Stan zdrowia człowieka w dużej mierze uzależniony jest od niego samego. Prawidłowa dieta, ruch oraz unikanie używek w znaczący sposób przyczyniają się do zachowania młodości i zdrowia na dłużej.

W ostatnich kilkudziesięciu latach zauważa się jednak wiele niepokojących tendencji w tym zakresie. Jedną z nich jest coraz częstsze sięganie - przez coraz młodsze osoby - po papierosy. Problem ten jest bardzo poważny. Jak wskazują naukowcy co sekundę z powodu palenia papierosów umiera człowiek. Około 1/3 wszelkich rodzajów raka jest powodowana przez ten nałóg. Najpoważniejszą i bardzo częstą chorobą jest rak płuc. W Polsce umiera na niego aż co 3 mężczyzna i co 10 kobieta. Ten typ nowotworu powoduje kilkunastokrotnie wyższą śmiertelność wśród palaczy niż osób niepalących. Na taki stan rzeczy wpływa nie tylko sam fakt palenia, ale także jego częstotliwość. Niewątpliwie ryzyko wzrasta wraz z wypaleniem kolejnego papierosa.

Niektóre zawody - jak hutnik, górnik, petrochemik - także są niebezpieczne. Pracują oni bowiem w atmosferze nasyconej tymi samymi substancjami, które występują w dymie papierosowym.

W dymie tytoniowym występuje blisko 5 tys. składników. Najbardziej szkodliwe z nich to:

  • substancje smoliste- powstają podczas spalania tytoniu; przyczyniają się do wielu chorób- w szczególności raka krtani, języka, płuc;
  • tlenek węgla- czyli czad- to trujący gaz, który powstaje w wyniku spalania tytoniu; łączy się on z hemoglobiną erytrocytów i w konsekwencji utrudnia transport tlenu do komórek; powoduje to, że organizm nie jest wystarczająco dotleniony- i wpływa negatywnie na pracę serca i mózgu;
  • nikotyna- jest to jeden z najsilniej trujących związków; szkodliwie oddziałuje na wiele narządów- w szczególności na serce, organy układu oddechowego;
  • substancje drażniące- oddziałują na błony śluzowe układu oddechowego; powoduje to stany zapalne, a także trwałe zmiany w płucach;

Niektóre składniki dymu tytoniowego pochodzą bezpośrednio z tytoniu. Część z nich powstaje zaś w wyniku wypalania papierosów. Wszystkie one powodują zmiany normalnych komórek ( powstają komórki rakowe ). Szkodliwy może być sam filtr, którego rolą ma być wychwytywanie groźnych substancji smolistych i nikotyny. Dzieje się tak dlatego, że octan celulozy ( podstawowy budulec filtru ) uwalnia się i przenika do dróg oddechowych. Złudna jest więc wiara w to, że filtr pomniejsza skutki palenia i eliminuje zagrożenie.

W tym miejscu koniecznie trzeba zwrócić uwagę na tak zwane palenie bierne. Termin ten odnosi się do osób, które same nie paląc, narażone są na wpływ dymu tytoniowego. Przebywając w zamkniętym pomieszczeniu z palaczem osoby takie wdychają bardzo szkodliwe substancje smoliste. Powoduje to także wiele schorzeń układu oddechowego ( kaszel, łzawienie oczy, zapalenie oskrzeli ), czy wymioty, biegunki, bóle głowy.

Każde zaciągnięcie się popularnym "dymkiem" powoduje, że wymienione wcześniej substancje przenikają do DNA- podstawowego nośnika informacji genetycznej. Osoby palące same więc swoim zachowaniem narażają siebie na utratę zdrowia. często także powodują wiele chorób u swoich bliskich.

Na szczególnie mocną ocenę zasługują palące kobiety w ciąży. Swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem narażają nie tylko siebie, ale w szczególności swoje nienarodzone dziecko. Pod wpływem trujących składników dymu tytoniowego płód może ulec znacznym deformacjom czy trwałym uszkodzeniom. Wśród palących ciężarnych, częściej niż u niepalących, występuje poronienie. Warto więc gruntownie przeanalizować swoje zachowanie i wyeliminować ten nałóg w tak ważnym etapie życia.

