Z tego artykułu dowiesz się:

Na świecie żyje 45 mln osób niewidomych i 269 mln z zaburzeniami widzenia. W Polsce niewidomych i słabowidzących jest 1,8 mln.

Alfabet Braille’a 

Alfabet Braille’a to punktowy alfabet, który umożliwia pisanie i czytanie osobom niewidomym. Jest oparty na systemie, którego używali francuscy żołnierze do odczytywania rozkazów w ciemnościach. System wojskowy został oparty na 12 punktach, które obrazowały konkretne dźwięki, a w alfabecie Braille’a punktów jest o połowę mniej i przedstawiają one litery.  

Wszystkie znaki w Braille’u opierają się na 6 punktach ułożonych w 2 kolumnach. Każda litera alfabetu oznaczona jest inną kombinacją punktów wypukłych i płaskich. W ten sposób można stworzyć 63 różne znaki, które odpowiadają konkretnym literom, cyfrom, ale także nutom i znakom potrzebnym do zapisywania wzorów chemicznych lub fizycznych.  

131998892_l
Litera A w alfabecie Braille'a to tylko jeden wypukły punkt - położony najwyżej w lewej kolumnie /123RF/PICSEL


Osoby niewidome czytają, rozpoznając znaczenia kolejnych znaków poprzez ich dotykanie. Do ręcznego pisania potrzebują tzw. tabliczki brajlowskiej, która pomaga w równym wytłaczaniu odpowiednich znaków na papierze, jednak dziś częściej używają do tego narzędzi elektronicznych — telefonów, tabletów i komputerów. 

Przeczytaj o tym, skąd się biorą sny i dlaczego są kolorowe

Louise Braille – biografia 

Louise Braille urodził się w 1809 roku w rodzinie rzemieślniczo-chłopskiej. Od najmłodszych lat był przyuczany do opieki nad gospodarstwem i prac rymarskich. Jako trzylatek, bawiąc się w warsztacie ojca, uszkodził sobie oko, w które później wdało się zakażenie. Próby leczenia rany przyniosły odwrotny skutek, a stan zapalny przeniósł się na drugie oko, przez co mały Louise całkowicie stracił wzrok.  

Rodzice Braille’a uważali, że ich syn, mimo niepełnosprawności, powinien normalnie się uczyć i wykonywać codzienne obowiązki. W początkowych latach nauki chłopiec trafił zresztą na pomocnych nauczycieli, a sam odznaczał się dużą chęcią do przyswajania wiedzy – alfabetu nauczył się z ułożonych w kształt liter gwoździ wbitych w deskę.  


Gdy system nauczania we francuskich szkołach zmienił się na Nauczanie Wzajemne, niewidomemu chłopcu dużo trudniej było zdobywać wiedzę, jednak dzięki swojemu nauczycielowi — proboszczowi parafii, trafił do szkoły dla niewidomych dzieci w Paryżu, gdzie uczono je czytać poprzez dotykanie wypukłego pisma, wytłaczanego w specjalnej prasie.  

Do stworzenia alfabetu dla osób niewidomych Braille’a zainspirowała wizyta w jego szkole emerytowanego żołnierza, który opowiadał młodzieży o wojskowym systemie odczytywania rozkazów bez światła. Braille na jego podstawie opracował swój system znaków, który został ogłoszony, gdy Louise miał 20 lat. Natomiast już w 1837 roku we Francji ukazała się pierwsza książka pisana Braillem

Zmarł na gruźlicę w 1852 roku, a stworzony przez niego alfabet wszedł do powszechnego użycia 27 lat później. 

Alfabet Braille’a — ciekawostki 

  • Pierwszą książką, która została wytłoczona w Braille’u, była Historia Francji. 
  • Druk brajlowski zajmuje 3-4 razy więcej miejsca niż zwykły. 
  • Większość języków na świecie dostosowuje alfabet Braille’a do swojego systemu fonetycznego. W Polsce zrobiły to dwie zakonnice — Elżbieta Róża Czacka oraz Teresa Landy. 
  • Braille jest najpopularniejszym, ale nie jedynym alfabetem dla osób niewidomych.
169522793_m
Dziś używa się specjalnych klawiatur do pisania dla osób niewidomych /123RF/PICSEL
  • Tylko 10 proc. osób niewidomych potrafi korzystać z alfabetu Braille’a. 
  • Braille’a może nauczyć się każdy, bez względu na wiek.  
  • Braillem można zapisać niemal wszystko, co zapisuje się w druku. 
  • Istnieją brajlowskie monitory i klawiatury do komputerów. 
  • Tyflopedagodzy to nauczyciele i wychowawcy osób niewidomych i niedowidzących. To dzięki nim dzieci uczą się używać Braille’a w specjalnych ośrodkach edukacyjno-wychowawczych, których w Polsce mamy 11. 

oprac. Joanna Cwynar

Czytaj również:

Dlaczego śnieg pali się na czarno? Oto 10 ciekawostek o śniegu

Dlaczego bogowie greccy byli nieśmiertelni? Znasz ich znaki rozpoznawcze?

Tego nie dowiesz się od nauczyciela. 10 ciekawostek z biologii, o których nie miałeś pojęcia