Don Kichot z La Manchy

Miguel de Cervantes Saavedra

Problematyka

Powieść Don Kichot jest często uważana za pierwszą powieść nowożytną. Jej ideą jest wyśmianie rozpowszechnionego od czasów średniowiecza toposu idealnego rycerza, a także wzorców literatury parenetycznej jako takiej. Ze względu na sposób konstrukcji akcji oraz kreacji bohaterów Don Kichota uznać należy za parodię średniowiecznego eposu rycerskiego - powieść przedstawia charakterystyczne dla eposu rycerskiego zmagania rycerzy, postaci szlachetnych mężczyzn i pięknych dam, sięga do motywów baśniowych (czarodziej na smoku, olbrzymy, „czary”) oraz orientalnych (postaci podróżnika i jego towarzyszki Zoraidy), ale niemal wszystko to jest tylko wytworem chorego umysłu szaleńca. Ze względu na karykaturalne przerysowania charakterów postaci i komizm ich przygód powieść nosi także cechy satyry.

Historia o przygodach Don Kichota z La Manchy zdobyła do dziś niegasnącą sławę, ponieważ można ją interpretować na wielu poziomach. Jest to oczywiście parodia eposu rycerskiego, która wyśmiewa dawne rycerskie ideały i odsłania naiwność czarno-białego pojmowania świata. Nie jest to jednak jedyna płaszczyzna, na jakiej można rozumieć tę powieść. Kluczem do głębszego spojrzenia na nią jest analiza sposobu, w jaki wykreowani zostali dwaj główni bohaterowie - Don Kichot i Sancho Pansa.

Don Kichot jest zabawny w swoich wyobrażeniach o otaczającej go rzeczywistości, niejednokrotnie jego przygody budzą uśmiech. Jednak zamiarem pisarza nie było, wbrew pozorom, ośmieszenie swojego bohatera, dlatego postać błędnego rycerza jest sympatyczna, zabawna i budzi raczej współczucie niż politowanie. Dzieje się tak, ponieważ w tej postaci wyrażona jest tęsknota za światem, którego już nie ma - za odchodzącym na zawsze światem rycerskich zachowań, honoru i szlachetności. Don Kichot jest zabawny w swoich usiłowaniach zostania bohaterskim rycerzem, które zawsze kończą się tylko kolejnymi siniakami, ale jego rozpaczliwa tęsknota za przemijającymi ideałami jest w gruncie rzeczy do głębi smutna.

Nieco inaczej dzieje się w przypadku Sancho Pansy, którego chciwość i tchórzostwo nieraz denerwują czytelnika - w tym wypadku kreacja bohatera może budzić niechęć wobec pewnych postaw i zachowań. Można co prawda powiedzieć, że Sancho reprezentuje sobą postawę życiowego racjonalizmu, ale w połączeniu z egoizmem i brakiem bezinteresownych uczuć przestaje ona mieć pozytywny wydźwięk.

Rozpatrując postać Don Kichota, warto zwrócić uwagę na jego relacje z Sancho Pansą. Te dwie postacie są całkowicie od siebie różne, mają inne spojrzenie na świat, cenią inne wartości - jeden jest idealistą, drugi realistą, jeden to marzyciel, drugi twardo stąpa po ziemi, wreszcie jeden działa bezinteresownie, drugi zaś kieruje się głównie możliwością zysku. A jednak są oni nierozłączni, pomagają sobie wzajemnie i lubią się mimo wszystkich dzielących ich różnic - choć jednocześnie nieraz wybucha między nimi kłótnia, Sancho zbiera siniaki po uderzeniach kopii Don Kichota, a w zamian płata mu złośliwe figle. Mimo to stanowią oni jakby dwie uzupełniające się połówki. W ich postaciach ukryta jest bowiem koncepcja dwoistej natury człowieka, realizmu walczącego z marzeniem o przygodach, wielkości, niestandardowym życiu innym niż wszechobecna szara rzeczywistość. Ze względu na takie przedstawienie człowieka, jego problemów i przeżyć, Cervantes jest uważany za jednego z czołowych prekursorów hiszpańskiego humanizmu.

Na kanwie zachowań charakterystycznych dla głównego bohatera powieści ukuto termin „donkiszoteria”, oznaczający zachowanie charakteryzujące się marzycielstwem, brakiem życiowego rozsądku i upartym trwaniem przy nierealnych planach, założeniach i ideałach, nawet w sytuacji, kiedy wiąże się to z ośmieszeniem i wyobcowaniem ze społeczeństwa.

Potrzebujesz pomocy?

Barok (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2022 Wszystkie prawa zastrzeżone.