Europejska Komisja Gospodarcza (EKG) (Economic Commission for Europe - ECE) to organizacja, którą powołano do życia w 1947 roku w celu odbudowy powojennej Europy. Do 1989 roku EKG była forum dialogu, oraz polem współpracy ekonomicznej między Europą Zachodnią, a państwami znajdującymi się pod wpływem byłego ZSRR. Wzrost aktywności państw europejskich na polu gospodarczym oraz utrzymanie i wzmocnienie relacji ekonomicznych zarówno między tymi państwami jak i resztą świata, to główne cele EKG. Współpraca UE - EKG wyraźne sukcesy odniosła na polu ochrony środowiska, czego wyrazem jest przyjęcie przez UE czterech konwencji o kontroli zanieczyszczeń. Ścisła współpraca podejmowana jest również w zakresie: transportu, handlu, standardów konstrukcji pojazdów mechanicznych, przemysłu chemicznego i stalowego, przekazywania danych drogą elektroniczną. W Europejskiej Komisji Gospodarczej Unia Europejska posiada status obserwatora.

Ważniejsze akty prawne Europejskiej Komisji Gospodarczej:

Europejska Konwencja o Międzynarodowym Arbitrażu Handlowym z 21 kwietnia 1961 roku.

Konwencja ta ma zastosowanie:

- do umów o arbitraż, zawieranych w celu rozstrzygania sporów wynikających przy dokonywaniu transakcji handlu międzynarodowego między osobami tak fizycznymi, jak i prawnymi, które w chwili zawierania takich umów mają stałe miejsce zamieszkania bądź swoją siedzibę w różnych

umawiających się państwach;

- do procesów i orzeczeń arbitrażowych opartych na określonych umowach.

Na mocy Konwencji istnieje możliwość wyznaczania cudzoziemców na arbitrów. Strony umowy o arbitraż mogą według swojego uznania:

  • przewidzieć poddawanie sporów do rozstrzygania stałej instytucji arbitrażowej; w takim wypadku rozpoznawanie sporów będzie następowało zgodnie z regulaminem takiej instytucji;
  • przewidzieć poddawanie sporów do rozstrzygnięcia przez arbitraż dla danej sprawy (arbitraż ad hoc) i w takim wypadku strony mogą w szczególności: wyznaczyć arbitrów albo ustalić sposób ich wyznaczania na wypadek powstania sporu; oznaczyć miejsce sądu arbitrażowego; ustanowić reguły postępowania, których mają przestrzegać arbitrzy.

Jeżeli strony przewidziały poddanie mogących wyniknąć między nimi sporów rozpoznaniu arbitrażu ad hoc i jeśli w ciągu 30 dni od daty powiadomienia pozwanego o przekazaniu sprawy na arbitraż jedna ze stron nie wyznaczyła swego arbitra, to, jeżeli strony nie przewidziały inaczej w umowie o arbitraż, arbitra tej

strony wyznacza na żądanie drugiej strony przewodniczący właściwej izby handlowej w kraju, gdzie strona,

która omieszkała wyznaczyć arbitra, zamieszkuje lub ma swoją siedzibę w chwili wystąpienia z żądaniem arbitrażu .

Jeżeli strony nie doszły do porozumienia co do miejsca arbitrażu, to powód może zwrócić się według swego wyboru albo do przewodniczącego izby handlowej właściwej dla miejsca, w którym pozwany zamieszkuje lub ma swoją siedzibę w chwili

Wystąpienia o skierowanie sprawy do arbitrażu, albo do Komitetu Specjalnego.

Jeżeli strony przewidziały poddawanie mogących wyniknąć między nimi sporów do rozstrzygania przez

stałą instytucję arbitrażową, ale jej nie oznaczyły i nie osiągnęły porozumienia w tej kwestii, to powód może

zwrócić się o oznaczenie tej instytucji.

Zarzut niewłaściwości arbitrażu powinna strona zgłosić w sądzie arbitrażowym nie później od wniesienia przez nią zarzutów co do istoty sprawy, jeśli zarzut niewłaściwości jest oparty na nieistnieniu umowy o arbitraż, jej nieważności lub utraceniu przez nią mocy; zarzut niewłaściwości oparty na tym, że kwestia

sporna przekracza umocowanie arbitrów, powinien być zgłoszony, skoro tylko w toku postępowania arbitrażowego zostanie postawiona kwestia, która według mniemania strony zgłaszającej zarzut niewłaściwości przekracza granice kompetencji arbitrów. Zarzut niewłaściwości zgłoszony w późniejszych stadiach postępowania arbitrażowego może być uwzględniony, jeżeli arbitraż uzna przyczynę uchybienia terminu za usprawiedliwioną.

Przy orzekaniu w kwestiach istnienia lub ważności umowy o arbitraż sądy państwowe umawiających się państw, jeśli idzie o zdolność stron do działań prawnych, powinny kierować się prawem mającym zastosowanie do stron, a co do innych kwestii:

  • prawem, któremu strony poddały umowę o arbitraż;
  • w braku wskazań w tym względzie - prawem kraju, w którym powinno być wydane orzeczenie;
  • w braku wskazania co do prawa, któremu strony poddały umowę o arbitraż, oraz jeśli w chwili, gdy ta kwestia została przedłożona do rozstrzygnięcia przez sąd państwowy, nie można ustalić, w którym kraju orzeczenie arbitrażowe powinno być wydane - prawem, mającym zastosowanie na mocy normy kolizyjnej sądu państwowego, w którym wszczęto sprawę. Sąd, w którym wszczęto sprawę, może nie uznać umowy o arbitraż, jeżeli według prawa jego kraju dany spór nie może być przedmiotem rozpoznania arbitrażowego.

Jeżeli jedna ze stron umowy o arbitraż zapoczątkowała postępowanie arbitrażowe, to sąd państwowy, do

którego zwróciłaby się następnie druga strona z powództwem w tym samym przedmiocie lub w kwestii nieistnienia, nieważności lub utracenia mocy umowy o arbitraż, powinien odroczyć wydanie orzeczenia w kwestii właściwości arbitrażu do czasu wydania orzeczenia arbitrażowego co do istoty sprawy, chyba że

sąd państwowy miałby dostatecznie ważne powody do odstąpienia od tej zasady.

Strony mogą, według swego uznania, oznaczać za wspólną zgodą prawo, które arbitrzy mają stosować przy rozstrzyganiu sporu co do istoty. W razie nieoznaczenia przez strony prawa, które należy stosować, arbitrzy stosują prawo, wskazane przez normę kolizyjną, uznaną przez arbitrów za odpowiednią dla danego wypadku. W obu wypadkach arbitrzy kierują się postanowieniami kontraktu i zwyczajami handlowymi.

Arbitrzy wydają orzeczenie na zasadzie słuszności (jako amiables compositeurs), jeżeli strony tak się umówiły i jeżeli prawo właściwe na to zezwala.

Konwencja weszła w życie dnia 7 stycznia 1964 r.

