Charakterystyka surowców energetycznych

Ropa naftowa

Właściwości ropy naftowej:

  •   Główny przykład bituminów;
  •   Naturalna substancja;
  •   Stan skupienia: ciecz;
  •   Specyficzny zapach.

Ropa naftowa jest jednym z najważniejszych surowców wykorzystywanych w celach energetycznych.

Skład chemiczny ropy naftowej:

  •   Węglowodory w stanie ciekłym oraz gazowym albo stałym;
  •   Węgiel (pierwiastek) – zawartość tego pierwiastka wynosi 82 - 87%;
  •   Wodór - zawartość tego pierwiastka wynosi 11 - 14%;
  •   Tlen, azot i siarka - zawartość tych pierwiastków wynosi około 6%.

W zależności od rodzaju ropy naftowej mogą znajdować się w niej składniki mineralne, które są pasożytnicze. Po spaleniu są przyczyną powstawania popiołu, którego ilość nie dochodzi zazwyczaj do 0,002% wagowych. Niekiedy mogą te wartości osiągać 0,72% wagowych, ale są to maksymalne wartości. Podczas analiz można określić skład tego popiołu, który charakteryzuje się stosunkowo dużą zawartością pewnych pierwiastków, do których zaliczają się: wanad, nikiel, glin czy żelazo (czasami nawet uran).

Właściwości fizyczne ropy naftowej:

  •   Są zróżnicowane;
  •   Gęstość - 0,72 - 1,05 g/cm3;
  •   Barwa – różna: szaro-brunatna do zielonej;
  •   Właściwości luminescencji (promienie ultrafioletowe) – rozróżnianie ropy naftowej za względu na pochodzenie z kolejnych poziomów roponośnych czy różnych złóż ( najczęstsze odcienie to żółty, żółto-brunatny; brunatny, zielony i niebieski);
  •   Właściwości elektryczne – w zależności od odmiany;
  •   Temperatura wrzenia - w zależności od odmiany;
  •   Temperatura krzepnięcia - w zależności od odmiany;
  •   Ciężar cząsteczkowy - w zależności od odmiany;
  •   Polaryzacja światła – zakrzywianie w kierunku prawym;
  •   Zapach – lekkie ropy: podobny do zapachu benzyny (wynika to z zanieczyszczeń poprzez lekkie węglowodory); ciężkie ropy: nieprzyjemny zapach (wynika to z zawartości węglowodorów nienasyconych oraz siarki, a także jej węglowodorów);
  •   Lepkość – przemieszczanie się surowca miedzy szczelinami skał;
  •   Napięcie powierzchniowe - przemieszczanie się surowca miedzy szczelinami skał.

Wiele roponośnych terenów, również złóż podmorskich jest bogatych w stosunkowo gęstą ropę, która charakteryzuje mniejsze ciepło podczas spalania.

Piaski ropne, inaczej oil sand, występują na terenach Kanady (środkowy Albert). Powierzchnia, na której można je znaleźć wynosi ponad 70 tysięcy km2.

Gaz ziemny

Gazy ziemne należą do najbardziej zróżnicowanych surowców. Najczęściej spotykana klasyfikacja opiera się na ich:

  •   Warunkach występowania;
  •   Składzie chemicznym;
  •   Pochodzeniu.

Gazy ziemne można najczęściej spotkać jako:

  •   Gazy wolne;
  •    Gazy zaabsorbowane wewnątrz skał;
  •   Gazy zawarte w ropie albo w wodzie.

Skład gazu ziemnego:

  •   Metan (gaz suchy) – główny składnik, jego zawartość wynosi powyżej 90%;
  •   Węglowodory - zawartość ich wynosi najczęściej 25 – 99%; najczęściej są nimi: etan, propan i butan, pentan, a także czasami heksan. Możliwe jest również znalezienie małych ilości heptanu, oktanu lub nonanu.
  •   Azot;
  •   Wodór;
  •   Hel;
  •   Dwutlenek węgla.

Gazy suche, – czyli gazy ziemne, które występują w złożach gazowych, a także gazy błotne oraz gazy kopalniane, które można znaleźć w pobliżu węgla kamiennego.

Gaz kondensatowy, inaczej nazywa się mokry - gaz, w którego składzie występuje (nie wliczając metanu) duża liczba ciężkich węglowodorów (cięższych niż propan). Gazy te najczęściej towarzyszą miejscom występowania ropy naftowej.

