W tym artykule dowiesz się:

Kredka jest przyrządem do rysowania i pisania, zrobionym z kolorowego węgla drzewnego, kredy lub wosku. Grafit kredki najczęściej jest umieszczony w drewnianej oprawce, a woskowe lub pastelowe produkty zazwyczaj owinięte są plastikową albo papierową etykietą. Kredki produkuje się z nietoksycznych materiałów, a oprócz tego są łatwe w obsłudze i mało brudzące w porównaniu do innych przyrządów plastycznych, dlatego najczęściej używają ich dzieci, choć są wykorzystywane również przez artystów i architektów. 

Najczęściej używane rodzaje kredek

  • ołówkowe (z węgla drzewnego w drewnianej oprawie); 
  • świecowe (z parafiny); 
  • woskowe (z pszczelego wosku); 
  • akwarelowe (z pigmentu i rozpuszczalnego w wodzie kleju); 
  • pastelowe (suche — najczęściej z kredy i glinki, mokre — z wosku i glinki); 
  • plastikowe (z polietylenu z woskiem).

Historia powstania kredek 

Moment, od którego ludzie zaczęli używać kredek, nie jest do końca znany. Pierwsze podobne do kredek przyrządy powstawały już 10 tys. lat temu. Niedawno naukowcy z Uniwersytetu w Yorku odkryli w Scarborough w Anglii najstarszą jak do tej pory kredkę świata — była wykonana z ochry (naturalny pigment ze zwietrzeliny skalnej) i najprawdopodobniej służyła do ozdabiania ciała lub skór.  

Idea łączenia wosku z pigmentem sięga tysięcy lat. To połączenie było stosowane już w jednej ze starożytnych technik malarskich — enkaustyce. Polegała ona na nakładaniu płótno lub drewno złożonego z wosku i pigmentu płynu. W ten sposób tworzyli dzieła starożytni Egipcjanie, Rzymianie i Grecy. Nie wytwarzano jednak wówczas z tych materiałów kredek, które można by było trzymać w dłoni i nimi rysować.  

Niektóre źródła podają, że Pliniusz Starszy w I wieku n.e. jako pierwszy opisał pierwsze techniki rysowania kredką woskową. Pastele, natomiast, były używane już przez Leonarda da Vinci w 1495 roku. 

Pod koniec XVIII wieku niemiecki litograf — Alois Senefelder, opracował i opatentował kredkę litograficzną, która składała się z tłustego sztyftu z sadzy, używanego do rysowania na kamieniach. Mniej więcej w tym samym czasie Nicolas-Jacques Conté stworzył kredki z grafitu i gliny, które występowały w kolorach białym, czarnym i w różnych odcieniach czerwieni i brązu.  

130920929_m
"Crayola" były pierwszymi kredkami produkowanymi na masową skalę. /123RF/PICSEL

Francuski litograf, Joseph Lemercier, był jednym z wynalazców nowoczesnej kredki, która powstała na bazie wosku. Od 1828 r. produkował różnorodne produkty związane z kolorami. W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych również zaczęto eksperymentować z produkcją kredek.

W 1903 r. firma Binney & Smith wypuściła na rynek pierwsze pudełko kredek „Crayola”. Opakowanie zawierało ołówki w ośmiu najpopularniejszych kolorach. Żona Edwina Binneya, która była nauczycielką, dostrzegła w nich potencjał do wykorzystania ich w kształceniu plastycznym dzieci. Produkt szybko zyskał na popularności. „Crayola” były pierwszymi masowo produkowanymi na świecie kredkami, a w USA nadal cieszą się dużą popularnością. 

Pierwszą polską firmą, produkującą kredki, była fabryka ołówków Majewski St. i S-ka, która od 1889 roku produkuje popularne kredki „Bambino”, które są używane przez dzieci do dziś.

Artyści, którzy rysowali kredkami 

Wśród artystów, którzy używali kredek do wykonywania szkiców wstępnych byli Edward Degas i Claude Monet. Natomiast całe prace w tej technice wykonywali m.in. Camille Pissarro, Paul Cézanne i Pablo Picasso. Polski rysownik Artur Grottger jest znany z cyklu rysunków wykonywanych białą kredką.  

Joanna Cwynar