Morena i Górach Kantabryjskich. Wolfram i cynę wydobywa się na terenie Galicji. Wydobycie ropy naftowej jest niewielkie, stąd istnieje potrzeba jej sprowadzania zza granicy. Największą rafinerią przerabiającą sprowadzaną ropę jest rafineria w Kartagenie. Elektrownie wodne dostarczają około 40 % energii elektrycznej. Największą elektrownią wodną jest elektrownia Aldeavila położona na rzece Duero.

Przemysł

Przemysł przetwórczy w Hiszpanii jest dobrze rozwinięty i nowoczesny. W Kartaginie i El Ferro znajdują się stocznie, natomiast przemysł reprezentujący branże samochodową skoncentrowany jest w Barcelonie i Valladolid. W Hiszpanii funkcjonuje także wiele zakładów przemysłu chemicznego i maszynowego. W Katalonii, a zwłaszcza w Barcelonie znajdują się zakłady przemysłu włókienniczego. Przemysł przetwórstwa spożywczego jest równomiernie rozmieszczony na terenie Hiszpanii.

Rolnictwo

Rolnictwo skupia około 12 % czynnej zawodowo ludności. Eksport produktów pochodzenia rolniczego dostarcza niemal 1/5 wartości eksportu. W eksporcie owoców cytrusowych, Hiszpania zajmuje miejsce w ścisłej czołówce. W Hiszpanii prowadzona jest także uprawa mandarynek, pomarańczy, kasztanów, migdałów, bananów i granatów. Dobrze rozwinięta jest uprawa winnej latorośli i oliwek. Wśród upraw zbóż najważniejszymi są uprawy pszenicy, owsa, żyta i jęczmienia. Ryż uprawiany jest na terenach sztucznie nawadnianych. Stosunkowo dobrze rozwinęła się produkcja związana z uprawą buraków cukrowych i ziemniaków. Hodowla zwierząt odgrywa mniejszą role, mimo wielowiekowej tradycji. Znaczne znaczenie odgrywa rybołówstwo oraz produkcja konserw rybnych. Dochód narodowy wyniósł w 1999 roku 17 300 USD w przeliczeniu na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji wynosiła w latach 1980 - 92 8,7 %,a w 1999 r. tylko 2,3 %. Największymi partnerami handlowymi Hiszpanii są Niemcy, Francja i Włochy. Wartość importu w 1999 roku wynosiła 137,5 mln USD, eksportu natomiast 112,3. Zadłużenie zagraniczne było oceniane na 90 mld USD.Dochód narodowy w 1999 wynosił 17 300 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1992: 8,7%, w 1999: 2,3%. Do największych partnerów handlowych kraju należą Niemcy, Francja i Włochy. Obroty z zagranicą w 1999 wynosiły: import - 137 500 mln USD, eksport - 112 300 mln USD. Zadłużenie zagraniczne: 90 mld USD (1999).

Informacje turystyczne

Godnymi uwagi miejscami w Hiszpanii są: Madryt (Muzeum Prado, pałac królewski i muzeum archeologiczne), a także Aranjunez, Salamanka, Segovia, Toledo, Barcelona, Sewilla, Malorca, Pampeluna, Costa Brava, Walencja, Grenada, Alicante, Malaga, Kordowa, Halle do los Caidos, liczne kąpieliska i walki byków (corridy).

Ambasada Królestwa Hiszpanii znajduje się w Warszawie przy ulicy Myśliwieckiej 4.