Hydraty gazowe - bardzo ważne źródło tego surowca, w najbliższej przyszłości. Nie są to stechiometryczne złączone węglowodorowe gazy z wodą. Objętość hydratu jest objętość stanie zawierać nawet 200 objętości tego surowca.

Rozmieszczenie geograficzne

Pierwszy raz ropa naftowa została wydobyta w 1896 roku. To wydarzenie miało miejsce w Kalifornii, surowiec został wydobyty ze złoża pod morzem Summereland. Eksploatacje w okolicach Baku (Morze Kaspijskie) zaczęto jednak dopiero na początku (lata dwudzieste) XX wieku. Wcześniej było to niemożliwe z powodów technicznych.

Ogromnym przełomem w tej dziedzinie było odkrycie złoża w Wenezueli (Laguna Maracaibo).

Wydobycie surowców energetycznych, ropy naftowe oraz gazu ziemnego, jest nieodłącznie związane postępowi postępem techniki. Postępowi ostatnich latach systematycznie wzrasta wydobycie surowców pochodzących za złóż podmorskich. W dzisiejszym świecie, co roku wydobywa się:

  •   Ropy naftowej – ok. 30%;
  •   Gazu ziemnego – 15%.

Przypuszcza się, że w najbliższym czasie ilość wydobywanych surowców wzrośnie.

Ocenia się, że najwięcej złóż tych surowców energetycznych będzie można znaleźć na szelfach oraz stokach kontynentalnych. Badania geofizyczne pomagają przewidzieć miejsca występowania szelfów ropo czy gazonośnych. W szczególności ceni się badania sejsmiczne. Główne poszukiwania gazu ziemnego oraz ropy naftowej odbywają się na terenach wewnętrznych szelfów. Najwięcej zasobów tych surowców odnaleziono w morzach oraz w zatokach, które charakteryzują się dużą (stosunkowo) miąższością osadów, które pochodzą z epoki trzeciorzędu oraz mezozoiku. Przykładowo: Zatoka Perska oraz Zatoka Meksykańska, a także Morze Karaibskie, Morze Północne i Morze Jawskie.

Ocean Atlantycki

Ocean Atlantycki stanowi niezwykle bogate źródło ropy naftowej oraz gazu ziemnego. Takimi miejscami są: Zatoka Wenezuelska, Laguna Maracaibo oraz Zatoka Meksykańska, Morze północne. Wydobycie ropy naftowej na obszarach przybrzeżnych, na sztucznie zrobionych wysepkach zaczęto na początku XX wieku. Takimi miejscami były: Argentyna, Trynidad oraz Wenezuela. Następnie poszukiwania przeniosły się na tereny Laguny Maracaibo oraz Zatokę Meksykańska. Ostatnie lata przyniosły ogromny rozwój poszukiwań złóż oraz ich eksploatacji na obszarze Zatoki Perskiej, Morza Północnego i szelfu Nigerii. Można powiedzieć, że cały ocean Atlantycki stał się miejscem poszukiwań złóż ropy naftowej i gazu ziemnego.

Jeżeli chodzi o Morze Bałtyckie, gdzie polski obszar morski zajmuje powierzchnię równą 30,5 tysiąca km2, ostatnie lata wprowadziły nowe odkrycia. Przede wszystkim chodzi o kambryjskie złoża surowców energetycznego w Rosji (w pobliżu Kalingradu), na terenie Litwy (w pobliżu Kłajpedy), na terenie Polski (w pobliżu Żarnowca).

W 1972 r. wyniki poszukiwań przyniosły kolejne złoża ropy w pobliżu Łeby. Następnie kilka lat później zostały odkryte dwa, ale mniejsze miejsca występowania ropy naftowej oraz złoże gazu zimnego (kondensatowe).

Podsumowując, do 1991 roku zostało wydobyte 100 tysięcy ton ropy. Zasoby tego surowca, na obszarze Szwecji (obszar produktywny), zostały oszacowane na 250 tysięcy ton ( wyspa Gotland).

Na terenie dolomitu cechsztyńskiego można znaleźć ropę naftową. Pierwotne zasoby, największego z nich, czyli Kamienia Pomorskiego, na początku były równe około 2 mln ton.

