Obecność populacji w ekosystemie uzależnione jest od jej wymagań, a szczególnie od organizmów, które tworzą tę populację. Tolerancja ekologiczną danego osobnika nazywamy możliwość przystosowania się jego do określonych, pojawiających się zaburzeń w środowisku, w którym żyje. Takimi czynnikami, które określają tolerancje są np. ilość wody, która może ulec zmianie, czy też temperatury oraz światła. Z tolerancją danego organizmu wiążą się dwa prawa:

- Prawo tolerancji, Shelforda które zakłada, że zakres tolerancji określa zarówno minimum oraz maksimum danego czynnika.

- Prawo minimum Liebiga, które zakłada że rozwój danego organizmu uzależniony jest głównie od czynnika, który pojawia się w środowisku w najmniejszej ilości. Nazwany został on składnikiem ograniczającym rozwój danego osobnika.

EURYBIONTY - gatunki szeroko wyspecjalizowane, o szerokiej amplitudzie ekologicznej

STENOBIONTY - gatunki wąsko wyspecjalizowane, o wąskiej tolerancji ekologicznej. Takie gatunki pojawiaja się głównie na terenach , gdzie nie występują zbyt wielkie zmiany. Przykładami takich organizmów są: skorpiony, hipopotamy, kozice. Organizmy takie są uważane za wskaźniki czystości środowiska. Nazywa się je inaczej bioindykatorami. Przykłady bioindykatorów to chrząszcze, raki, porosty.

NISZA EKOLOGICZNA - jest to cały zasób potrzeb, aby dany gatunek mógł egzystować.

POPULACJA jest to zespół organizmów. Organizmy te należą do jednego gatunku. Bytują one w określonym środowisku i wywierają na siebie wpływ

LICZEBNOŚĆ - jest to liczba osobników, które wchodzą w skład danej populacji. Czynnikami, które mają wpływ na liczebność są rozrodczości, śmiertelności, migracji, emigracji

ROZRODCZOŚĆ - jest to możliwość populacji do wydania danego potomstwa. Rozrodczość dzielimy na :

- potencjalną, czyli jest to maksymalna liczba potomstwa, jaką może uzyskać dana populacja w określonych warunkach

- ekologiczna, w tym przypadku jest to taka liczba potomstwa, która zostaje wydana przez dana populacje uwzględniając opór środowiska, czyli ten którego skutkiem jest śmiertelność potomstwa.

Zagęszczenie - obejmuje taką liczbę organizmów danej populacji, która znajduje się na wyznaczonej powierzchni lub objętości danego terenu.

ŚMIERTELNOŚĆ - jest to śmierć osobników w danej populacji. Śmiertelność jest powodowana przez bardzo różne czynniki, np. brak pokarmu, choroba, czy też wiek.

OPÓR ŚRODOWISKA - są to wszelkiego rodzaju czynniki zarówno fizyczne jak i biotyczne. Powodują one znaczny spadek liczebności danej populacji.

FLUKTUACJE - odstępstwa od danej liczebności populacji spowodowane różnymi czynnikami.

STRUKTURĘ WIEKOWĄ - struktura ta utworzona jest przez trzy grupy wiekowe organizmów danej populacji. Są to następujące grupy wiekowe:

- przedrozrodcza

- rozrodcza

- porozrodcza.

Każda grupa składa się z określonej liczby organizmów. Liczba tych osobników kształtuje strukturę danej populacji. Można wyróżnić:

Strukturę ustabilizowaną - w tej strukturze liczebność w danych grupach wiekowych jest prawie identyczna Strukturę rozwijającą się - w tej strukturze dominują osobniki z grupy rozrodczej i przedrozrodczej Strukturę starzejącą się - jest to struktura wymierająca. Grupa porozrodcza jest w tym przypadku dominantem.

Rozmieszczenie osobników danej populacji w obrębie zasiedlanego przez nią siedliska jest charakterystyczne dla gatunku. Struktura przestrzenna zależy od wielu czynników: wielkości osobników, ich aktywności życiowej, wymagań życiowych i tolerancji a także od warunków, jakie stwarza osobnikom środowisko. Są to, więc czynniki biotopowi, wewnątrz populacyjne i biocenotyczne. Sposoby rozmieszczenia organizmów w populacji lub ich zespołów:

-równomierne, jest w przyrodzie rzadkością, np. jaskier rozłogowy, turzyca piaskowa, pingwiny, mewy. Częściej występuje w ekosystemie sztucznym np. drzewa w sadzie, bydło w oborze.

- skupiskowe, jest najczęstsze i charakteryzuje się tendencją do tworzenia stad w przypadku zwierząt i kęp w przypadku roślin. Przyczyną takiego rozmieszczenia mogą być cechy rozrodu np. gdy występuje zapłodnienie krzyżowe lub gdy larwy osądzają się i przeżywają na koloniach dorosłych osobników np. ostrygi.

