ROZPUSZCZANIE – to fizyczny proces mieszania składników, prowadzący do otrzymania roztworu. Proces ten polega na przejściu ciała stałego do roztworu. Substancja, która się rozpuściła, nazywana jest substancją rozpuszczoną, a ciecz, w której nastąpił proces rozpuszczenia nosi nazwę rozpuszczalnika. Rozpuszczanie jest zjawiskiem fizycznym, ponieważ nie zachodzi przekształcanie drobin w inne drobiny.

ROZTWÓR NASYCONY – roztwór zawierający maksymalną, nie naruszającą jego trwałości zawartość ciał rozpuszczonych. Roztwór nasycony, nie zmienia swego stężenia w kontakcie z czystą fazą substancji rozpuszczonej, w danych warunkach termodynamicznych, takich jak ciśnienie czy temperatura. W praktyce oznacza to stan, w którym z roztworu nasyconego nie wytraca się żaden osad ale też nie można rozpuścić w nim już więcej substancji (bez zmian warunków termodynamicznych). Ciekły roztwór nasycony uzyskuje się na drodze stopniowego dodawania rozpuszczanej substancji do roztworu, aż do momentu gdy kolejna dodana porcja już się nie rozpuści. Roztwór nasycony można też otrzymywać przez zmianę warunków termodynamicznych.

ROZWÓR NIENASYCONY - to taki roztwór, w którym można rozpuścić jeszcze pewną ilość substancji, w określonych warunkach ciśnienia i temperatury.

ROZPUSZCZALNOŚĆ – ilość substancji (stałej, ciekłej lub gazowej) rozpuszczonej w roztworze nasyconym w danym rozpuszczalniku w określonej temperaturze i pod danym ciśnieniem. W przypadku gazów rozpuszczalność wzrasta ze wzrostem ciśnienia i zgodnie z prawem Henry’ego jest do niego proporcjonalna, maleje natomiast wraz ze wzrostem temperatury. Rozpuszczalność ciał stałych i cieczy bardzo mało się zmienia pod wpływem zmian ciśnienia, główny natomiast wpływ wywiera temperatura. Ciała stałe prawie zawsze lepiej się rozpuszczają w wyższych temperaturach, często w temperaturach bliskich temperaturze topnienia danej substancji stałej rozpuszczalność gwałtownie rośnie, aby w temp. topnienia osiągnąć wartość nieograniczoną. Wiąże się to z tym, że dwie ciecze często charakteryzują się nieograniczoną wzajemną rozpuszczalnością. W niektórych jednak przypadkach dwie ciecze wykazują ograniczona mieszalność i tworzą dwie warstwy,  przy czym warstwa cieczy A jest roztworem nasyconym względem cieczy B, warstwa zaś cieczy B – roztworem nasyconym względem cieczy A. Najczęściej w miarę wzrostu temperatury składy obu warstw ciekłych coraz bardziej się do siebie zbliżają, aby osiągnąć w pewnej temperaturze jednakowy skład obu warstw, a więc zmieszać się całkowicie. Tę temperaturę nazywa się krytyczną temp. mieszalności obu cieczy.

EFEKT EBULIOSKOPOWY – polega na zwiększaniu się temperatury wrzenia substancji ciekłej w miarę rozpuszczania w niej innej substancji. Zwiększenie temperatury wrzenia nie zależy od rodzaju substancji rozpuszczonej i jest wprost proporcjonalne do stężenia molalnego, a także do ułamka molowego substancji rozpuszczonej. Dla przypadku, gdzie obecnych jest wiele różnych substancji stężenie efektywne jest równe sumie stężeń poszczególnych substancji. Prawo to jest zachowane tylko dla przypadku niewielkich stężeń substancji rozpuszczonej. Substancje, które dysocjują na jony w zastosowanym rozpuszczalniku zachowują się tak, jak gdyby ich stężenie było wyższe niż jest w rzeczywistości. Np. jeden mol chlorku sodu (NaCl) dysocjuje na 2 mole jonów, w związku z tym stężenie uzyskane z pomiaru ebuliometrycznego będzie dwukrotnie wyższe od rzeczywistego. Zjawisko to jest jednym z dowodów na dysocjację związków jonowych w wodzie.