Europejska Konwencja o Ruchu Drogowym 19 września 1949 roku.

Konwencja ta stanowi regulację odnośnie znaków oraz sygnałów drogowych. Na jej mocy znacznie uproszczono procedury dotyczące uznawania na obszarze innych państw dowodów rejestracyjnych, praw jazdy (zastosowano w tym przypadku ograniczenie czasowe - 6 miesięcy), ubezpieczenia.

Konwencja o Czasowym Przywozie Prywatnych Pojazdów Drogowych z 18 maja 1956 roku.

Konwencja ta reguluje czasowy przywóz prywatnych pojazdów drogowych ze zwolnieniem od opłat i należności oraz od zakazów i ograniczeń przywozowych Z zastrzeżeniem powrotnego wywozu oraz pod innymi warunkami, przewidzianymi w Konwencji, każda ze stron umowy zezwala na czasowy przywóz za zwolnieniem od opłat i należności oraz od zakazów i ograniczeń przywozowych pojazdów, zarejestrowanych na obszarze innej strony umowy, a przywożonych i wykorzystywanych na użytek handlowy w międzynarodowym ruchu drogowym przez przedsiębiorstwa wykonujące swoją działalność z tego terytorium.

Umawiające się strony mogą ustalić na warunkach określonych w Konwencji, że pojazdy te powinny być zaopatrzone w dokument czasowego przywozu zabezpieczający uiszczenie opłat i należności przywozowych lub kwot równoważnych, z pewnymi zastrzeżeniami. Każda ze stron umowy może, zgodnie z gwarancjami i pod warunkami określonymi przez siebie, upoważnić stowarzyszenia (zrzeszenia), zwłaszcza te, które należą do organizacji międzynarodowej do wydawania bądź bezpośrednio, bądź za pośrednictwem współpracujących stowarzyszeń (zrzeszeń) dokumentów czasowego przywozu, przewidzianych niniejszą Konwencją. Dokumenty czasowego przywozu mogą być wystawiane z ważnością na jeden tylko kraj lub obszar celny albo na wiele krajów lub obszarów celnych.

Okres ważności tych dokumentów nie przekracza roku, licząc od dnia ich wydania. Wszelkie zmiany w danych, wykazanych w dokumentach czasowego przywozu przez stowarzyszenie (zrzeszenie) wystawiające te dokumenty mogą być zmienione jedynie za zgodą tego stowarzyszenia (zrzeszenia) albo stowarzyszenia (zrzeszenia) poręczającego. Żadne zmiany w dokumentach nie mogą zostać dokonane po ich przejściu przez organy celne kraju przywozu, chyba, że za zgodą tych organów.

Bez uszczerbku dla stosowania przepisów ustawodawczych krajowych, pozwalających organom celnym stron umowy na odmówienie prawa prowadzenia pojazdów, odprawianych na podstawie dokumentów czasowego przywozu, osobom winnym ciężkiego naruszenia ustaw lub przepisów celnych albo skarbowych kraju czasowego przywozu, pojazdami odprawianymi na podstawie dokumentów czasowego przywozu mogą kierować osoby należycie upoważnione przez posiadaczy tych dokumentów. Organy celne stron umowy mają prawo żądać udowodnienia, że osoby te zostały należycie upoważnione przez posiadaczy dokumentów; jeżeli dostarczone dowody nie wydają się dostateczne, organy celne mogą odmówić prawa użytkowania tych pojazdów w ich kraju na podstawie wymienionych dokumentów.

Konwencje celne EKG:

Konwencja w sprawie pojemników, w których przewożone są towary z 18 maja 1956 roku:

W odniesieniu do przedmiotu konwencji, na jej mocy zezwolono na okresowy wwóz lub przewóz określonych towarów przez dany obszar celny.

Konwencja dotycząca EUROPALET z 09 grudnia 1960 roku:

Na mocy konwencji uległy zniesieniu opłaty związane z wwozem palet na dany obszar celny.

Konwencja dotycząca odprawy towarów przeznaczonych na wystawy, targi itp. z 08 czerwca 1961 roku:

Na mocy owej konwencji zniesiono opłaty za wwóz na dany obszar celny towarów lub ich próbek przeznaczonych na wystawy, targi itp.

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organisation for Economic Co-operation and Development - OECD) to organizacja międzynarodowa skupiająca 30 wysoko rozwiniętych i demokratycznych państw, powstała 30 września 1961 roku z przekształcenia Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC). Została założona przez 20 państw, które podpisały Konwencję o Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju z 14 grudnia 1960 roku. Celem OECD jest wspieranie państw członkowskich w osiągnięciu jak najwyższego poziomu wzrostu gospodarczego i stopy życiowej obywateli. OECD zajmuje się też pomocą dla najbiedniejszych państw.

Siedzibą OECD jest Paryż. Organy OECD: Rada Ministerialna - składa się z przedstawicieli wszystkich członków, zbiera się raz do roku, Komitet Wykonawczy, Sekretariat z sekretarzem generalnym na czele. Obecnie sekretarzem generalnym jest José Ángel Gurría z Meksyku.

Ważniejsze akty prawne OECD:

Decyzja z 8 lipca 1988 roku dotycząca możliwych szkód transgranicznych wyrządzonych w trakcie przemieszczania substancji niebezpiecznych. Konwencja ta nakładała m.in. obowiązek informowania społeczeństwa o możliwych zagrożeniach.

Konwencja z 20 grudnia 1957 roku dotycząca wykorzystania energii atomowej. OECD uznała się za kompetentną w sprawie kontroli wykorzystania energii atomowej. Zastrzeżono, iż energia ta może zostać wykorzystana jedynie w celach pokojowych.

Konflikty dotyczące kwestii związanych z energią atomową rozstrzygać miał Trybunał Arbitrażowy.

Konwencja o Opodatkowaniu Dochodu i Majątku z 1997 roku.

Zapisy Konwencji mogą znaleźć się (jest to fakultatywna czynność) w umowach międzypaństwowych. Konwencja ta oznacza sytuacje, w razie wystąpienia których państwo ma możliwość opodatkowania dochodu osiąganego w innych państwach w całości, a także opodatkować dochód osiągany z tytułu posiadania nieruchomości, prowadzenia przedsiębiorstwa, pracy najemnej (jeżeli wszystkie te sytuacje miały miejsce na obszarze innego państwa. Konwencja określiła także sytuacje, w których kraje dzielą się między sobą dochodami uzyskanymi z odprowadzonych podatków, a także sytuacje, w których państwo nie może pobrać podatku.

Konwencja o Pomocy Administracyjnej w Sprawach Podatkowych.