Ważną rolę do powstawania skupień osobników odgrywa typ i zróżnicowanie środowiska.

- losowe, przypadkowe, jest typowe dla niektórych gatunków, ale w naturalnych gatunkach występuje rzadko. Zwykły przypadek może sprawić, że w jednym miejscu żyje dużo organizmów a w innych mniej.

Osobniki w danej populacji mogą tworzyć rodziny. W skład rodzin wchodzi potomstwo oraz osobniki rozrodowe. Wyróżni się dwa typy rodzin:

- rodzina monogamiczna, przykład stanowią bociany. W takiej rodzinie występuje jeden osobnik męski oraz jeden żeński, a także potomstwo.

- rodzina poligamiczna , taka rodzina obejmuje jednego osobnika danej płci i kilka płci odmiennej.

- rodzina poliandryczna- w takiej rodzinie pojawia się jedna samica i kilka samic

- rodzina poligeniczna- jeden samiec i kilka samic.

W populacji osobniki mogą pojawiać się w postaci stada. Stada maja własna hierarchie osobników. Wszystkie osobniki stada razem zdobywają pokarm, bronią się przed drapieżnikami, wspólnie wychowują potomstwo. Kolonie tworzą tzw. Bryłę np. u koralowców. Mogła także pojawiać się społeczeństwa w danej populacji. Doskonały przykład stanowią owady. Pojedynczy organizm, jego życie uzależnione jest od pozostałych osobników społeczeństwa. Podobnie jak w stadzie występuje tu także hierarchia osobników. Pr4zykład takich społeczeństw to termity, osy, pszczoły oraz mrówki.

Biocenoza jest to ogól organizmów a raczej populacji zwierzęcych jak i roślinnych, które wykazują jakieś powiązania wzajemne. W biocenozie maja miejsce migracje, rozmnażanie się organizmów. Cała biocenoza utrzymywana jest w równowadze. Ekosystem utworzony jest z biocenozy oraz środowiska nieożywionego. Ekosytem występuje w formie układu.

W każdej biocenozie można wyróżnić trzy grupy organizmów. Organizmy te różnią się między sobą sposobem zdobywania pokarmu. Tworzą one określone poziomy troficzne. Każdy poziom troficzny to ogniwo łańcucha pokarmowego. Pierwszy poziom troficzny stanowią producenci, czyli organizmy zielone. Drugi poziom troficzny stanowią roślinożercy, trzeci poziom to drapieżniki, zaliczamy tu także pasożyty, a czwarty poziom troficzny to drapieżniki drugiego rzędu.

Producenci - zaliczamy do tej grupy organizmy autotroficzne. Są to organizmy odżywiające się samożywnie. Przeprowadzają one fotosyntezę oraz chemosyntezę w wyniku czego powstaje materia organiczna. Są one pożywieniem dla konsumentów. Producenci to głównie rośliny np. Liście kapusty czy też liście ziemniaka.

Konsumenci- są to organizmy , których pokarmem są producenci. Pobierają one energię, ale tylko w postaci chemicznej związków organicznych. Przykładem konsumentów jest człowiek, stonka, ślimak. W przypadku konsumentów można wyróżnić aż cztery rzędy. Do konsumentów należą także detrytofagi, które żywią się materią pochodząca z martwej materii i odchodów zwierząt. Rozłożone szczątki roślin i zwierząt noszą nazwę detrytusu.

Destruencireducenci, są to np. grzyby, bakterie. Pożywieniem ich jest martwa materia organiczna. Jest to źródło energii. Reducenci maja swój udział w wytwarzaniu próchnicy. Proces ten nosi nazwę humifikacji.

W każdym poziomie troficznym pojawiają się organizmy, które odżywiają się tylko jednym określonym rodzajem pokarmu, nazywane są monofagami. Przykład stanowi barciak mniejszy. Jest to owad pojawiający się wyłącznie na plastrach miodu. Są też organizmy, które mogą pobierać bardzo zróżnicowany pokarm. Noszą oni nazwę polifagów. Przykład stanowi np, świnia, człowiek czy tez szczur. Proste łańcuchy troficzne są rzadkością w przyrodzie. Często pojawiają się złożone zależności pokarmowe pomiędzy różnymi gatunkami.

Zależności pomiędzy gatunkami są różnorodne. Zależności te mogą mieć charakter pozytywny, negatywny lub tez neutralny. Mogą pojawiać się szkody jak i korzyści w niektórych grupach organizmów. Związki te mogą się pojawiać pomiędzy zwierzętami, roślinami lub być mieszane.

