Twórcą imperatywu kategorycznego jest Immanuel Kant. Przyszedł na świat 22 kwietnia 1724 roku, a zmarł 12 lutego 1804 roku. Przez całe swoje życie, od urodzin, aż do śmierci przebywał w Królewcu. Jego całe życie było wypełnione pracą naukową. Jego działalność i rozwój naukowy można podzielić na dwa okresy:

  1. okres przedkrytyczny
  2. okres krytyczny (ten czas w jego życiu był najważniejszy)

Osobą która spowodował w Kancie największą przemianę i pobudziła go do badań naukowych był Hume. A dokładniej mówią to, jego krytyka przyczynowości. Immanuel Kant stworzył własny system filozofii transcendentalnej i ten system dokonał wielkiego przewrotu w dziejach całej filozofii.

I. Najważniejszym zadaniem, jakie postawił sobie Kant było zanalizowanie wiedzy filozoficznej, jaka była dostępna i jemu znana, a dokładnie swoje zainteresowania zwrócił w kierunku metafizyki, czyli inaczej mówiąc ku wiedzy spekulatywnej. Metafizyka była uważana i traktowana jako nauka ze względu na aparat badawczy jaki posiadała. Taka systematyczna nauka, wymaga systematycznego badania. Tę analizę, jaką miał przeprowadzić nazwał właśnie "krytyką". Metafizyka, jako nauka, przekracza zdecydowanie teren wiedzy opartej na doświadczeniu i zmysłowym poznaniu, a także przekracza myślenie teoretyczne, które jest owocem doświadczenia zmysłowego i takiego też pojmowania rzeczywistości otaczającej człowieka. Z tego też powodu, nauka taka niezwykle podatna jest na zafałszowanie prawdy i stworzenie błędnych wniosków badań. Pytania jakie stawia sobie metafizyka i na które stara się odpowiedzieć dotyczą kwestii Boga, wolności, czy też nieśmiertelności duszy. Oczywiście, są to tylko niektóre, przykładowe pytania metafizyki. Zdaniem Kanta odpowiedzi jakie wytworzyła metafizyka nie są przekonywujące, a tym bardziej absolutne, czy oczywiste. Widział potrzebę odnalezienia wyczerpującej odpowiedzi na te pytania, ponieważ było to niezbędne dla rozumu, a także bardzo ważne dla każdego człowieka indywidualnie. Ważność ta tłumaczona jest zrozumieniem sensu ludzkiej egzystencji. Podstawą i fundamentem moralności każdego człowieka, jest wolna wola. Przyjmował absolutną dobroć wolnej woli. Wolność człowieka rozumiał jako, podleganie, które było wyłączną, indywidualną i dobrowolną decyzją konkretnego, indywidualnego człowieka. Prawom moralnym, które zostały ustalone i wprowadzone przez sam rozum. I to Kant nazwał imperatywem kategorycznym. Zadaniem imperatywu jest tworzenie powinności. Cechą charakterystyczną tej powinności, jest aprioryczność formalna, ale nie koniecznie. Kant tak te sprawę przedstawiał: "Postępuj tak jak byś chciał, aby zasada twego działania obowiązywała powszechnie". Kantowski imperatyw kategoryczny nie ma decydującego znaczenia w kwestii postępowania. Takie znaczenie ma etyka formalistyczna, która zapewnia człowiekowi jego niezależność w relacji do celów, jakie sam sobie postawi. Wszystkie pojęcia jakie istnieją i są stosowane w etyce, jak na przykład: dobro, zło itd. oznaczają nic innego jak potwierdzenie lub też zaprzeczenie imperatywu kategorycznego. Wolna wola imperatyw kategoryczny powinna tolerować i akceptować w całej pełni i absolutnie. To absolutne posłuszeństwo i akceptacja należą się już z samego szacunku, dla imperatywu, który nie ma na celu jakiekolwiek interesowności.