EFEKT KRIOSKOPOWY – polega na obniżaniu się temperatury krzepnięcia substancji ciekłej w miarę rozpuszczania w niej innej substancji. Zmniejszenie temperatury krzepnięcia nie zależy od rodzaju substancji rozpuszczonej i jest wprost proporcjonalne do stężenia molalnego, a także do ułamka molowego substancji rozpuszczonej. Dla przypadku, gdzie obecnych jest wiele różnych substancji stężenie efektywne jest równe sumie stężeń poszczególnych substancji. Prawo to obowiązuje tylko dla przypadku niewielkich stężeń substancji rozpuszczonej.

STĘŻENIE MOLOWE - wyraża liczbę moli substancji rozpuszczonej w 1dm3 roztworu, 

Stężenie molowe jest wielkością opisującą stosunek liczby moli substancji rozpuszczonej do objętości roztworu. Jako że objętość roztworu zmienia się wraz z temperaturą, stąd stężenie molowe również zależy od temperatury. Jednostką stężenia molowego jest mol / dm3.

CHROMATOGRAFIA – metoda rozdzielania mieszanin (głównie w celach analitycznych, czasem preparatywnych) wyzyskująca różnice szybkości wędrówki składników w ośrodkach porowatych. Podstawowym rodzajem chromatografii jest chromatografia kolumnowa. Najprostsza kolumną chromatograficzna może być rurka, w której umieszczono adsorbent, np. tlenek glinowy lub jakiś krzemian, specjalnie preparowany. Do tej kolumny od góry wprowadza się roztwór substancji rozdzielanych. W czasie przepływania roztworu przez kolumnę jego składniki rozdzielają się i tworzą na różnych poziomach kolumny szereg warstw zawierających zaadsorbowane składniki. Do kolumny chromatograficznej można też wprowadzać mieszaniny gazów i par, rozcieńczone jakimś gazem obojętnym. Podczas przemywania takiej kolumny gazem obojętnym składniki pierwotnej mieszaniny opuszczają w określonej kolejności. Oznaczając ilości poszczególnych składników opuszczających kolumnę można określić skład pierwotnej mieszaniny.  Taka chromatografia kolumnowa nazywa się chromatografią gazową. Chromatograficzne rozdzielanie mieszanin można wykonać również nie w kolumnie, a np. na bibule, wówczas mówi się o chromatografii bibułowej. Chromatografię cienkowarstwową wykonuje się na płytkach szklanych, pokrytych cienką warstwą sorbenta.

SĄCZENIE (filtracja) – oddzielanie ciał stałych od cieczy. W laboratoriach mieszaninę przepuszcza się przez lejki zaopatrzone w sączki; ciecz zwana przesączem przedostaje się przez pory sączka do odbieralnika (np. zlewki), zaś ciało stałe (osad) pozostaje na sączku. Ponieważ osad zatyka pory sączka i utrudnia sączenie wskazana jest uprzednia dekantacja. W skali przemysłowej wykonuje się sączenie przez specjalne filtry, np. bawełniane, szklane, metalowe rozpięte na odpowiednich ramach.

DEKANTACJA – metoda oddzielania ciał stałych od cieczy, np. po strąceniu osadu czeka się, aż osiądzie on na dnie zlewki i ostrożnie zlewa się klarowną ciecz. Stosowanie wstępnej dekantacji podczas sączenia przyspiesza pracę, gdyż znaczną część cieczy przepuszcza się przez sączek, zanim osad zatka jego pory.

