Mikołaj z ciepłych krajów

Znany z historycznych zapisów i legend Święty Mikołaj (zwany Mikołajem z Miry lub Mikołajem z Bari) wcale nie pochodził z zaśnieżonych krajów północy, a był biskupem Miry, położonej w Licji, czyli w krainie, która znajdowała się na terenie dzisiejszej Turcji, a zatem była raczej ciepłym zakątkiem.

Kiedy żył Mikołaj? 

Według hagiografii (czyli żywotów świętych, opisów cudów i legend) Mikołaj z Miry żył na przełomie III i IV wieku, jednak pierwsze informacje o nim pojawiają się dopiero w zapisach z VI wieku. Od IX wieku wzmianki o Mikołaju zaczęły ukazywać się znacznie częściej, co świadczyło o rosnącej popularności kultu tego świętego.

Wojna o jajka i Kiskę. Czytaj o najdziwniejszych bitwach w historii (kliknij »)

Pomoc potrzebującym

Mikołaj z Miry urodził się w zamożnej rodzinie. Po śmierci rodziców cały majątek, który po nich odziedziczył, rozdał biednym

Biskup Miry

Według jednej z legend, podczas wyborów na biskupa, urząd ten miał objąć człowiek, który jako pierwszy wejdzie rano do kościoła, by się pomodlić. Dzięki pomocy Boga tą osobą był właśnie św. Mikołaj. 

Św._Mikołaj_z_Bariff
Święty Mikołaj z Miry żył na przełomie III i IV wieku na terenach dzisiejszej Turcji. /fot. Wikipedia (public domain)

 

Legenda o żołnierzach

Zgodnie z legendą z VI wieku św. Mikołaj ocalił trzech żołnierzy, którzy zostali niesłusznie skazani przez cesarza Konstantyna na śmierć. Za pierwszym razem dowiódł ich niewinności i sprawił, że ich wypuszczono. Później żołnierze zostali niesłusznie oskarżeni i skazani po raz drugi. Błagali go więc w modlitwach o ratunek. Wówczas Mikołaj ukazał się cesarzowi Konstantynowi we śnie i wskazał mu prawdziwych winnych. 

Legenda o 3 córkach

Według innej legendy Mikołaj z Miry uratował od sprzedaży do domu publicznego trzy córki swojego sąsiada. Nikt bowiem nie chciał wziąć panien za mąż bez posagu, a ich ojciec miał problemy finansowe. Mikołaj przez trzy kolejne noce podrzucał przez okno pieniądze dla każdej z córek, by wszystkie mogły zostać poślubione. 

Legendy morskie

Istnieją również dwie legendy związane ze św. Mikołajem i morzem. W pierwszej ocalił podczas sztormu wzywających jego pomocy żeglarzy. W drugiej w czasie wielkiego głodu w Mirze ukazał się płynącemu do innego portu kapitanowi statku, któremu kazał zatrzymać się w Mirze i nakarmić głodnych mieszkańców zbożem, które transportował. Kapitan zrobił to, a gdy wracał do swojego portu, okazało się, że z jego ładunku nic nie ubyło. 

Patron dzieci

Świętego Mikołaja uważa się za patrona dzieci już od czasów średniowiecznych. Wiadomo też, że w XII-wiecznej Francji 6 grudnia zakonnice roznosiły podarki dzieciom z biednych rodzin, a według kolejnych źródeł w wielu krajach Europy, w tym w Polsce, dawano dzieciom tego dnia prezenty już w XV wieku

Dawne prezenty

W dawnych czasach osoba przebrana za Mikołaja rozdawała grzecznym dzieciom łakocie, owoce i orzechy, a niegrzeczne uderzała pastorałem. Dzieci przekazywały świętemu, że na niego czekają, zostawiając buty albo skarpety przy kominku lub oknach.  

Mikołajki w Holandii

W Holandii odpowiednikiem Mikołaja jest Sinterklaas, który najpierw przypływa statkiem, a później, jeżdżąc na białym koniu, odwiedza dzieci, pytając, czy były grzeczne. Robi to pod koniec listopada, a 6 grudnia dzieci mogą już szukać prezentów w różnych miejscach domu.

Mikołajki w Belgii

Podobnie jak w Holandii, do belgijskich dzieci Mikołaj przychodzi 2 razy. Raz 4 grudnia, by dowiedzieć się, jak się zachowywały i drugi raz 6, by rozdać prezenty, które wkłada do specjalnie przygotowanych butów

Rosyjski Mikołaj

W Rosji prezenty w Nowy Rok przynosi Dziadek Mróz ze swoją wnuczką — Śnieżynką. Jego szaty różnią się jednak od tych mikołajowych — mają niebieskie, białe lub srebrne barwy. Dziadka Mroza wymyślono w czasach stalinizmu, by zerwać wszelkie skojarzenia postaci z religijnością.

Japoński Mikołaj 

Na Daleki Wschód tradycja związana ze Świętym Mikołajem przybyła z USA. W Japonii nazywają go Staruszkiem Bożonarodzeniowym

Mikołaj z reklamy

Wizerunek Mikołaja z Miry wiązał się z czerwonymi szatami biskupimi, z mitrą i pastorałem. Dziś natomiast dużo popularniejszy jest obraz Mikołaja, który został spopularyzowany przez koncern Coca-Cola w reklamie napoju z 1930 roku — staruszka w czerwonym płaszczu i czapce z białym pomponem.  

111405273_m
Dzieci dawały Mikołajowi znać, że czekają na prezenty od niego, zostawiając koło kominka buty i skarpety. /123RF/PICSEL

 

Sanie i renifery

Wizja Świętego Mikołaja przybywającego z mroźnej krainy na saniach ciągniętych przez renifery pojawiła się po raz pierwszy w wierszu Clementa Clarke’a Moore’a z 1823 roku — „Noc wigilijna”. Taki obraz Mikołaja przyjął się w kulturze lepiej niż wizerunek biskupa z Miry. 

Wioska Mikołaja

W latach 80. wybudowano wioskę św. Mikołaja blisko miejscowości Rovaniemi, w fińskiej części Laponii. Do dziś jest ona dużą atrakcją turystyczną. Jest to miejsce zamieszkania „współczesnego Mikołaja”, do którego można nawet wysyłać listy. 

Pomocnicy Mikołaja

W niektórych krajach uważa się, że Mikołajowi pomaga jego żona — Pani Mikołajowa, w innych, że jego pomocnikami są elfy. Sanie ciągnie natomiast 9 reniferów, z których każdy ma swoje imię. Zaprzęg prowadzi Rudolf, którego czerwony, świecący nos oświetla reszcie drogę we mgle. 

Joanna Cwynar

Czytaj również:

Dzień Kredki. Poznaj historię kredek

O tych przemówieniach mówił cały świat

Całuj się! Będziesz żyć 5 lat dłużej