Palenie tytoniu powoduje wiele groźnych chorób. Do najczęstszych należą:

  • rak płuc- to złośliwy nowotwór, który powstaje z nabłonka oskrzeli; do tej pory występował on przede wszystkim u osób między 40 a 70 rokiem życia, ale w ostatnich latach przedział wiekowy drastycznie się obniżył; wynika to w głównej mierze z coraz częstszego sięgania po papierosy przez bardzo młodych ludzi; ten typ nowotworu występuje już u osób w wieku 20-25 lat; początek choroby nie przynosi wyraźnych objawów, z czasem pojawiają się symptomy podobne do grypy (kaszel, chrypka, bóle w klatce piersiowej); leczenie jest bardzo trudne, duża umieralność wśród pacjentów;
  • rak krtani- występuje przede wszystkim u mężczyzn w przedziale wiekowym między 50 a 70 rokiem życia; znacznie częściej występuje wśród palaczy niż osób niepalących;
  • rak jamy ustnej- rozwija się na języku, w jamie ustnej, na policzku, w dziąśle lub na podniebieniu; występowaniu tego typu raka sprzyja palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, próchnica zębów;
  • rak języka- jest dość częstym nowotworem jamy ustnej; ma postać bolesnego owrzodzenia lub twardego nacieku ulegającemu owrzodzeniu; już we wczesnym stadium daje przeżuty do węzłów limfatycznych;
  • rak pęcherza moczowego- często występuje u mężczyzn w dość podeszłym wieku; przyczyn upatruje się we wcześniejszych nie wyleczonych stanach zapalnych, kamicy pęcherza i w paleniu tytoniu;
  • choroba wieńcowa- jej powstaniu sprzyja dym tytoniowy, który powoduje dość poważne zmiany w układzie krążenia;
  • przewlekłe zapalenie oskrzeli- układ oddechowy i podstawowe jego elementy są w szczególny sposób podatne na działanie składników występujących w dymie tytoniowym;

Należy także pamiętać, że dym tytoniowy powoduje szereg innych konsekwencji. Należy do nich częstsze występowanie zmian skórnych ( jak trądzik ), zmiany zabarwienia zębów i przykry oddech. Ponadto ryzyko wystąpienia chorób układu oddechowego i układu krążenia wzrasta wraz z intensywnością palenia.

Każdy palacz może zerwać z tym nałogiem. Nie jest to oczywiście łatwe ani proste- wymaga ogromnego samozaparcia i konsekwentnego dążenia do zrealizowania celu. Z całą pewnością jest to jednak możliwe- dowiodło tego liczne grono osób, którym się to udało. Pamiętajmy, że żyjemy w zanieczyszczonym klimacie, codziennie wdychamy spaliny, różnego rodzaju pyły i nieczystości. Nie warto więc samemu powiększać zagrożenie, które występuje. Starajmy się myśleć także o naszych bliskich, którzy mimowolnie narażeni są na działanie trujących substancji.

Bardzo ważna jest tutaj rola państwa, a w szczególności służb mających chronić zdrowie. Od wielu już lat prowadzą one intensywną kampanie przeciwko paleniu. Prowadzi się je w szkołach, w placówkach służby zdrowia i na ulicach. Zmusza ona do myślenia o skutkach o konsekwencjach tego nałogu.

Wiele państw w ostatnim czasie wprowadziło poważne restrykcje uderzające w osoby palące. Zakazuje się palenia w miejscach publicznych, restauracjach, kawiarniach czy kinach. Za złamanie zakazu grożą poważne konsekwencje prawne- najczęściej w postaci wysokich mandatów. Pamiętajmy jednak, że celem nie jest utrudnienie życia ludziom- ale przeciwnie- walka o ich zdrowie i życie.