Kantowski imperatyw kategoryczny ma kilka definicji, sformułowań. Najczęściej i najbardziej powszechne są trzy jego definicje, które biorą pod uwagę jego materię, formę, jak również pełne sformułowanie maksym. Pierwsza definicja imperatywu kategorycznego, skupia się wokół zasady indywidualnej woli, inaczej mówiąc bierze pod uwagę powszechność prawa. Brzmi ona w ten sposób: "Postępuj tylko według takiej maksymy, dzięki której możesz zarazem chcieć, żeby stała się powszechnym prawem". Ta definicja posiada również inne sformułowanie, w nim zawiera ona prawa przyrody: "Postępuj tak, jak gdyby maksyma twojego postępowania przez wolę twą miała się stać ogólnym prawem przyrody". Druga definicja imperatywu kategorycznego, jest często nazywana zasadą promowania człowieczeństwa, człowieka godności, który jest celem samym w sobie. I brzmi ona w następujący sposób: "Postępuj tak, byś człowieczeństwa tak w twej osobie, jako też w osobie każdego innego używał zawsze zarazem jako celu, nigdy jako środka". Trzecia definicja imperatywu kategorycznego, skupia w sobie wszystkie definicje, które zostały przedstawione wyżej. Definicja ta trwale wiąże ze sobą wszystkie istoty rozumne, które składają się z jakiejś moralności. Brzmi ona tak: "[...] wszystkie maksymy na podstawie własnego prawodawstwa mają się zgodnie zjednoczyć w możliwe państwo celów jako państwo przyrody [...]". W takiej sytuacji Immanuel Kant proponuje: "Postępuj wedle maksymy członka, który nadaje ogólne prawa dla możliwego państwa celów".

Imperatyw kategoryczny, który trwale i konsekwentnie został wprowadzony przez Kanta, jest najwyższym i jedynym kryterium, które może oceniać. Imperatyw ten może być używany i stosowany na płaszczyźnie moralności, która to wyróżnia człowieka od innych żywych istot. Jeżeli jednak dokona się fachowego przeformułowania, to może być stosowany do całej moralności, czyli może być jej kryterium. Jego zadaniem i funkcją jest dokonywanie pomiaru, to pomimo tego należy zwrócić uwagę, że imperatyw kategoryczny nie proponuje, ani też nie zaleca moralności naturalnej. W wskazywaniu moralności i jakiś zobowiązań imperatyw przyjmuje postawę obiektywną, nie narzuca, ani też nie wymusza na człowieku jakiegoś konkretnego zachowania. Człowiek w tej kwestii ma swobodę i wolność w dokonaniu wyboru. Jeśli człowiek zaakceptuje propozycję przedstawioną przez imperatyw to dobrze, a jeśli nie zaakceptuje i sprzeciwi się, to też imperatyw nie reaguje. Ale nie pozostaje zupełnie obojętny, ponieważ wskazuje dobro, powinność, czy też określony sposób postępowania. Ale wolna wola człowieka decyduje ostatecznie. Imperatyw przyjmuje postawę wzywania i nawoływania, o tym też mówi dodatek na temat "kategoryczności". To wzywanie imperatywu nieustannie jest aktualne. Z tego też powodu, definicja imperatywu kategorycznego, sformułowana przez Kanta, rozpoczyna się od bezwarunkowego słowa "postępuj". Następnie w drugiej części tej definicji sformułowane są i przekazane zasady postępowania człowieka. Definicje te można uogólniać, czy generalizować. Głównym i najważniejszym przesłaniem tej definicji, jest zachęta do moralnego postępowania. Skracając ten imperatyw do jak najkrótszej postaci, w ostatecznej formie mógłby brzmieć w następujący sposób: "Postępuj moralnie!".

