Swobodny przepływ towarów

Zasadę swobodnego przepływu towarów tłumaczy się jako możliwość swobodnego obrotu, a wiec eksportu jak i importu na danym obszarze towarami. Nie ma kontroli granicznych, nie ma ograniczeń ilościowych ani jakościowych w przepływie towarów. Oznacza to również to, że towar, jaki legalnie został wprowadzony na terytorium jakiegoś państwa członkowskiego może być zbywany na terenie każdego z innych państw członkowskich.

Swobodny przepływ usług

Zasadę swobodnego przepływu usług definiuje się jako zasadę na zakładanie działalności gospodarczej - przedsiębiorstw na terytorium innego z państw członkowskich, a także może prowadzić działalność gospodarczą na zasadzie tzw. samozatrudnienia.

Te, zapisane regulacje odnoszą się praktycznie do wszystkich rodzajów gospodarczej działalności, czyli podlega im handlowa, usługowa, rzemieślnicza, przemysłowa działalność.

Do grupy tej zaliczyć należy też tzw. wolne zawody, czyli grupy adwokatów, architektów, weterynarzy.

Można wyróżnić następujące kategorie swobód, które odnoszą się do swobody przepływu usług:

- kategoria aktywnej swobody świadczenia usług - oznacza, że usługodawca sam wyjeżdża na jakiś okres czasu do kraju usługodawcy. Celem jego wyjazdu za granicę jest wykonywanie usługi w innym niż swój kraj.

- pasywna swoboda usług - oznacza, że odbiorca danej usługi sam wyjeżdża za granicę, do kraju usługodawcy. Celem jego wyjazdu jest przyjmowanie świadczeń usługodawcy.

- swoboda przepływu produktu - zasada ta polega na tym, że i usługodawca oraz usługobiorca znajdują się w swoich krajach, natomiast granice przekraczają tylko ich produkty.

Należy podkreślić, ze istnieje taka reguła, iż wszelkie spółki i przedsiębiorstwa, które zastały zarejestrowane w państwie - członku Unii Europejskiej mają prawo prowadzić działalność w pozostałych członkowskich państwach Unii Europejskiej.

Swobodny przepływ kapitału

Zasada ta daje możliwość przepływu zysków z każdego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do każdego innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej.

Jest to również prawo do inwestowania oraz nabywania wszelakich rzeczowych lub finansowych walorów za granicą własnego kraju bez ograniczeń i przeszkód.

Ponadto, zasada ta wyraża możliwość swobody transferu kapitału z powodu likwidacji, a także zmiany inwestycji oraz wszelkich zysków powstałych w ten sposób, również transfer kapitału o osobistym wymiarze - charakterze, jaki posiada na przykład spadek.

Swobodny przepływ osób

Zasada ta stanowi, iż wszyscy, którzy są obywatelami Unii Europejskiej mogą:

- przemieszczać się

- osiedlać się

- podejmować działalność gospodarczą

- podejmować pracę w dowolnie wybranych krajach Unii Europejskiej i nie muszą przy tym posiadać żadnych wiz ani zezwolenia.

Jest to bardzo istotna swoboda dla obywateli państw, szczególnie o wysokim bezrobociu, gdzie rynki pracy - szczególnie dla młodych ludzi są otwarte i dają możliwość lepszego zawodu. Warto wspomnieć, iż wielu młodych ludzi wyjechało z Polski właśnie w celach zarobkowych.

Ponadto, obywatele państw należącego do struktur Unii Europejskiej, którzy podjęli pracę lub jakaś inną aktywność gospodarczą w kraju unijnym mają prawo być traktowani przez kraj w sposób taki, jak państw to traktuje swych własnych obywateli. Nie ma mowy o żadnej dyskryminacji.

Bardzo ważna sprawą na tej płaszczyźnie jest konieczność koordynacji systemu zabezpieczeń społecznych. Koordynacja taka ma na celu równie i sprawiedliwe traktowanie wszystkich obywateli Unii Europejskiej w możliwości czerpania zysków z przysługujących im świadczeń w postaci zasiłków lub emerytur.

Ważne jest to, że na przykład sumowane są okresy ubezpieczeń, które pobierał pracownik, a związane są z odliczeniem wysokości świadczeń. ( świadczenie = suma pracy we własnym kraju i z pracy za granicą).