Sygnatariusze Konwencji uważając, że rozwój międzynarodowego przepływu osób, kapitałów, dóbr i usług, aczkolwiek korzystny sam w sobie, zwiększył możliwości unikania i uchylania się od podatków, a tym samym wymaga zwiększonej współpracy między organami podatkowymi; uważając, że skoordynowany wysiłek podejmowany między Państwami jest konieczny w celu zacieśnienia wszelkich form pomocy administracyjnej w zakresie każdego rodzaju podatków, przy jednoczesnym zabezpieczeniu właściwej ochrony praw podatników zawarły przedstawianą Konwencję. Strony Konwencji zapewnią sobie wzajemną pomoc administracyjną w sprawach podatkowych. Taka pomoc może, w razie potrzeby, oznaczać podjęcie działań przez organy orzekające. Pomoc administracyjna obejmuje: wymianę informacji, w tym jednoczesną kontrolę podatkową i udział w jednoczesnej kontroli podatkowej za granicą; pomoc w egzekucji, w tym działania zabezpieczające; dostarczanie dokumentów. Strona zapewni pomoc administracyjną bez względu na to, czy dana osoba jest obywatelem danej strony lub drugiego Państwa, lub czy ma miejsce zamieszkania albo siedzibę w danym lub w innym Państwie. Konwencja ma zastosowanie do następujących podatków: podatków od dochodu lub zysków, podatków od zysków z przeniesienia tytułu własności mienia, nałożonych oddzielnie, niezależnie od podatku od dochodu lub zysków, podatków od dochodu netto nałożonych w imieniu Strony; podatków od dochodu, zysków, zysków z przeniesienia tytułu własności mienia albo od dochodu netto, nałożonych w imieniu jednostek terytorialnych lub władz lokalnych Strony, obowiązkowych świadczeń socjalnych płatnych na rzecz systemu rządowego lub na rzecz instytucji ubezpieczeń socjalnych utworzonych na mocy prawa publicznego, podatków w innych dziedzinach, z wyłączeniem ceł, nałożonych w imieniu Strony, a mianowicie: podatków od spadków i darowizn, podatków od nieruchomości, podatków powszechnych od konsumpcji, takich jak podatki od wartości dodanej lub podatki od sprzedaży, podatków specjalnych od dóbr lub usług, takich jak podatki akcyzowe, podatków od użytkowania lub własności pojazdów motorowych, podatków od użytkowania lub własności mienia ruchomego innego niż pojazdy motorowe, wszelkich innych podatków. Strony będą wymieniać między sobą informacje, szczególnie te, które zgodnie z postanowieniami zawartymi w tym tytule mają związek z: wymiarem i poborem podatków, ściąganiem i egzekucją roszczeń podatkowych, i postępowaniem karnym przed organem administracyjnym lub wszczęciem postępowania karnego przed organem orzekającym.

Na żądanie jednej ze Stron obie lub więcej Stron będą konsultowały się między sobą w celu ustalenia przypadków i procedur w zakresie jednoczesnej kontroli podatkowej. Każda zainteresowana Strona podejmie decyzję, czy pragnie uczestniczyć w danej jednoczesnej kontroli podatkowej. W rozumieniu konwencji jednoczesna kontrola podatkowa oznacza porozumienie między dwiema lub więcej Stronami w sprawie jednoczesnej kontroli na własnym terytorium w sprawach podatkowych, dotyczącej konkretnej osoby lub konkretnych osób, co do których posiadają wspólny interes w wymianie odnośnych informacji uzyskanych tą drogą. Na żądanie właściwego organu państwa wnioskującego właściwa władza Państwa proszonego może zezwolić przedstawicielom właściwej władzy Państwa wnioskującego na udział w odpowiedniej części kontroli podatkowej w Państwie proszonym.

Konwencja o Ochronie Mienia Zagranicznego z 12 października 1976 roku.

Konwencja ta reguluje kwestie mienia zagranicznego znajdującego się na terytorium innego państwa, reguluje kwestie wywłaszczenia i ograniczenia w korzystaniu pod określonymi warunkami.

Organem rozstrzygającym spory w tej kwestii jest Trybunał Arbitrażowy.

Konwencja o Nadzorze Nad Prywatnymi Zakładami Ubezpieczeniowymi 1986 roku.

Konwencja ta poleca krajom, które ratyfikują ów akt koncesjonowanie działalności ubezpieczeniowej. Przedsiębiorca musi posiadać określony kapitał początkowy, aby koncesję otrzymać. Konwencja przewiduje także możliwość cofnięcia koncesji przez państwo oraz wprowadza instytucję funduszu gwarancyjnego mającego gwarantować bezpieczeństwo rynku ubezpieczeniowego.

Zalecenie w Sprawie Korupcji w Międzynarodowym Obrocie Gospodarczym z 08 maja 1993 roku.

Zalecenie to określało zmiany prawne, jakie należy przeprowadzić, w celu zmniejszenia poziomu korupcji. Regulacje te miały dotyczyć zarówno prawa karnego, jak i innych gałęzi prawa. Kontrola miała objąć zwłaszcza pomoc państwową (subsydia, przetargi). Wprowadzono na jej mocy monitoring handlowy.

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w EuropieOBWE (Organization for Security and Co-operation in EuropeOSCE) to europejska organizacja utworzona w 1994 w wyniku przekształcenia KBWE (Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie). Jej zadaniem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Idea zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE) była nie tylko konsekwencją sytuacji politycznej Europy po drugiej wojnie światowej, ale również próbą budowy ogólnoeuropejskiego systemu bezpieczeństwa. Proponowano wzajemne zobowiązania stron do nieagresji, nie używania siły i uregulowania kwestii spornych za pomocą pokojowych środków rozstrzygania tych sporów. W razie ataku na jedną ze stron układu, inne państwa zobowiązane miały być do zastosowania przymusu wobec agresora. Podstawę prawną tego porozumienia miał stanowić rozdział VII Karty Narodów Zjednoczonych o układach i organizacjach regionalnych. Idea powstania konferencji zrodziła się w latach 60. XX wieku, kiedy stało się jasne, że dla dobra Europy należy nawiązać współpracę pomiędzy państwami należącymi do NATO i Układu Warszawskiego. Propozycja zwołania międzynarodowej konferencji bezpieczeństwa i współpracy została zgłoszona przez polskiego ministra spraw zagranicznych Adama Rapackiego 14 grudnia 1964 na XIX sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Pierwsze spotkanie przygotowawcze odbyło się w 1972 roku, od następnego roku toczyły się konferencje dwu- i wielostronne. W momencie zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie kwestia mniejszości narodowych została na nowo zauważona na kontynencie europejskim. Znalazło to odzwierciedlenie w Akcie Końcowym KBWE odbywającej się w Helsinkach 1 sierpnia 1975 i podpisanym przez przywódców 33 państw europejskich (wszystkich, oprócz Albanii) oraz USA i Kanady. Akt końcowy KBWE był deklaracja dziesięciu zasad rządzących wzajemnymi stosunkami między uczestnikami konferencji. Zasady te, to: suwerenna równość, powstrzymanie się od groźby użycia siły lub użycia siły, nienaruszalność granic, integralność terytorialna państw, pokojowe załatwianie sporów, nieingerencja w sprawy wewnętrzne, poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności łącznie z wolnością myśli, sumienia, religii i przekonań, równouprawnienie i prawo narodów do samostanowienia, współpraca między państwami, wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego. W dokumencie tym po raz pierwszy podzielone pod względem ideologicznym państwa przyjęły wspólny katalog reguł postępowania względem siebie w celu umocnienia bezpieczeństwa. Akt zawierał również artykuł poświęcony mniejszościom narodowym (część IV p. 8) stanowił, iż państwa, na których terytorium owe mniejszości występują, będą respektować ich prawa do równości wobec prawa, zapewnią im pełną możliwość korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności chroniąc w ten sposób ich uzasadnione interesy w tej dziedzinie. Akt końcowy wymienia dziedziny zainteresowania KBWE/OBWE ujęte w "koszykach":