- konkurencja - przykład stanowią sowy i myszy polujące na myszołowy. Zarówno sowy jak i myszołowy tracą, gdyż konkurują o ten sam czynnik. Wymagania życiowe obu gatunków są bardzo zbliżone do siebie. Bardzo często konkurencja ma miejsce u osobników jednego gatunku lub tez u gatunków wykazujących silne pokrewieństwo między sobą. Innym przykładem jest antylopa oraz zebra. Oba gatunki są roślinożerne, czyli znów konkurują ze sobą o pokarm. W konkurencji przegrywa zawsze osobnik słaby. Osobnik taki nie jest w stanie przystosować się. Słabszy gatunek zostaje wyparty poprzez silniejsze. Często dochodzi do rozdzielenia gatunków.

- drapieżnictwo - w tym przypadku pojawia się układ drapieżca-ofiara. Drapieżca chwyta, napada ofiarę. Ofiara jest zawsze gatunek słabszy i znacznie mniejszy. Przykład stanowi: lis- zając.

- pasożytnictwo to negatywny związek. Związek ten pojawia się pomiędzy pasożytem a żywicielem. Pasożyt odnosi korzyści a żywiciel szkody. Zycie pasożyta jest uzależnione od żywiciela.

- komensalizm - pojawia się pomiędzy dwoma gatunkami. Jeden gatunek jest komensalem a drugi gospodarzem. Komensal czerpie korzyść. Gospodarz nie ponosi szkód. Przykład stanowią hieny i lwy. Hieny korzystają z mięsa, które nie doje lew. Inny przykład to :

pająki wytwarzające pajęczynę. Pajęczyna ta pojawia się na roślinach, które są jej podpora.

-protokooperacja jest to zależność pomiędzy dwoma gatunkami. W wyniku protokooperacji korzyści odnosi każdy gatunek. Może ten związek trwać określony czas, lub też wystąpić przypadkiem. Przykład stanowią mrówki , których pokarmem są ciałka odżywcze. Gatunki, które tworzą takie zależności nie są uzależnione od siebie. Mogą istnieć osobno.

- mutualizm - jest to współżycie, co najmniej dwóch organizmów oparte na obustronnej korzyści, np. współżycie grzybów z roślinami wyższymi (mikoryza). Inny przykład: to współżycie glonów z porostami, czy też mikroorganizmy w przewodzie pokarmowy.

- amensalizm -pojawia się wówczas, gdy jedna populacja zaczyna szkodzić następnej populacji. Przykład stanowią bobry zmieniające środowisko wodne.

Produktywność danego ekosystemu można przedstawić jako stosunek produkcji do biomasy. Produktywność obejmuje ilość wyprodukowanej biomasy poprzez biocenozę oraz biotop. Produktywność danego ekosystemu można podzielić na :

- rzeczywistą

- potencjalną

- pierwotną brutto

- pierwotną netto

- produktywność wtórną.

Zasobność danego ekosystemu jest w dużej mierze uzależniona od produktywności tego ekosystemu.

Produkcja pierwotna brutto jest to materia, która została wytworzona przez producentów w określonym czasie i na określonej powierzchni (np. kg/ha/dzień).

W każdym ekosystemie ciągle następuje zmiana różnorodności gatunkowej roślin jak i zwierząt, a także zakresu warunków środowiska. Te przekształcenia są spowodowane warunkami antropogenicznymi, czyli wywołanymi działalnością człowieka oraz warunkami naturalnymi. Te ostatnie można podzielić na sezonowe oraz odwracalne.

Sukcesja ekologiczna to nieokresowe, uporządkowane zniekształcenie biocenozy, biotopu oraz całego ekosystemu. Sukcesja odbywa się zawsze kierunkowo.

Wyróżniamy sukcesje pierwotną i wtórną.

Sukcesja pierwotna - jest to proces, który zaczyna się od terenów pozbawionych organizmów żywych. Może ona pojawić się na takich obszarach jak: skała, wydma, zatopiony statek.

Sukcesja wtórna - jest to proces, który zaczyna się na obszarze uszkodzonego ekosystemu lub też na terenie zajętym. Jest to proces bardzo szybki. Przykład obszaru, na którym może się pojawić jest np. pozbawione plonów pole uprawne.

Litosfera obejmuje ona obszar lądowy, który jest miejscem bytowania organizmów żywych. Życie w litosferze nie jest uzależnione od życia w hydrosferze. Organizmy lądowe mają wszelkie potrzebne do życia składniki w glebie. One są potrzebne do ciągłego rozwoju.

Wyróżnia się następujące typy gleb:

- bielicowe

- łąkowe

- brunatno-czerwone

- brunatne

- bagienne.