Podstawa prawna

Wewnętrzny rynek Unii Europejskiej jest to obszar, pozbawiony wewnętrznych granic, na obszarze którego jest możliwość swobodnego transferu: osób, usług, towarów oraz kapitału.

Podstawowym celem, do którego dążono i właśnie w tym celu utworzono Rynek Wspólnotowy to przede wszystkim znaczna obniżka samej produkcji, a wiec wytwarzania danych towarów, a także obrotu nimi. Celem było również zwiększenie możliwości dostępu do danego towaru, podniesienie jego konkurencyjności - a więc sprawienie aby był on coraz bardziej atrakcyjny - oczywiście dotyczyło to także usług.

Bardzo istotnym celem było wprowadzenie prawa, które umożliwiało swobodne poruszanie się oraz przemieszczanie obywateli w ramach Wspólnoty.

Te wszystkie regulacje miały jeden główny cel - doprowadzić do podniesienia standardu życia wśród obywateli państw - członków Unii Europejskiej.

23 marca 1957 roku powstała podstawa prawna pod utworzenie Wspólnego Rynku. To był impuls i początek, rozpoczęto prace nad utworzeniem Wspólnotowego Rynku. Otóż wtedy podpisany został Traktat Rzymski o powołaniu EWG, czyli Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Traktat ten podpisany został przez 6 europejskich państw: Niemcy, Belgię, Włochy, Francję, Holandię oraz Luksemburg.

Priorytetowym założeniem utworzenia Wspólnotowego Rynku było przede wszystkim zlikwidowanie różnego rodzaju barier, które ograniczać by mogły swobodny transfer usług, towarów, osób oraz kapitału.

Trzeba podkreślić, że bariery te - jakie ówcześnie obowiązywały miały przede wszystkim charakter administracyjny, w odniesieniu do ludzi oraz towarów. Oznaczało to, ze na porządku dziennym były graniczne kontrole paszportowe oraz celne - takie kontrole były znacznym utrudnieniem w swobodnym przemieszczaniu się pomiędzy krajami Unii Europejskiej, ponadto miały wpływ na wysokie ceny towarów oraz usług.

Inne tzw. przepisy techniczne, stanowiły o kolejnej grupie ograniczeń, które do tyczyły swobodnego transferu osób, usług oraz kapitału.

Oznaczało to, że istniało bardzo duże zróżnicowanie w prawnych przepisach, normach i certyfikatach, oznaczeniach i standardach w poszczególnych sferach życia, na przykład: na płaszczyźnie edukacji, opieki zdrowotnej, bezpieczeństwie produktów.

Ostatnią grupą przeszkód - barier w funkcjonowaniu Wspólnego Rynku były tzw. bariery fiskalne. Oznaczało to, że funkcjonowały odmienne systemy pośrednich podatków w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Znacznie utrudniało to swobodny transfer towarów.

Swobodny przepływ towarów.

Swoboda przepływu towarów funkcjonująca w Unii Europejskiej wyraża się w możliwości swobodnego obrotu, a więc eksportu i importu towarów na tym obszarze. Oznacza to, że nie ma granicznych kontroli, ograniczeń jakościowych oraz ilościowych w przepływie tych towarów.

Ponadto, towar jaki wprowadzono legalnie na teren - rynek jakiegoś państwa - członka Unii Europejskiej ma prawo być sprzedawany na obszarze4 każdego z innych państw - członków Unii Europejskiej.

Ujednoliceniu uległy wszelkie przepisy i uregulowania, które odnosiły się do importu towarami do państw Unii Europejskiej.

Powołanie Wspólnego Rynku było procesem długim i etapowym. Poprzedził je wieloletni okres, w którym systematycznie likwidowane były bariery w handlu pomiędzy członkami - państwami Europejskich Wspólnot.

Można wyróżnić następujące etapy:

Unia celna - oznaczała likwidację celnych barier oraz ilościowych ograniczeń jakie stosowane były na przejściach granicznych w stosunku do towarów pochodzących z innych państw. W wyniku powstania unii celnej powstała wspólna taryfa celna, obowiązująca państwa członkowskie, które stosowały ją wobec towarów tzw. państw trzecich - czyli nie należących do Wspólnoty.

Traktat rzymski powołujący Europejską Wspólnotę Gospodarczą przewidział, iż unia celna powinna powstać w przeciągu 12 lat od podpisania tego traktatu czyli od 1957 roku. Jak się jednak okazało unia celna powstała znacznie szybciej, bo już 1 lipca 1968 roku.