  • Zagadnienia bezpieczeństwa Europy (koszyk pierwszy) obejmuje w części pierwszej katalog dziesięciu równorzędnych zasad, wymienionych powyżej. Część druga stanowi dokument określający środki służące budowaniu zaufania oraz wybrane aspekty bezpieczeństwa i rozbrojenia. Państwa NATO i ówczesnego Układu Warszawskiego 19 listopada 1990 podpisały w ramach KBWE pierwszy układ o redukcji broni konwencjonalnej. Pakt ten miał międzynarodowa moc obowiązującą;
  • Współpraca w zakresie gospodarki, nauki, techniki i ochrony środowiska (koszyk drugi) składa się z zaleceń współpracy w dziedzinie handlu, współpracy przemysłowej, nauki i technologii, ochrony środowiska. Znaczenie tego koszyka jest coraz większe gdyż centrum zainteresowania obejmują problemy gospodarczej transformacji i kwestie współpracy w basenie Morza Śródziemnego;
  • Współpraca w kwestiach humanitarnych i dziedzinach pokrewnych (koszyk trzeci) obejmuje cztery podstawowe zagadnienia: kontakty międzyludzkie, informacja, współpraca i wymiana w dziedzinie kultury oraz współpraca i wymiana w dziedzinie edukacji;
  • Kontynuowanie procesu Konferencji (koszyk czwarty) państwa - uczestnicy Konferencji zobowiązały się do kontynuowania współpracy organizując konferencje przeglądowe dla polepszenia bezpieczeństwa i zintensyfikowanie współpracy.

Do roku 1989 odbyły się trzy konferencje przeglądowe, w Belgradzie 1977 - 1978 bez żadnych konkretnych postanowień, w Madrycie 1980 - 1983 stała się jedną z najdłuższych i najtrudniejszych konferencji w historii KBWE, ponieważ odbywała się w okresie radzieckiej interwencji w Afganistanie oraz podczas wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Dokument końcowy z tego spotkania poświecony był głównie zagadnieniom z zakresu praw człowieka. Trzecia konferencja odbyła się w Wiedniu 1986 - 1989 w "nowym" klimacie politycznym, obszerny dokument końcowy rozszerzono katalog praw człowieka przyjęto również mechanizmy kontroli w dziedzinie ludzkiego wymiaru KBWE. Podczas spotkania w Kopenhadze w 1990 uczestniczące państwa wprowadziły do dokumentu końcowego szereg postanowień dotyczących ochrony mniejszości narodowych, gwarantując prawo do ochrony i rozwoju ich tożsamości etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej; posługiwania się językiem narodowym; tworzenia i utrzymania własnych kulturalnych, oświatowych czy religijnych instytucji; organizacji, stowarzyszeń; wyznawania i praktykowania swojej religii; udziału w życiu publicznym. W ramach KBWE dokument ten stanowi najważniejszą deklaracje określająca polityczne zasady ochrony i prawa osób należących do mniejszości. Dokument końcowy spotkania z Kopenhagi zawiera w rozdziale IV art. 30-39 odnoszące się bezpośrednio do ochrony mniejszości, art.40 zajmuje się problemami walki z dyskryminacją etniczną. W dokumencie brakuje definicji mniejszości, ale przedstawia normę, iż podmiotem ochrony są osoby należące do mniejszości narodowych, a przynależność do nich jest subiektywnym i indywidualnym odczuciem i wyborem każdego człowieka (art. 32). Osoby należące do mniejszości maja prawo do swobodnego wyrażania, zachowania i rozwijania swojej tożsamości etnicznej, kulturowej, językowej i religijnej a także utrzymywania i rozwijania swojej kultury we wszystkich jej płaszczyznach, bez prób asymilacji wbrew ich woli. Posiadają też prawo do pełnego i skutecznego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności w pełnej równości wobec prawa. W szczególności mają prawo do swobodnego posługiwania się swoim językiem w życiu prywatnym, publicznym, zakładania i utrzymania własnych organizacji i stowarzyszeń, wyznawania i praktykowania swej religii, w tym też prowadzenia oświatowej działalności religijnej w swym ojczystym języku, utrzymywania kontaktów między sobą w obrębie swego kraju, jak również kontaktów transgranicznych z obywatelami innych państw, z którymi łączą ich wspólne pochodzenie etniczne, narodowe, dziedzictwo kulturowe lub przekonania religijne. Mniejszości narodowe posiadają prawo do informacji w swym języku ojczystym i jej rozpowszechniania w obrębie kraju i prawo do uczestnictwa w międzynarodowych organizacjach pozarządowych. Państwa są zobowiązane do ochrony tożsamości etnicznej, kulturowej, językowej, religijnej mniejszości narodowych na swym terytorium, w tym celu podejmą niezbędne działania po konsultacji z organizacjami mniejszości (art. 33). Państwa zobowiązane są do ułatwienia posługiwania się językiem ojczystym przez członków tych mniejszości, w miarę możliwości również wobec władz publicznych oraz prowadzenia działalności oświatowej w języku ojczystym (art. 34). Zapewnienie warunków ułatwiających aktywny udział w życiu publicznym, w tym także dotyczących ochrony i popierania tych mniejszości (art. 35). Dokument Spotkania Kopenhaskiego w Sprawie Ludzkiego Wymiaru KBWE wspomina w kontekście antydyskryminacji o szczególnej