Wynikiem poszukiwań, które prowadzi Petrobaltic na terenie zachodniego sektora Polski, mogą być prawdopodobnie bardzo duże złoża surowców energetycznych, takich jak ropa naftowa oraz gaz ziemny. Szelfy Morza Północnego to od lat 60-tych teren intensywnych poszukiwań gazu ziemnego oraz ropy naftowej. O wielkości tej ekspedycji świadczą odwierty w bardzo ważnych  sektorach Anglii oraz Norwegii do 1990 roku, wykonanie około 3000 nawiertów (oceniających oraz poszukiwawczych), a także ponad milion kilometrów kwadratowych profilów sejsmicznych.

Badania na taką skalę pozwoliły na poznanie budowy geologicznej oraz warunków występowania poszczególnych złóż gazu ziemnego, ropy naftowej  i innych. Przy okazji odkryto również inne złoża, w tym: ropy naftowej (setki milionów ton), gazu ziemnego (setki miliardów m3), a po norweskiej stronie (złoże Troll) powyżej biliona m3 gazu ziemnego.

Basen Morza Płn. Podzielono na wiele basenów o różnej budowie geologicznej. Najważniejszymi są:

- Moray – Firth  (ropa naftowa);

- angielsko – holenderski (gaz ziemny);

- rów Wiking (złoże roponośne, gazowe oraz ropo-gazowe);

- rów centralny (złoże roponośne, gazowe oraz ropo-gazowe);

  Zdecydowana większość to złoża powstałe w :

1. dewonie

2. karbonie

3. permie

4. triasie

Duński sektor z 5 złożami eksploatowano do początku 1991 roku. Wydobyto tam w sumie 34,3 miliony ton ropy oraz 27,3 miliarda m3 gazu. 

Doskonałe wyniki osiągnięto w delcie Nigru (1964 r.). Odkryto tam pierwsze złoże ropy naftowej. Wszystkie zasoby (wydobyte, odkryte oraz nie odkryte) szacuje się na około 5430 miliona ton ropy naftowej oraz 7200 miliardów m3 złoża gazu ziemnego. Ten obszar zaliczany jest do najzasobniejszych regionów świata.

W okresie lat 50-tych, u ujścia Kongo odkryto zbiornik gazo- i roponośny. W sumie wydobyto 80milionów ton, natomiast całe zasoby ocenia się na 110 milionów ton ropy naftowej i 13 miliardów m3 gazu ziemnego.

Krajem posiadającym jedne z  największych złóż ropy naftowej oraz gazu ziemnego jest Meksyk.

Efektywność poszukiwań rośnie. Umozliwia to odkrywanie wielu nowych złóż. Ich zasoby ocenia się na 1920 – ponad 3 miliardy ton ropy naftowej i 1300 – 2500 miliardów m3 gazu. Fachowcy oceniają, że łączna suma zasobów (nie odkryte + odkryte) wynosi od 2,5 do 5 miliardów ton ropy i od 1,7 do 4,1 miliardów m3 gazu.

Ocean spokojny

Chiny są jednym z państw, które produkują najwięcej ropy naftowej na świecie. Wynika to z faktu, że w 1992 roku zdołali wydobyć: 141,6 mln ton ropy naftowej i 15 mld m3 gazu ziemnego. Zasoby złóż szacowało się na 328 mln ton, jeżeli chodzi wydobywane ropę naftowa oraz 1398 mld m3 w wypadku gazu ziemnego. Na terenie szelfu chińskiego znajduje się stosunkowo duża część złóż ropy naftowej, około 30 %. Odkryto również wiele miejsc ropo oraz gazonośnych, natomiast ich zasoby, nie zostały jeszcze prawie wcale wykorzystane.

Kolejnym miejscem, gdzie można znaleźć te surowce energetyczne to szelf południowo-chiński. Dokładniej obszary Zatoki Tonkińskiej, a także obszar pomiędzy Cieśniną Tajwańską, a Wyspą Hainan. Badania poszukiwawcze są również prowadzone na obszarze szelfu Morza Wschodnio-chińskiego i Morza Żółtego oraz Zatoce Bohai. Wyniki tych badań bardzo dobrze prognozują.