DESTYLACJA – jedna z metod oddzielania i oczyszczania ciekłych związków chemicznych, wyzyskująca fakt, że wrząca mieszanina ciekła wysyła parę o innym składzie niż skład mieszaniny ciekłej (wyjątek stanowią azeotropy). Skraplając pary wydzielające się z wrzącej cieczy otrzymuje się szereg frakcji destylatu o składzie innym niż skład cieczy poddanej destylacji (destylacja frakcyjna). Przebieg destylacji śledzi się obserwując temperaturę kondensacji par i wykreślając krzywą we współrzędnych: temperatura kondensacji - ilość destylatu. Na początku destylacji temperatura kondensacji jest najniższa, a w destylacie występuje składnik najniżej wrzący. W miarę przebiegu destylacji w destylacie pojawiają się coraz wyżej wrzące składniki mieszaniny poddawanej destylacji. Niemniej jednokrotna destylacja nie daje całkowitego rozdzielenia mieszaniny, gdyż tworzy się szereg frakcji pośrednich, zawierających przynajmniej, dwa składniki. Gdy rozdzielane związki wrą w bliskich sobie temperaturach wówczas prosta destylacja daje bardzo małe efekty i praktycznie cały destylat jest frakcją pośrednią.  W tych przypadkach stosuje się rektyfikację na kolumnach rektyfikacyjnych, w których zachodzi równocześnie szereg następujących po sobie odparowań i kondensacji. Liczba tych odparowań i kondensacji jest charakterystyczna dla danej kolumny rektyfikacyjnej, nazywa się ją liczbą półek teoretycznych kolumny. Wielokrotne powtórzenie prostej destylacji, jakie zachodzi w kolumnie rektyfikacyjnej, podnosi efektywność rozdzielania. Wysokosprawne kolumny rektyfikacyjne o 100, a nawet większej liczbie półek teoretycznych są zdolne rozdzielać ciecze bardzo blisko wrzące, np. różniące się temperaturą wrzenia o 1 lub 2 st. W technice buduje się kolumny rektyfikacyjne zdolne przedestylować dziesiątki ton destylatu w ciągu doby. W zależności od wymaganej czystości rozdzielanych składników buduje się kolumny o różnej liczbie półek teoretycznych, stosuje się również destylację ciągłą.

KRYSTALIZACJA – proces powstawania kryształów w roztworze lub substancjach stopionych. Krystalizacja jest jedną z podstawowych metod oczyszczania i rozdzielania mieszanin na skalę laboratoryjną i przemysłową. Jeżeli obniżyć temperaturę roztworu nasyconego jakiejś substancji, wówczas roztwór staje się przesycony (rozpuszczalność na ogół maleje z obniżeniem temperatury) i wydzielają się z niego kryształy substancji rozpuszczonej. Aby proces krystalizacji mógł się rozpocząć muszą najpierw powstać pierwsze, bardzo małe kryształki zwane zarodkami krystalizacji. Zarodki krystalizacji często powstają samorzutnie, czasem jednak nawet po długim okresie czasu i w przechłodzonym roztworze zarodki takie nie tworzą się i krystalizacja nie zachodzi. Wówczas do roztworu dodaje się nieco kryształków danej substancji, powodując krystalizację - jest to zaszczepiane roztworu. Bardzo powolne obniżanie temperatury roztworu sprzyja narastaniu dużych kryształów. Krystalizację z roztworu można prowadzić też przez odparowywanie rozpuszczalnika. W przemyśle proces ten przeprowadza się w aparatach wyparnych. Krystalizację można również wywołać dodając do roztworu innego rozpuszczalnika, w którym dana substancja źle się rozpuszcza, z utworzonego roztworu przesyconego będą wypadać kryształy tej substancji. Jeżeli krystalizuje związek, który tworzy z rozpuszczalnikiem, a także z jego zanieczyszczeniami układy eutektyczne, wówczas część jego wydziela się z roztworu w postaci czystych kryształów. Jest to podstawa oczyszczania związków na drodze krystalizacji. Jeżeli natomiast dany związek tworzy z zanieczyszczeniami roztwory stałe, wówczas krystalizacja nie pozwala na wydzielenie go w postaci czystych kryształów, jakkolwiek częstokroć umożliwia jego częściowe oczyszczenie. Krystalizację przemysłową prowadzi się w różnego typu krystalizatorach, najczęściej zaopatrzonych w mieszadła, co zapobiega okluzji.