sytuacji Cyganów w Europie (art. 40). Dokument ten uznawany jest za "Europejską Kartę Mniejszości", gdyż ustanawia polityczne zasady chroniące mniejszości, wobec których został osiągnięty konsens państw-sygnatariuszy. Ustanowione w nim standardy maja charakter zobowiązań i deklaracji politycznych i jako takie nie są prawnie wiążące. Upadek ustroju komunistycznego oraz podpisanie w Paryżu 21 listopada 1990 Karty Paryskiej zapoczątkował nową erę we współpracy między państwami europejskimi. W Paryżu dostrzeżono potrzebę instytucjonalizacji KBWE, zarówno na płaszczyźnie politycznej jak i instytucjonalnej. Ustalono, że konferencje przeglądowe odbywać się będą, co dwa lata, na poziomie przywódców państw lub rządów. Ministrowie spraw zagranicznych spotykać się będą, co najmniej raz w roku jako formalna Rada. Utworzono także Komitet Starszych Urzędników, niewielki stały sekretariat w Pradze, Biuro Wolnych Wyborów w Warszawie, Centrum Zapobiegania Konfliktom we Wiedniu. Decyzję o powołaniu do życia organu parlamentarnego zrealizowano podczas spotkania parlamentarzystów państw KBWE w Madrycie w kwietniu 1991 roku. Zinstytucjonalizowanie KBWE przekształciło tą konferencję międzynarodową w organizację o charakterze rządowym o ograniczonych kompetencjach i małym polu działania (bezradność w związku z powstałymi konfliktami w byłej ZSRR i Jugosławii). Na szczycie w Helsinkach w 1992 roku uczestnicy konferencji uznali KBWE za porozumienie regionalne, zgodne z rozdziałem VIII kart Narodów Zjednoczonych zdefiniowano obszary współpracy pomiędzy KBWE, NATO, UZE i WNP w celu utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Utworzono urząd Wysokiego Komisarza do spraw Mniejszości Narodowych. Do zadań Komisarza miało należeć zbieranie informacji i sporządzanie raportów na temat sytuacji mniejszości w różnych krajach oraz zapobieganie konfliktom narodowościowym w możliwie najwcześniejszym stadium przy pomocy zabiegów dyplomatycznych. Jego działania mają charakter poufny i bezstronny, gdyż nie jest rzecznikiem mniejszości narodowościowych, ani "funkcjonariuszem śledczym". Ma popierać dialog, zaufanie i współpracę stron konfliktu. Oprócz przemian strukturalnych KBWE skupiała się również na aktywnej działalności, największy postęp poczyniono w "ludzkim wymiarze" KBWE, rozwinięto współprace dotyczącą wolnych wyborów, wolności środków masowego przekazu, ochrony osób należących do mniejszości narodowych oraz instytucji demokratycznych, osiągnięto postęp w rokowaniach rozbrojeniowych oraz w budowie środków zaufania. Utworzono urząd Sekretarza Generalnego, rok później Sekretariat z siedzibą w Wiedniu. Pod koniec 1993 roku powołano we Wiedniu nowy organ konsultacji wielostronnych: Stały Komitet przekształcony później w Stałą Radę. W dokumencie wiedeńskim rozszerzono katalog praw i przyjęto mechanizmy kontroli tych praw, są to: "dobrowolna i obligatoryjna procedura informacji, prawo państw trzecich do składania zażaleń i obowiązek udzielenia odpowiedzi na te zażalenia, prawo do żądania negocjacji dwustronnych w sprawach ogólnych i konkretnych dotyczących ludzkiego wymiaru KBWE, nie poufny charakter informacji przekazywanych w ramach systemu kontroli". Na konferencji przeglądowej w Budapeszcie w 1994 roku, szefowie państw i rządów podjęli decyzje o utworzeniu OBWE w dokumencie ze spotkania budapeszteńskiego czytamy "... KBWE jest strukturą bezpieczeństwa obejmującą państwa od Vancouver aż po Władywostok. Jesteśmy zdecydowani dać KBWE nowy impuls polityczny, czyniąc ją tym samym zdolną do odegrania kluczowej roli w stawianiu czoła wyzwaniom dwudziestego pierwszego wieku. Dla odzwierciedlenia tej determinacji KBWE nosić będzie od dnia dzisiejszego nazwę Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)...". Współpraca w ramach OBWE opiera się na dwóch zasadach równości państw i konsensu przy podejmowaniu decyzji dotyczących dwóch kluczowych koncepcji: koncepcji kooperatywnego bezpieczeństwa, (co-operative security), stawiającej sobie za cel wzajemne współdziałanie we wspierających się strukturach bezpieczeństwa; koncepcji niepodzielnego i wszechstronnego bezpieczeństwa (indivisible and comprehensive security), obejmującego aspekty polityczno wojskowe, gospodarcze i prawa człowieka. W ramach KBWE/OBWE ochrona mniejszości narodowych stała się, po raz pierwszy po drugiej wojnie światowej, przedmiotem współpracy międzynarodowej a nie polemik politycznych. Dzięki postanowieniom Dokumentu Kopenhaskiego określiła standard ochrony praw członków mniejszości narodowych i etnicznych w Europie. Dzisiejsza OBWE jest najliczniejszą organizacją regionalną na świecie (55 państw). Oprócz państw europejskich należą do niej również USA, Kanada oraz państwa azjatyckie powstałe po rozpadzie Związku Radzieckiego, współpracuje z krajami basenu Morza Śródziemnego (Algieria, Egipt, Izrael, Jordania, Maroko i Tunezja), Japonią i Koreą.

