Charakterystyka promieniowców

Nazwa łacińska promieniowców - Actinomycetales pochodzi od opisanego po raz pierwszy gatunku tych bakterii - Actinomyces bovis, wywołującego u bydła chorobę aktynomikozę, zwaną promienicą. Promieniowce to gramdodatnie mikroorganizmy jednokomórkowe zaliczane do bakterii nitkowatych; zbudowane są z rozgałęzionych strzępek tworzących pseudomycelium (pseudogrzybnię), które może być powierzchniowe, wgłębne lub powietrzne. Promieniowce rozmnażają się przez podział (fragmentację) pseudogrzybni, czyli wytworzenie zarodników pseudokonidialnych, jak również przez podział poprzeczny pseudostrzępek.

Promieniowce występują w glebach, kompostach, oborniku i osadach dennych, czasem również w wodzie. Wśród nich jest kilka gatunków pasożytniczych jak również patogennych, wywołujących groźne choroby ludzi, zwierząt i roślin. Niektóre gatunki promieniowców wiążące azot atmosferyczny mogą wchodzić w symbiozę z roślinami wyższymi. Wysoki udział promieniowców w stosunku do ogólnej liczby bakterii w glebach uprawnych i ogrodowych wynika z faktu, że są to mikroorganizmy preferujące podłoża po nawożeniu i wapnowaniu.

Większość promieniowców to tlenowe bakterie oporne na silne zakwaszenie środowiska. Mają one jednak nieodporne (za wyjątkiem - Thermoactinomyces vulgaris) na wysoką temperaturę spory, wytrzymujące jednak bardzo dobrze wysychanie. Promieniowce biorą udział w rozkładzie resztek roślinnych i zwierzęcych, jak również trudno rozkładalnych polisacharydów, np. celulozy i chityny, wyższych kwasów tłuszczowych oraz trudno degradowalnych związków aromatycznych.

Promieniowce (głównie z rodzaju Streptomyces) wytwarzają liczne antybiotyki, np. streptomycynę. Mogą syntetyzować również: pestycydy, insektycydy, fungicydy oraz związki przeciwwirusowe. Najpopularniejszą substancją produkowaną przez promieniowce jest geosmina, która nadaje glebie charakterystyczny zapach świeżo zaoranej gleby, nazywany też zapachem "lasu po deszczu".

Do promieniowców zalicza się trzy klasy bakterii: Arthrobacteria, Arabobacteria oraz Streptomycetes.