Imperatyw kategoryczny powstał i wynika z rozumienia moralności. Moralności, która jest bezwzględnie i absolutnie dobra. Z tych właśnie powodów nazywany jest "kategorycznym". Natomiast nazywany jest "imperatywem", ponieważ odnosi się i kieruje, ku istotom rozumnym. Krótko mówiąc, imperatyw kategoryczny jest stworzoną moralnością, która dotyczy i ogarnia skończone istoty rozumne, czyli mówiąc prościej - człowieka. Jest to absolutne, nie podlegające dyskusji założenie Immanuela Kanta. W tworzeniu imperatywu kategorycznego Kant zastosował swoją fundamentalną zasadę metaetyczną. Odnosiła się ona i kierował ku człowiekowi, jako jedynej istocie rozumnej. Kant dokonuje zdecydowanego podziału i rozróżnienia na: imperatyw kategoryczny - czyli bezwarunkowy - wskazuje on na bezwarunkową konieczność czynu, bez znaczenia stają się konsekwencje i skutki takiego czynu i imperatyw hipotetyczny - czyli warunkowy - wskazuje na konieczność warunkową, jest uzależniony od postawionego sobie celu, a także środków, jakie do niego są prowadzonej. Sam Kant zaleca takie odróżnianie i stosowanie takiego rozróżnienia. Imperatywy hipotetyczne wskazują człowiekowi zasady i reguły osiągnięcia korzyści, przyjemności, czy też szczęścia, jak również wielu innych podobnych odczuć. Imperatywy te nie charakteryzują się moralnością, ponieważ wskazują na dobra, które wykraczają poza dziedzinę moralności. Wskazują tylko na to, do czego wolna wola dąży i ku czemu kieruje się. Nie poruszają takiego problemu jak, to do czego wola powinna się kierować. To nie jest w ich kompetencji. Jest to zadanie i kompetencje imperatywu kategorycznego. To jego zadaniem jest wskazanie czynów, które uważa za dobre same w sobie, czyli dobre w sensie uniwersalnym. Tylko z tego powodu człowiek powinien dążyć i pragnąć do ich osiągnięcia. Nie powinny kierować nim inne przesłanki, jak na przykład uzyskanie jakiś korzyści, czy tez celów przy ich pomocy. Takim celem może być na przykład szczęście, przyjemność, czy też korzyść, jak również wiele tym podobnych korzyści.

Immanuel Kant dokonuje podziału imperatywu hipotetycznego na: problematyczny i asertoryczny. Cecha problematyczna imperatywu pojawia się wówczas kiedy realne i możliwe do osiągnięcia stają się cele, czy dążenia człowieka, są to zasady praktyczne, zręcznościowe, czy też techniczne, kształtowane są za pomocą ludzkiej pomysłowości, jak również naukowej wiedzy człowieka. Natomiast, cecha asertoryczna, pojawia się wówczas gdy, cele i dążenia człowieka które są owocem jego natury stają się realne i prawdopodobne do osiągnięcia, są to zasady pragmatyczne, które wskazują człowiekowi roztropność, proponują czyny i cele dzięki którym można osiągnąć poczucie szczęścia. A jak wiadomo, szczęście jest najważniejszym, fundamentalnym i podstawowym celem każdej istoty ludzkiej.

Żaden z imperatywów jaki został wymieniony i omówiony przez Kanta, nie jest imperatywem moralnym. Ani imperatyw techniczny, którego zadaniem jest zdecydowane osiąganie zamierzonych efektów pracy naukowej, ani też imperatyw pragmatyczny, którego zadaniem jest osiąganie różnego rodzaju przyjemności. Imperatywem, który pełni funkcje imperatywu moralnego, jest nim imperatyw kategoryczny. Jest on najważniejszą regułą rozumu praktycznego. Dzięki niemu wolna wola jest w stanie odejść wolna od heteronomicznych odruchów, które swoje źródło maja przede wszystkim w tym, że w człowieku znajduje się naturalna potrzeba i instynkt przeżycia, zachowania, czy uratowania swojego życia, jak również naturalne dążenie do osiągnięcia szczęścia, jak również do tego wszystkiego co do szczęścia przybliża, czy też robi wrażenie szczęścia. W takiej sytuacji i postawie dokonuje się spełnienie podstawowego i najważniejszego warunku zasady moralności, a jest nim wola. Narzucając zasady praktycznego rozumu, jest wolną, niezależną, a także autonomiczną wolą. Każdy czyn, w tej sytuacji, który zostaje spełniony pod wpływem jakiegoś obowiązku, staje się czynem bezinteresownym, wolnym. Zdecydowanie się na ten czyn, jest decyzją ze względu na niego samego, a nie dla celów innych, jak na przykład szczęście, czy też przyjemność. Jeżeli imperatyw kategoryczny kieruje i wskazuje woli drogę, a ona posłusznie tą drogą dąży, to jest to wola dobra. Pokonując drogę zasad które są subiektywne w swoim działaniu, dochodzi się do zasad obiektywnego prawa moralnego.