Polska również jest aktywną stroną OBWE. Warszawa jest siedzibą powołanego w 1992 Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR). Sprawuje ono kontrolę nad przestrzeganiem praw człowieka, w tym także praw mniejszości narodowych oraz zasad demokracji na terenie państw członkowskich. Biuro współpracuje ściśle z Wysokim Komisarzem OBWE do spraw Mniejszości Narodowych. Przy biurze powstał punkt dla rozwoju kontaktów pomiędzy różnymi organizacjami romskimi w Europie.

Rada Europy(Council of Europe), międzyrządowa organizacja skupiająca prawie wszystkie państwa Europy, zajmująca się przede wszystkim ochroną praw człowieka, ochroną demokracji i współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury. Rada Europy powstała 5 maja 1949 roku w wyniku podpisania przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu Londyńskiego. Obecnie liczy 46 członków. Jej siedzibą jest Strasburg. Potrzeba zaistnienia zintegrowanej Europy została dobitnie zasygnalizowana wkrótce po zakończeniu II wojny światowej w szeroko cytowanych słowach byłego premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla: "musimy zbudować pewnego rodzaju Stany Zjednoczone Europy" (1946). Drugim znaczącym wydarzeniem markującym drogę ku integracji było spotkanie ponad tysiąca przedstawicieli rozmaitych ruchów opowiadających się za bardziej zjednoczoną Europą. Spotkanie to odbyło się w Hadze w 1948 roku i znane jest jako "Kongres Europy". Mając na uwadze cały pakiet rezolucji przyjętych podczas Kongresu oraz uwzględniając rozwój sytuacji w ówczesnej polityce międzynarodowej, rządy państw europejskich rozpoczęły wielostronne rokowania prowadzące do określenia kształtu nowej organizacji międzynarodowej. Ostatecznie w maju 1949 roku w pałacu St. James w Londynie, statut nowej organizacji został podpisany przez przedstawicieli dziesięciu krajów zachodnioeuropejskich. Wchodząc w życie trzy miesiące później statut ten utworzył Radę Europy. Trzeba mieć świadomość tego, że utworzenie Rady Europy nie dokonało niczego samo przez się. Nie spowodowało ono automatycznie wykluczenia możliwości wybuchu nowej wojny. Było ono za to zaczynem pewnego procesu, który w ciągu kolejnych lat nabierał tempa i pozwolił zacieśniać współpracę między państwami - członkami Rady Europy, współpracę rozumianą jako nieodzowny czynnik zachowania pokoju w Europie. Z ponad półwiecznej perspektywy możemy dzisiaj dostrzec, jak ogromną ilość pracy Rada Europy już wykonała, nie zapominając jednak o tym, że nie jest to praca ukończona. Rada Europy zwykle jest postrzegana jako organizacja, której zakres zainteresowań ogranicza się jedynie do sfery ochrony praw człowieka. I rzeczywiście ustanowienie systemu takiej ochrony opartego na Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (1950) można uznać za najbardziej imponujące osiągnięcie tej organizacji. Niemniej nie można zapominać, że Rada Europy prowadzi działania w wielu dziedzinach, w tym w niektórych nie powiązanych bezpośrednio z prawami człowieka. Można tu wymienić: sprawy społeczne i gospodarcze, ochronę zdrowia, edukację, kulturę, media, ochronę środowiska, sprawy młodzieży i sportu a wreszcie współpracę prawną. Do dzisiaj pod auspicjami Rady Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych dotyczących wielu ważkich zagadnień z zakresu wyżej wymienionych dziedzin. Organami Rady Europy: Sekretarz Generalny Rady Europy - wybierany przez Zgromadzenie Parlamentarne (aktualnie jest nim Terry Davis), Komitet Ministrów, Zgromadzenie Parlamentarne, Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy - organ doradczy. Instytucje formalnie nie będące organami Rady Europy: Europejski Trybunał Praw Człowieka. Członkiem Rady Europy może zostać każde zaproszone przez tę organizację państwo europejskie akceptujące zasady rządów prawa i ochrony praw człowieka. Kryteria te odzwierciedlają podstawowe wartości, na których ma opierać się ta organizacja. Kryteria ochrony praw człowieka, demokracji parlamentarnej oraz rządów prawa mają być strażnikami bram Rady Europy. Niestety można się zastanawiać, czy wszyscy członkowie Rady spełniają dzisiaj te kryteria. Na początku swego istnienia Rada Europy grupowała dziesięć państw zachodnioeuropejskich. Pozostałe państwa Zachodniej Europy stopniowo przystąpiły do organizacji zanim jesienią 1989 roku rozpoczął się upadek systemu komunistycznego w Europie Środkowej i Wschodniej. Nowe demokracje z tego regionu pukające do drzwi Rady Europy były przyjmowane od początku lat dziewięćdziesiątych (Węgry w 1990, Polska w 1991). Aktualnie liczba państw członkowskich wzrosła do 46.

Ważniejsze akty prawne Rady Europy:

Europejska Konwencja Praw Człowieka(pełna nazwa: Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w skrócie "Konwencja Europejska" lub EKPC), to umowa międzynarodowa zawarta przez państwa członkowskie Rady Europy. Konwencja Europejska została otwarta do podpisu 4 listopada 1950 roku, zaś po uzyskaniu niezbędnych 10 ratyfikacji weszła w życie 3 września 1953 roku. Przyjmując ten dokument, rządy państw europejskich zdecydowały się podjąć kroki w celu zbiorowego zagwarantowania niektórych praw wymienionych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Na mocy tego dokumentu powołano Europejski Trybunał Praw Człowieka. Skargi do tego Trybunału mogą składać zarówno: państwa (tzw. skarga międzypaństwowa), jak i (b) osoby indywidualne, grupy osób oraz organizacje pozarządowe (tzw. skarga indywidualna). Europejska Konwencja Praw Człowieka często jest określana jako "klejnot w koronie" Rady Europy, aby zilustrować to, jak ważna jest ona wśród innych działań i osiągnięć organizacji. Istota i szczególny charakter Konwencji polega nie tylko na wyliczeniu praw i wolności, do których każda osoba jest uprawniona; polega przede wszystkim na ustanowieniu procedury kontrolnej, wciąż unikalnej w skali światowej, która umożliwia żądanie przywrócenia praw oraz przyznanie stosownego zadośćuczynienia finansowego tym, którzy uważają, że ich prawa zostały naruszone. Polska przystąpiła do Rady Europy 26 listopada 1991 roku. Tego samego dnia Polska podpisała Europejską Konwencję Praw Człowieka (co było politycznym wymogiem uzyskania członkostwa w Radzie Europy). Konwencja zaś została ratyfikowana przez nasze państwo 19 stycznia 1993 roku i tego samego dnia Konwencja Europejska weszła w życie w stosunku do Polski. Po uznaniu przez Polski Rząd jurysdykcji Europejskiej Komisji Praw Człowieka (już nieistniejącej) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, można już było składać skargi do Strasburga przeciwko Państwu Polskiemu. Katalog praw człowieka chronionych przez Europejską Konwencję Praw Człowieka znajdziemy w artykułach 2-13. Do pewnego stopnia katalog ten przypomina katalog Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku, acz zachodzą pomiędzy nimi istotne rozbieżności. Konwencja gwarantuje: prawo do życia, zakazuje stosowania tortur, niewolnictwa i pracy przymusowej, gwarantuje prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego, zapewnia prawo do sprawiedliwego procesu oraz zakazuje wstecznego stosowania prawa karnego, potwierdza prawo poszanowania życia prywatnego i rodzinnego wraz z prawem do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, przewiduje wolność myśli, sumienia i wyznania, wolność wypowiedzi, jak również wolność zgromadzania się i stowarzyszania, wreszcie chroni prawo do skutecznego środka odwoławczego. Katalog konwencyjny nie jest ani wyczerpujący, ani zamknięty. Jest sukcesywnie uzupełniany przez Protokoły dodatkowe do Konwencji. Protokoły te wprowadziły nowe prawa, takie jak: ochronę własności prywatnej, prawo do nauki, prawo do wolnych wyborów, zakaz uwięzienia za długi, zakaz ponownego sądzenia w tej samej sprawie, itd. Protokół szósty znosi karę śmierci. Dodatkowo, w zakresie wykonywania praw i wolności, konwencja zakazuje stosowania dyskryminacji opartej na jakiejkolwiek podstawie, np. płci, rasy, koloru skóry, języka, wyznania, pochodzenia, itp. Z praw i wolności konwencyjnych mogą korzystać wszystkie osoby pozostające pod jurysdykcją (władzą) państw-stron Konwencji. Co to oznacza? Chodzi tu przede wszystkim o obywateli tych państw, ale nie wyłącznie. Uprawnieni do korzystania z praw i wolności są również obcokrajowcy odwiedzający te państwa, a więc zarówno obywatele innych państw, jak i bezpaństwowcy - osoby nie posiadające żadnego obywatelstwa. Warto pamiętać, że zastosowanie Konwencji nie jest ograniczone do terytorium określonego państwa, ale może rozciągać się poza nie. Tak więc z praw i wolności konwencyjnych można skorzystać na pokładzie samolotu, statku morskiego czy statku kosmicznego należącego do tego państwa-strony Konwencji. Kontrola przestrzegania Konwencji dokonywana jest na dwu płaszczyznach: skargi międzypaństwowej oraz skargi indywidualnej (petycji). Ta pierwsza sprowadza się do tego, że każde państwo-strona Konwencji może wszcząć spór z innym państwem-stroną, któremu zarzuca naruszenie tej właśnie Konwencji (lub jej protokołów dodatkowych). Bardzo rzadko państwa korzystały z tej możliwości. Obawiały się tego, że państwo przeciwko któremu skierowałyby skargę uznałoby takie działanie za akt nieprzyjazny, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do pogorszenia stosunków pomiędzy nimi.