Wprowadzenie unii celnej nie oznaczało jednak rozwiązania wszystkich problemów. Istniała kwestia kontroli granicznych. Do połowy 90 - tych lat kontrole graniczne funkcjonowały pomiędzy krajami - członkami Wspólnoty.

Już w połowie 80 - tych lat podjęto pierwsze działania, które miały na celu doprowadzenie do zbudowania jednolitego rynku wewnętrznego. Oznaczało to likwidację barier fizycznych - tzn. kontroli dokumentów na granicach, a także bariery fiskalnej, czyli zharmonizowanie systemu pośrednich podatków.

Funkcjonują 2 akty: Jednolity Akt Europejski, uchwalony w 1987 roku oraz tzw. Biała Księga Komisji Europejskiej w sprawie utworzenia Wspólnego Rynku z 1985 roku, które stanowią prawną podstawę do budowy jednolitego wewnętrznego rynku.

W dokumentach tych zawarte zostały projekty odpowiednich dyrektyw, które miały na celu doprowadzić do likwidacji fiskalnych i technicznych, a także fizycznych barier i ograniczeń w obrocie i wymianie handlowej między członkami Unii Europejskiej.

Od 1 stycznia 1993 roku w Unii obowiązuje zasada swobodnego przepływu towarów. W tym też roku w państwach - członkach Wspólnoty zlikwidowane zostały także urzędy celne na granicach.

Kolejnym etapem i to bardzo ważnym w procesie gospodarczej integracji państw - członków Unii Europejskiej było powołanie Unii Gospodarczo-Walutowej, a następnie przyjęcie wspólnej waluty - euro - od 1 stycznia 2002 roku. Unię tą od tego czasu przyjęło 12 państw - członków Wspólnoty: Portugalia, Austria, Włochy, Belgia, Francja, Grecja, Holandia, Finlandia, Irlandia, Hiszpania, Luksemburg, Niemcy.

Swobodny przepływ usług

Za usługi uznaje się przede wszystkim odpłatne świadczenia, które obejmują działalność mającą charakter przemysłowy i handlowy, także działalność o charakterze rzemieślniczym. Zalicza się do usług także wolne zawody.

Natomiast usługi transportowe, a także usługi z zakresu bankowości, ubezpieczeń, które zalicza się do przepływu kapitału, nie zalicza się według prawa unijnego do sfery usług. Jeśli chodzi o transport, to w związku ze specyfiką tych usług, obszar ten posiada odmienną i osobną regulację w Traktacie pod nazwą - obszar polityki transportowej.

W latach 80 - tych podjęto pierwsze próby utworzenia Wspólnego Rynku z zakresu usług. Celem było stworzenie rynku dającego możliwość swobodnego przemieszczania się oraz dostarczania usług z jednego kraju członkowskiego Wspólnot do odbiorców w innych krajach - członkach Unii Europejskiej.

Ponadto, zasada swobodnego transportu usług stanowi, iż można zakładać przedsiębiorstwa na terytorium innego państw - członka Unii Europejskiej oraz prowadzić działalność gospodarczą wedle zasady tzw. samozatrudnienia.

Jeśli chodzi o zasadę swobodnego przepływu usług to wyodrębnione zostały następujące rodzaje swobód:

- aktywna swoboda w świadczeniu usług. Daje ona możliwość usługodawcy udanie się przejściowo do kraju - usługobiorcy. Tak więc sam usługodawca opuszcza granice swojego kraju po to, aby wykonać usługę w innym kraju - członku Unii Europejskiej w celu na przykład instalacji aparatury.

- pasywna swoboda usług - tutaj sam odbiorca opuszcza granice swojego kraju i podąża do kraju usługodawcy w celu przyjęcia usługi świadczonej przez usługodawcę. Są to na przykład turyści, albo osoby które korzystają z medycznej opieki.

- swoboda przepływu produktu usługi. Produkt przekracza granice natomiast zarówno usługodawca jak i usługobiorca pozostają w swoich krajach. Przykładem może być nadawanie radiowych albo telewizyjnych programów.