DENATURACJA zmiana struktury białka zachodząca bez rozerwania wiązań peptydowych, natomiast związana ze zniszczeniem wiązań wodorowych i dwusiarczkowych. Proces ten może być nieodwracalny lub odwracalny i prowadzi do zmiany własności białek, jak rozpuszczalność w punkcie izoelektrycznym, zmiana skręcalności optycznej, utrata własności biologicznych. Denaturację powodują czynniki fizyczne (temperatura, promieniowanie nadfioletowe) i chemiczne (kwasy, zasady, rozpuszczalniki organiczne, jak aceton, etanol). Przykładem denaturacji jest ścinanie się białka jaja kurzego podczas gotowania.

STĘŻĘNIE – ilość substancji rozpuszczonej w danej ilości rozpuszczalnika. Stężenie roztworu wyraża się w różnych jednostkach, np. za pomocą molarności roztworu, za pomocą ułamków molowych lub w procentach wagowych, a więc liczbą gramów substancji rozpuszczonej w 100 g roztworu.

REGUŁA MIESZANIA – ilości roztworów które są mieszane są odwrotnie proporcjonalne do różnicy pomiędzy stężeniami roztworów początkowych i stężeniem otrzymanego roztworu końcowego.

SEDYMENTACJA proces prowadzący do rozdziału ciała stałego od cieczy, gdzie kryterium podziału jest różnica gęstości. Pod wpływem działania siły grawitacji (lub sił odśrodkowych w ultrawirówkach) gęstsze składniki mieszaniny (cząstki ciała stałego rozproszone w cieczy) samoistnie osadzają się na dnie naczynia. Prędkość sedymentacji jest wprost proporcjonalna do masy i rozmiarów cząstek, a odwrotnie proporcjonalna do lepkości cieczy. W celu przyspieszenia sedymentacji stosuje się szybkie wirówki i ultrawirówki. Proces sedymentacji w połączeniu z procesem dekantacji pozwala na oddzielanie zawiesin cząstek od cieczy w odstojnikach, mające zastosowanie w oczyszczalniach ścieków. Szybkość sedymentacji można mierzyć, służy to do wyznaczenia średniej masy cząsteczkowej substancji koloidalnej.

ROZWARSTWIANIE – łuszczenie

MIESZANINA JEDNORODNA - zwana także homogeniczną, posiada jednakowe właściwości w całej objętości, co oznacza, że nie można rozróżnić jej składników gołym okiem. Homogeniczne mieszaniny jednorodne noszą nazwę roztworów, przykładowe mieszaniny jednorodne to: cukier w wodzie, roztwory wodne soków, solanka (roztwór wodny soli kamiennej), stopy metali (brąz), benzyna (mieszanina węglowodorów), powietrze (mieszanina gazów). W mieszaninie jednorodnej składnik występujący w nadmiarze spełnia rolę rozpuszczalnika, a pozostałe składniki stanowią substancje rozpuszczone.

MIESZANINA NIEJEDNORODNA – nazywana też heterogeniczną,  złożona jest z części o różnych właściwościach, które można rozróżnić gołym okiem, za pomocą lupy lub mikroskopu. Mieszaniny niejednorodne to np. zaprawa murarska (piasek plus woda, wapno i cement), piasek z wodą, opiłki żelaza zmieszane z cukrem. Mieszaniny niejednorodne to także emulsje, piana (pęcherzyki gazu rozproszone w cieczy), dym (drobiny ciał stałych rozproszone w fazie gazowej), mgła (krople wody w powietrzu), szlamy.