Europejska Karta Społeczna z 16 października 1961 roku.

Sygnatariusze Karty wyszli z założenia, iż korzystanie z praw społecznych powinno być zapewnione bez dyskryminacji ze względu na rasę, kolor, płeć, religię, poglądy polityczne, pochodzenie narodowe lub społeczne. Umawiające się strony przyjmują za cel swej polityki, która będzie realizowana za pomocą wszelkich odpowiednich środków, zarówno o charakterze krajowym, jak i międzynarodowym, stworzenie warunków, w których następujące prawa i zasady będą mogły być skutecznie realizowane: posiadanie przez obywateli państw - sygnatariuszy możliwości swobodnego wyboru miejsca i rodzaju pracy, posiadanie przez każdego pracownika gwarancji odpowiednich warunków wykonywanej pracy, posiadanie przez pracowników prawa do bezpieczeństwa i higieny w pracy, posiadanie przez każdego pracownika prawa do wynagrodzenia, które będzie wynagrodzeniem sprawiedliwym, zapewnienie pracownikom oraz rodzinom pracowników życia na godziwym poziomie, posiadanie przez pracowników oraz pracodawców prawa do zrzeszania się w organizacje krajowe i międzynarodowe, celem ochrony pracowniczych interesów o charakterze gospodarczym i społecznym, posiadanie przez pracowników i pracodawców prawa do zbiorowych rokowań, posiadanie przez dzieci oraz młodocianych prawa do ochrony przed fizycznymi oraz moralnymi zagrożeniami, posiadanie przez pracownice, w przypadku macierzyństwa, a także przez inne pracownice, w sytuacjach uzasadnionych , prawa do ochrony pracy, posiadanie prawa do ułatwień odnośnie poradnictwa zawodowego, celem którego jest uzyskanie pomocy w kwestii wyboru zawodu, który odpowiada osobistym uzdolnieniom oraz zainteresowaniom pracownika, posiadanie prawa do ułatwień odnośnie szkoleń zawodowych, posiadanie przez pracowników prawa odnośnie korzystania ze środków, które umożliwiają pracownikom osiągnięcie jak najlepszego stanu zdrowotnego, posiadanie przez pracowników oraz osoby znajdujące się na utrzymaniu pracowników odpowiedniego zabezpieczenia socjalnego, posiadanie przez osoby nie posiadające wystarczających zasobów prawa do korzystania z pomocy socjalnej oraz medycznej, posiadanie prawa do opieki społecznej, posiadanie przez osoby niepełnosprawne prawa odnośnie szkoleń zawodowych, pomocy rehabilitacyjnej i readaptacyjnej zarówno zawodowej, jak i społecznej, nie uwzględniając przyczyn oraz rodzaju inwalidztwa, posiadanie przez rodzinę, jako podstawową komórkę społeczną prawa do ochrony o charakterze socjalnym, prawnym oraz ekonomicznym w celu zagwarantowania jej rozwoju, posiadanie przez matki oraz dzieci, bez względu na stan cywilny oraz stosunki rodzinne prawa do ochrony o charakterze socjalnym oraz ekonomicznym, posiadanie przez wszystkich obywateli prawa do prowadzenia działalności zarobkowej o wszelkim charakterze na obszarze innego państwa - sygnatariusza przy uwzględnieniu zasady równości pomiędzy obywatelami obu państw, uwzględniając także zastrzeżenia: ograniczenia wynikające z powodów o charakterze ekonomicznym lub społecznym, posiadanie przez pracowników migrujących, będących obywatelami kraju - sygnatariusza, a także przez rodziny owych pracowników prawa do ochrony oraz pomocy na obszarze innego państwa - sygnatariusza. Karta w sposób ścisły uregulowała gwarancje odnośnie praw pracowniczych.

Europejska Konwencja o Ekstradycji z 13 grudnia 1967 roku:

Umawiające się strony zobowiązują się do wzajemnego wydawania, zgodnie z postanowieniami i na warunkach określonych w niniejszej konwencji, wszystkich osób

ściganych za popełnienie przestępstwa albo poszukiwanych w celu wykonania kary lub środka zabezpieczającego, orzeczonych przez właściwe organy strony wzywającej. Podstawę wydania stanowią przestępstwa zagrożone według prawa strony wzywającej i

strony wezwanej karą pozbawienia wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej jednego roku lub karą surowszą albo czyny, wobec sprawców których można orzec środek zabezpieczający w takim samym wymiarze . Jeżeli wniosek o wydanie dotyczy kilku różnych przestępstw, z których każde, według prawa strony wzywającej i strony wezwanej, zagrożone jest karą pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym, ale niektóre nie spełniają warunku dotyczącego wymiaru orzeczonej kary, Strona wezwana może zgodzić się na wydanie również w odniesieniu do takich przestępstw. Każda ze Stron może zastosować zasadę wzajemności w odniesieniu do jakichkolwiek

przestępstw wyłączonych z zakresu stosowania konwencji na mocy niniejszego artykułu. Zgoda na wydanie nie zostanie udzielona w odniesieniu do przestępstwa uważanego przez

Stronę wezwaną za polityczne lub za fakt pozostający w związku z takim przestępstwem. Powyższą zasadę stosuje się również, jeżeli Strona wezwana ma poważne podstawy do

przypuszczenia, że wniosek o wydanie za przestępstwo pospolite został złożony w celu ścigania lub ukarania osoby ze względu na jej rasę, wyznanie, narodowość lub poglądy polityczne albo że

jej sytuacja może ulec pogorszeniu z jednej z tych przyczyn. Dla celów niniejszej konwencji zamach na życie szefa Państwa lub członka jego rodziny nie będzie uważany za przestępstwo polityczne. Stosowanie niniejszego artykułu nie naruszy zobowiązań strony, jakie podjęły obecnie

lub mogą podjąć w przyszłości na podstawie jakichkolwiek innych umów międzynarodowych o charakterze wielostronnym. Konwencja reguluje także postępowanie w sprawach przestępstw wojskowych oraz skarbowych. Każda ze stron umowy ma prawo do odmowy wydania własnych obywateli. Każda ze stron umowy może, w drodze oświadczenia złożonego w chwili podpisania albo składania dokumentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia, określić, w zakresie jej dotyczącym, znaczenie pojęcia 'obywatele" w rozumieniu niniejszej konwencji. W nagłych wypadkach właściwe organy Strony wzywającej mogą zwrócić się z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie poszukiwanej osoby.