Pierwsza zasada jaką wygłasza imperatyw, wskazuje na najbardziej ogólne i fundamentalne filary dobrego pragnienia wspartego na rozumie. Ale nie tylko na tym, bo jeszcze na indywidualizmie, jak również na podstawach praktycznej moralności, opartej na konkretnym, ustalonym porządku. Porządek ten, wyraża i wskazuje powszechnie obowiązujące normy i zasady. Jest to zasada zdecydowanie formalna, ponieważ wskazuje i podkreśla to że istota rozumna, która ma również dobra wolę, chce i w jaki sposób chce, ale nie wskazuje tego co chce lub czego może to chcenie dotyczyć konkretnie. Na tę kwestę odpowiada druga część imperatywu. Dokonuje tego przez wprowadzenie terminu celu działania, w czasie którego określa materię, a także konkretny przedmiot ludzkiego chcenia. W ostatecznym wniosku, okazuje się, że człowiek z całym swoim człowieczeństwem i całą swoją godnością, jako istoty rozumnej, okazuje się celem samym w sobie, ale którego nie można w żaden sposób używać jako środka do osiągnięcia innych zmierzonych celów. W takiej sytuacji pozycja człowieka pozostaje mocno ugruntowana, wywyższona i podkreślona jej autonomiczność. W trzeciej definicji, zostaje podkreślona indywidualność konkretnych podmiotów, a także zostaje podkreślona relacja do samego siebie.

Historyk filozofii nie ulega fascynacji biografią, życiorysem jakiegokolwiek filozofa, a w tym przypadku Kanta, a przynajmniej nie powinien, ponieważ całą swoją uwagę i zafascynowanie, należy skierować ku dziełu jakie stworzył Immanuel Kant. To w jego dziele możemy zauważyć centralny i znaczący punkt, który wpłynął na całą naszą kulturę. Jego filozofia z całą pewnością dokonuje uroczystego zamknięcia epoki i filozofii oświecenia i jednocześnie otwiera drzwi dla zupełnie innej, nowej filozofii intelektualnej. Można z łatwością zauważyć różnicę, inność filozofii przed - kantowskiej, a filozofii po - kantowskiej. Jego filozofia i systemy które wypracował, a które stały się powszechne i popularne, dawały nowe światło na stawianie pytań w dziedzinie filozofii, a także szukania nowych odpowiedzi na te pytania.

Immanuel Kant stworzył system, który wyróżnia się niezwykłą ambitnością, a także syntezą. System ten zdecydowanie i konkretnie stawał w opozycji do filozofii i systemów filozoficznych stworzonych, jak on to nazywał, cyklopów. Nazwa ta wskazywała na jednokierunkowość teorii, czy badań, było brak szerszego spojrzenia. Filozofia Kanta oparta jest i wytworzona na trzech filarach. Pierwszym jest filozofia i myśl Leibniza, drugim filarem jest szkoła Wolffa, a trzecim i chyba najważniejszym, jest krytycyzm Hume. Starał się wszelkimi sposobami postawy te połączyć i zharmonizować w jednolitą całość. Każda teoria filozoficzna, czy synteza, która jest jednolitą całością, a nie jakimiś częściami połączonymi w jedną całość, wymaga jednolitej podstawy teoretycznej, która wskazuje źródło, któremu podporządkowuje się i któremu podlegają wszystkie zasady stworzonego systemu. W teorii Kanta takim źródłem była teoria człowieka, która jest stworzeniem empirycznym, czyli zmysłowym, a także podmiotem samym w sobie. O to mu chodziło podczas kiedy stworzył swoje niezwykle sławne zawołanie: "Niebo gwieździste nade mną, prawo moralne we mnie".