Kierunek w sztuce nazwany później kubizmem zrodził się na początku XX wieku (ok. 1906 r.) we Francji. Jego inicjatorami byli oczywiście Pablo Ruiz Picasso i nieco mniej znany artysta Georg Braque. Tubus kierunek łacińskiego oznacza kostkę, malarstwo kubistyczne geometryzowało kształty przedstawianych elementów, stąd nazwa kierunku. Kubizm panował w latach 1906 1914 głównie w malarstwie, jednak jego przejawy można obserwować także na przykładzie rzeźby, a także w nielicznych przedsięwzięciach architektonicznych.

O początku kubizmu można mówić w kontekście słynnego obrazu Picassa - "Panien z Awinionu". Ów obraz przedstawiający prostytutki, zapowiada nowy sposób ujmowania przestrzeni w malarstwie. Artysta ujmuje kształty figur w sposób ostry, łukowaty. Picasso jest często uważany za ojca kubizmu, ponieważ należał do najwybitniejszych i najpłodniejszych jego przedstawicieli.

Kubizm oznacza malarstwo koncepcyjne, często uważa się go za kierunek abstrakcyjny, ponieważ przedstawiane obiekty są silnie zgeometryzowane, jednak trzeba zauważyć, ze artyści tego nurty sięgają po tematykę realistyczną, ukazują prawdziwe sceny i obiekty, nadając im nierealistyczną formę. Obrazy kubistów są silnie "spłaszczone", artyści są zmuszeni przenieść rzeczywistość na dwuwymiarową powierzchnię płótna, stad ich dążenie, by ukazać ją z różnych punktów widzenia. Malarstwo kubistyczne świadome jest swej dwuwymiarowości, dotąd próbowano osiągnąć głębię a pomocą perspektywy i światła, kubiści robią to poprzez geometryzację figur. Kubizm stawiał na prostotę, szorstkość i ekspresję, które dominowały nad zewnętrzna formą przedmiotu.

Trzy fazy kubizmu

  1. prekubistyczna - (1906-1909) oznacza odrzucenie perspektywy oraz rezygnacje z przestrzeni atmosferycznej, na rzecz geometryzacji i wydobycia struktury podziału przedmiotu, przejawia się terze w tłumieniu barw.
  2. Analityczna (19909 - 1912) prowadzi do rozbicia form przedmiotu, dekompozycja służy tu osiągnięciu wrażenia zachodzących na siebie profilów, które zdają się być widziane z kilku stron.
  3. Syntetyczna (1912 do 1913) charakteryzuje się techniką collage`u. collage stanowił eksponowanie konstrukcji obrazu, kosztem przedmiotu. W tej fazie do łask powraca kolor.

Kubizm nie trwał długo i nie zdominował twórczości żadnego e swych czołowych artystów. Kubiści to przede wszystkim : Picasso, Braque, Gris, Gleizes, Metzinger, Archipenko, Leger, Le Fauconnier, Markus i Nadelman, jednak żaden z nich nie poświęcił mu się całkowicie, kubizm był dla nich jednym z kierunków rozwoju warsztatu, krótkotrwałym etapem na drodze twórczej. Mimo to kubizm odegrał bardzo ważna rolę w dziejach malarstwa, bowiem jako pierwszy radykalnie odszedł od tradycyjnej koncepcji sztuki i zapoczątkował nowoczesne malarstwo XX wieku, w tym takie kierunki jak futuryzm, konstruktywizm czy abstrakcjonizm.