Ważniejsze standardy administracyjne Rady Europy:

Europejska Konwencja o funkcjach konsularnych 11.12.1967 roku:

Sygnatariusze Konwencji wyszli z założenia, iż celem Rady Europy jest osiągnięcie pełniejszej jedności między jej członkami w celu ochrony i promowania ideałów i zasad, które stanowią ich wspólne dziedzictwo oraz ułatwienia ich postępu

gospodarczego i społecznego, i że cel może być osiągnięty w szczególności poprzez zawieranie międzynarodowych konwencji;

stosunki konsularne, przywileje i immunitety są regulowane przez Konferencję Wiedeńską o stosunkach konsularnych, podpisaną 24 kwietnia 1963 r. oraz przez inne konwencje; zawarcie Konwencji Europejskiej o Stosunkach Konsularnych będzie sprzyjać procesowi współpracy oraz zjednoczenia europejskiego;

sprawy, które nie zostały uregulowane postanowieniami Konwencji będą regulowane normami międzynarodowego prawa zwyczajowego. Konwencja stanowi, iż urzędnik konsularny uprawniony jest do ochrony obywateli Państwa wysyłającego oraz ochrony ich praw i interesów. Jednocześnie uprawniony jest on do interesów Państwa wysyłającego włączając w to interesy tego

Państwa w dziedzinie handlu, gospodarki, spraw socjalnych, zawodowych, turystki, działalności artystycznej, nauki, edukacji i spraw morskich oraz lotnictwa cywilnego, oraz do promowania i rozwijania współpracy między Państwem wysyłającym i przyjmującym w tych i innych dziedzinach.

Wykonując swoje funkcje konsularne urzędnik konsularny uprawniony jest do zwracania się: do kompetentnych władz administracyjnych i prawnych swojego okręgu; do kompetentnych władz centralnych, administracyjnych oraz prawnych Państwa przyjmującego, w sprawach dotyczących jego okręgu konsularnego, w zakresie dopuszczalnym przez praktykę tego

Państwa. Urzędnik konsularny uprawniony jest do: załatwiania wszelkich formalności związanych z obowiązkową służbą publiczną, włączając w to obciążenia wojskowe obywateli Państwa wysyłającego, wystawiania zawiadomień do stawienia rodzaju innych dokumentów związanych się i wysyłania im indywidualnych czy wszelkiego z takimi

zobowiązaniami; wysyłania indywidualnych zawiadomień obywatelom Państwa wysyłającego w związku z referendami,

wyborami powszechnymi i wyborami szczebla lokalnego oraz otrzymywania kart do głosowania od jego obywateli, którzy zostali uznani za uprawnionych do wzięcia udziału we wspomnianych referendach i wyborach. W sprawach cywilnych i handlowych urzędnik konsularny uprawniony jest do dostarczania dokumentów

prawnych, przekazywania specjalnych dokumentów prawnych lub zbierania dowodów w imieniu sądów Państwa wysyłającego zgodnie z obowiązującymi porozumieniami międzynarodowymi bądź w wypadku braku takich porozumień, jeżeli nie spotka się to z sprzeciwem Państwa przyjmującego. Urzędnik konsularny może wystawiać świadectwa pochodzenia bądź bezpośredniego pochodzenia towarów i inne tego typu dokumenty. Konwencja określa także inne szczegółowe uprawnienia urzędników konsularnych.

Europejska Karta Samorządu terytorialnego z 1985 roku:

Sygnatariusze Karty założyli, iż celem Rady Europy jest zacieśnienie więzi pomiędzy państwami członkowskimi w celu ochrony i urzeczywistnienia idei oraz zasad, które stanowią ich wspólny dorobek; jednym ze środków służących realizacji tego celu jest zawieranie umów w dziedzinie administracji; społeczności lokalne stanowią jedną z zasadniczych podstaw ustroju demokratycznego; prawo obywateli do uczestnictwa w kierowaniu sprawami publicznymi jest jedną z demokratycznych zasad, wspólnych dla wszystkich państw członkowskich Rady Europy; na szczeblu lokalnym prawo to może być realizowane w sposób najbardziej bezpośredni; przekonane, że istnienie społeczności lokalnych wyposażonych w rzeczywiste uprawnienia

stwarza warunki dla zarządzania skutecznego i pozostającego zarazem w bezpośredniej bliskości obywatela; ochrona i ugruntowanie samorządu terytorialnego w poszczególnych

krajach Europy przyczyniają się w poważnym stopniu do budowy Europy w oparciu o zasady demokracji i decentralizacji władzy.

Określono, iż samorząd terytorialny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców. Prawo to jest realizowane przez rady lub zgromadzenia, w których skład wchodzą członkowie wybierani w wyborach wolnych, tajnych, równych, bezpośrednich i powszechnych i które mogą dysponować organami wykonawczymi im podlegającymi. Przepis ten nie wyklucza możliwości odwołania się do zgromadzeń obywateli, referendum lub każdej innej formy bezpośredniego uczestnictwa obywateli, jeśli ustawa dopuszcza takie rozwiązanie.

Podstawowe kompetencje społeczności lokalnych są określone w Konstytucji lub w ustawie. To postanowienie nie wyklucza jednakże możliwości przyznania społecznościom lokalnym uprawnień niezbędnych do realizacji specyficznych zadań, zgodnie z prawem. Społeczności lokalne mają - w zakresie określonym prawem - pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy. Generalnie odpowiedzialność za sprawy publiczne powinny ponosić przede wszystkim te organy władzy, które znajdują się najbliżej obywateli. Powierzając te funkcje innemu organowi władzy, należy uwzględnić zakres i charakter zadania oraz wymogi efektywności i gospodarności. Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i

wyłączne i mogą zostać zakwestionowane lub ograniczone przez inny organ władzy, centralny lub regionalny, jedynie w zakresie przewidzianym prawem. W przypadku delegowania kompetencji społecznościom lokalnym przez organy władzy centralnej lub regionalnej, powinny one, w miarę możliwości, mieć pełną swobodę dostosowania sposobu wykonywania tych kompetencji do warunków miejscowych. Społeczności lokalne powinny być konsultowane o tyle, o ile jest to możliwe, we właściwym czasie i w odpowiednim trybie, w trakcie opracowywania planów oraz

podejmowania decyzji we wszystkich sprawach bezpośrednio ich dotyczących. Każda zmiana granic społeczności lokalnej wymaga uprzedniego przeprowadzenia konsultacji z zainteresowaną społecznością, możliwie w drodze referendum, jeśli ustawa na to

zezwala. Jeśli bardziej ogólne postanowienia ustawy nie stanowią inaczej, społeczności lokalne powinny móc samodzielnie ustalać swą wewnętrzną strukturę administracyjną, tworząc jednostki

dostosowane do specyficznych potrzeb i umożliwiające skuteczne zarządzanie. Karta określa także regulacje dotyczące prawnej ochrony samorządu terytorialnego.