Z tego artykułu dowiesz się:

Eksperymenty myślowe to wyjątkowo ciekawy sposób badania otaczającej nas rzeczywistości i rozwiązywania problemów. Mają one szerokie zastosowanie. Da się z nich korzystać nie tylko w nauce, ale i życiu codziennym. Niejednokrotnie są przyczynkiem zarówno do przełomów naukowych, jak i kroków milowych samorozwoju.

Eksperymenty myślowe – co to jest?

Wyjaśnienie zagadnień związanych z eksperymentami myślowymi i ich związkiem z Albertem Einsteinem warto zacząć od opisania samego ich znaczenia. Czym są? Najprościej rzecz ujmując, eksperymenty myślowe są rodzajem zabiegu badawczego. Polegają na wykorzystaniu hipotetycznego scenariusza do wyjaśnienia, opisania i zrozumienia określonych zjawisk, sytuacji albo rzeczy. Wykorzystuje się je w różnych dziedzinach nauki – zarówno ścisłych, jak i humanistycznych. Z ich pomocy korzystać można, zarówno poruszając zagadnienia z fizyki, matematyki, jak i filozofii.

Przeczytaj o tym, dlaczego boimy się ciemności (kliknij >>)

Jak stosować eksperymenty myślowe?

Eksperyment myślowy nie jest metodą zarezerwowaną jedynie dla geniuszy głowiących się nad największymi naukowymi zagadkami wszechświata. Każdy może przeprowadzać je we własnym zakresie. Mogą posłużyć do rozwiązywania problemów, a nawet stać się narzędziem samorozwoju. Pobudzają wyobraźnię, kreatywność, a także – poparte wiedzą – wspomagają analityczne, krytyczne myślenie. Głębsze, wieloaspektowe przyjrzenie się danemu problemowi, może dać nieoczywiste sposoby jego rozwiązania. Mózg zmuszony do pracy w taki sposób zaczyna się uczyć. Pobudzone zostają jego pokłady kreatywności. Zaczyna wyciągać nowe, nieoczywiste na pierwszy rzut oka wnioski. Punktuje to w przyszłości – jeśli na co dzień stawiamy czoło hipotetycznym wyzwaniom, łatwiej później sprostamy tym rzeczywistym.

Eksperymenty myślowe Einsteina

Jednym z naukowców, którzy z powodzeniem stosowali eksperymenty myślowe, był Albert Einstein. Ten wybitny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki swoją pracą doprowadził do kilku przełomów na jej polu na początku XX wieku. Niebagatelną rolę w osiągnięciach tego najbardziej znanego fizyka teoretycznego odegrały właśnie eksperymenty myślowe. To właśnie dzięki nim stworzone zostały założenia teorii względności i fizyki kwantowej.

Einstein1921_by_F_Schmutzer_2df
Eksperymentów myślowych używał Albert Einstein. /fot. Wikipedia (public domain)

Wśród wielu ciekawych eksperymentów Einsteina najbardziej znanymi są m.in. ten opisujący podróż na fali świetlnej i z poruszającą się w próżni windę bez okien.

Pierwszy z nich wiąże się z anegdotą opowiedzianą przez samego naukowca. Miał on już w wieku 16 lat zacząć kwestionować zasady teorii elektromagnetyzmu Maxwella. Posłużyć Einsteinowi miał w tym eksperyment myślowy. Nastoletni wówczas geniusz wyobrażał sobie podróż w próżni na fali światła z prędkością światła. Wiązka, na której się poruszał, powinna być dla niego polem elektromagnetycznym w spoczynku. Oznaczało to dla przyszłego naukowca, że powinna być nieruchoma, jedynie oscylująca. Takie postrzeganie wiązki światła przeczyło dominującej w tamtym czasie w fizyce teorii eteru.

Drugim ze znanych eksperymentów myślowych Einsteina jest opis poruszania się windą w próżni. Noblista zaczął pracować nad nim w roku 1907. Jego podstawą stało się założenie, że człowiek zamknięty we wnętrzu windy, która nie posiada okien, nie byłby w stanie stwierdzić, czy porusza się ona w górę. Byłyby tu dwie możliwości. Mogłaby spoczywać w polu grawitacyjnym albo poruszać się ze stałym przyspieszeniem w górę. Einstein stwierdził, że oba przypadki dawałyby takie same odczucia. Ten niezwykły eksperyment myślowy stał się podstawą stworzenia założeń ogólnej teorii względności.

Czytaj więcej o:

2022 rokiem wynalazcy lampy naftowej

Jakie były najdziwniejsze wynalazki świata?

Poznaj polskie wynalazki, które zmieniły świat