To co należy stwierdzić odnośnie zasady swobodnego przepływu usług to, to że postęp w działaniach zmierzających do stworzenia solidnych i trwałych podstaw - przede wszystkim prawnych - dla swobodnego transferu w tym obszarze jest procesem niezwykle trudnym, powolnym. Trudności te wynikają przede wszystkim z konieczności uznania nawzajem przez państwa członkowskie Wspólnoty swych narodowych uregulowań prawnych odnoszących się do wyżej wymienionych kwestii.

Swobodny przepływ kapitału.

Swobodny przepływ kapitału odnosi się przede wszystkim do samodzielnych transakcji finansowych, które w bezpośredni sposób nie mają powiązań z przemieszczaniem się, przepływem osób, towarów lub usług.

Zasada ta daje prawo do swobodnego przepływu zysków z jednego kraju - członka Unii Europejskiej do innego kraju - członka Unii Europejskiej. Pozwala także na inwestowanie i nabywanie różnych rzeczowych i finansowych walorów za granicą bez występowania jakichkolwiek granic.

Swobodny przepływ kapitału to także przepływ kapitału, który pochodzi z różnych form likwidacji albo na przykład zmian inwestycji oraz z wszelkich dochodów wynikłych z tych form.

Obejmuje ona także przepływ kapitału na przykład spadków, czyli mających charakter osobisty.

Bardzo ważnym aspektem tej zasady jest fakt, iż każdy obywatel Unii Europejskiej posiada prawo do podejmowania różnych bankowych i finansowych operacji w poszczególnych państwach - członkach Unii Europejskiej. (należy tu na przykład prawo posiadania kont osobistych w bankach państw - członków Unii Europejskiej, również prawo do zakupu oraz sprzedaży na przykład papierów wartościowych różnych przedsiębiorstw na terenie Unii Europejskiej).

Swobodny przepływ osób.

Zasada swobodnego przepływu osób jest bardzo ważną zasadą. Wyraża ono prawo do tego, iż każdy obywatel Unii Europejskiej ma prawo do przemieszczania się z kraju - członka do innego kraju - członka Wspólnoty. Nie wymaga się od takich osób legitymowania się wizami oraz różnymi zezwoleniami.

Może ona osiedlać się, podejmować aktywność gospodarczą oraz pracę w dowolnie wybranym przez siebie kraju - członku Unii Europejskiej.

Ponadto, obowiązuje w obszarze Wspólnoty kategoryczny zakaz dyskryminacji, czy obywateli z danego państw Unii Europejskiej, którzy podejmują pracę lub działalność gospodarczą w jakimś innym kraju Unii Europejskiej, należy traktować przez państwo w którym podejmuje działalność lub pracę jak własnych obywateli.

Na przykład jeśli chodzi o pracowników, to reguła ta nakazuje takie samo traktowanie wszystkich obywateli członków - państw Unii Europejskiej między innymi w zakresie: dostępu do pracy, w zakresie wynagrodzenia, a także co do warunków pracy.

Zaznaczyć trzeba, ze zasada ta obejmuje swoimi regulacjami także rodziny osób które podjęły migrację.

Jeśli chodzi o realizację tej swobody to muszą być spełnione określone gwarancje, które dotyczą takich dziedzin jak:

- prawa wyborcze

- dostęp do rynku pracy

- uznania dyplomów oraz zawodowych kwalifikacji

- koordynacja systemu społecznego zabezpieczenia

I właśnie koordynacja poszczególnych systemów społecznych stanowi bardzo ważną sprawę. Odnosi się ona bowiem do konieczności równego traktowania wszystkich obywateli państw - członków Unii Europejskiej, jeśli chodzi o dostęp do różnych świadczeń, a które wynikają z narodowych systemów społecznego zabezpieczenia ( na przykład emerytury lub renty).

Ważne jest to, że sumowaniu podlegają okresy ubezpieczeń pracowniczych, które związane z odliczeniem wysokości świadczeń w swoim kraju i poszczególnych krajach, członkach - Unii Europejskiej.

Istotne jest to, że zasada ta nie posiada absolutnego wymiaru, bowiem poszczególne państwa mają prawo - w pewnych przypadkach nie wyrazić zgody cudzoziemcowi na wyjazd, pobyt do swojego kraju. Może go również wydalić.

Zasada swobodnego przemieszczania się i osiedlania jest obwarowana bardzo dużą ilością uregulowań prawnych. Bowiem najważniejsze jest, to aby pobyt cudzoziemca w danym państwie nie był dla niego ciężarem.