Morze Arktyczne

Na obszarze Morza Arktycznego surowce energetyczne (ropę naftową oraz gaz ziemny) można odnaleźć w okolicach przylądka Barrow (Morze Beauforta), na terenach ujścia Mackenzie (rzeka) oraz na terenie Cieśniny Melville’a.

Podsumowując wszystkie zasoby złóż znajdujących się pod morzem należącym do Stanów Zjednoczonych oraz Kanady można ocenić na około 7-10 mln ton ropy naftowej oraz gazu ziemnego na 6-9 tysięcy mln m3.

Antarktyda

Badania na terenie szelfu Antarktydy prowadzi się od lat sześćdziesiątych. Są to analizy sejsmiczno – refleksyjne. Kolejne, 6 otwory zostały wywiercone na obszarze szelfu kontynentalnego w Morzu Rossa. Badania poszukiwawcze miejsc bogatych w ropę naftową oraz gaz ziemny są zaniechane. Podsumowując wszystkie potencjalne zasoby złóż znajdujących się pod morzem Weddele oraz Morzem Rossa szacuje się je na 8 mld m3 ropy naftowej.

Węgiel

Węgiel jest skałą osadową, która jest pochodzenia roślinnego. Skała osadowa podczas przemian zostaje wzbogacona w węgiel.

Skład chemiczny węgla:

  •   Węgiel;
  •   Tlen;
  •   Wodór;
  •   Siarka (niewielkie ilości);
  •   Azot (niewielkie ilości);
  •   Niepalne substancje, które odpowiadają za powstawanie popiołu.

Wymienione pierwiastki można znaleźć w różnych rodzajach węgla, zaczynając od torfu (na początku czasów geologicznych), następnie węgiel kamienny i na końcu czysty węgiel, czyli grafit.

Analizy chemiczne węgli określiły, że nie występuje w nich czysty węgiel, w postaci pierwiastka. Natomiast zawiera się w mieszaninach związków węglowych, których budowa cząsteczkowa jest wysoka. W ich składzie można także odnaleźć wodór, tlen, siarkę oraz azot.

Węgiel klasyfikuje się najczęściej ze względu na ciężar właściwy, którego wartości zmieniają się od wartości 1,16 do wartości 1,69 g/cm3.

Ciężar węgla wzrasta jednocześnie z ilością pierwiastka węgla, maleje wtedy zawartość popiołu.

Rozmieszczenie geograficzne

Węgiel wydobywany z terenów szelfowych ma bardzo małe znaczenie gospodarcze, inaczej niż ropa naftowa oraz gaz ziemny. Rozpatrując ten temat ogólnie to eksploatacja węgla pochodzącego ze złóż pod morzem jest bardzo mała. Wynika to z faktu, że sprzęt niezbędny do wydobycia wymaga ogromnych nakładów pieniężnych, drugim powodem może być wciąż rosnąca popularność innych surowców energetycznych.

Jedynie w nielicznych państwach, gdzie obserwuje się niedobór węgla, można dostrzec zainteresowanie gospodarcze pokładami podmorskimi.

Do największej strefy, gdzie wydobywa się węgiel zalicza się obszar leżący w pobliżu Kanału Bristolskiego (w kierunku północnym).

Innymi miejscami, gdzie znajdują się złoża węgla to: Nordenskiold, czyli północno-zachodnia dzielnica Spitsbergenu. Miąższość na tych terenach dochodzi do 2-2,5 m.

Tasmania, to miejsce, w którym można znaleźć węgle pochodzące z triasu. Dokładnie są one położone na wschodnim wybrzeżu, niedaleko Saint Mary. Węgiel ten charakteryzuje się niską wartością opałową, natomiast posiada stosunkowo wysokie znaczenie gospodarcze.

Surowce chemiczne
Sole kamienne oraz potasowo – magnezowe
  •   Chlorek sodu, czyli só1 kamienna, inaczej halit to skała bezbarwna oraz krucha. Jej twardość wynosi 2,6, natomiast ciężar właściwy wynosi 2,17 g/cm3;
  •   Chlorek potasowy, inaczej sylwin to najcenniejszy związek.

Skład chemiczny soli potasowych oraz magnezowych jest różny. Do głównych składników, nie wliczając chlorku potasowego zalicza się langbeinit, pirometry, mirabilit oraz epsomit.

Woda morska to roztwór, którego przeciętne zasolenie równa się 3,53%. To właśnie rozpuszczona sól nadaje wodzie morskiej charakterystyczny smak, czyli gorzko-słony.

Sole, które powstają po procesie odparowania wody pochodzącej z morza:

  •   Chlorek sodu, czyli sól kuchenna;
  •   Chlorki oraz siarczany magnezu, potasu i wapnia;
  •   Siarczan wapnia, czyli anhydryt.

Jeden kilogram wody morskiej, której zasolenie ma wartość przeciętną wystarczy do wytworzenia:

  •   Soli kamiennej - 27,2 g;
  •   Chlorku magnezu – 3,8 g;
  •   Siarczanu magnezu – 1,6 g;
  •   Siarczanu wapnia – 1,2 g;
  •   Siarczanu potasu – 0,8 g;
  •   Węglanu wapnia – 0,1 g;
  •   Bromku magnezu – 0,1 g.

Do największego złoża soli kamiennej zalicza się obszar w pobliżu wyspy Batlarst.

Siarka

Podczas badań poszukiwawczych, prowadzonych w 1949 roku w celu odkrycia ropy naftowej oraz gazu ziemnego, na terenach Zatoki Meksykańskiej zostały odkryte złoża siarki. Okazało się, że należy to miejsce do największych złóż na terenie Stanów Zjednoczonych. W celu osiągnięcia odpowiednio dużej wydajności w eksploatacji został zaproponowany proces Frasha. Badania poszukiwawcze szybko się rozszerzyły, a przyczyna była niska zawartość siarki w wydobytym surowcu, czyli mniej więcej 5%.

Wskaźnikiem opłacalności, na którym opiera się proces Frasha jest liczba litrów gorącej wody, która jest niezbędna, aby otrzymać tonę siarki. Stany Zjednoczone zużywają 4-5 tysięcy litrów na tonę siarki.

Kruszywa naturalne

Ten surowiec występuje w głównej mierze na obszarach brzegowych oraz przybrzeżnych. Do złóż tego surowca zalicza się: piaski, żwiry oraz otoczaki. Stanowią one ponad 70 % całej powierzchni szelfu. W dzisiejszych czasach, na świecie najbardziej eksploatowane są piaski oraz żwiry budowlane, w ilości 1 mld ton w ciągu roku.

Złoża kamieni szlachetnych

Do głównych miejsc, w których występują kamienie szlachetne nalezą (miedzy innymi):

Kraje

Brazylia

Rosja

Afryka Wschodnia

Sri Lanka

Australia

Indie

Kamienie szlachetne

Topaz, szmaragd, turmalin i robin, szafir

Topaz, akwamaryn, chryzoberyl i granaty

Rubin, granat i turmalin

Chryzoberyl, szafir

Szafir, opal

Granat, chryzoberyl

 Sri Lanka jest państwem, gdzie szczególnie jest rozwinięta eksploatacja kamieni szlachetnych pochodzącym z miejsc przybrzeżnomorskich. Najbardziej znanym złożem są okolice Ratnapury. Wydobywane są w tym miejscu: szafiry, rubin, beryl, kamień księżycowy, topaz, chryzoberyl, cyrkon i turmalin.

Diamenty są to kamienie szlachetne związane diamentów z kominami oraz żyłami o charakterze zasadowym. Są to skały magmowe, najczęściej kimberlity i perydotyty. Mają różną liczbę lat, od 2500, aż nawet do 80 mln. Najwięcej popularnych skał kimberlitowych oraz perydotytowych można znaleźć na terenach środkowej oraz południowej Afryki. Bardzo często pochodzą one z epoki proterozoicznej, a nawet kredy.

Ochrona środowiska wodnego – Bałtyk

Obejmuje działania techniczne oraz organizacyjno – prawne. Ich celem jest utrzymanie lub powrót do stanu pełnej wydajności jakościowej i zachowanie stabilnego bilansu w aspekcie wodno – gospodarczym państwa. Prawo Wodne, które określa podstawy prawne, dotyczące ochrony wód, jest zbiorem norm i zasad, odnoszących się do klasyfikacji wód do poszczególnych stopni ich zanieczyszczenia, do sposobów odprowadzania ścieków z wód powierzchniowych oraz kanalizacji miejskiej, do wysokości kar, które są nakładane za nieodpowiednie (nadmierne) ilości odprowadzanych zanieczyszczeń do wód oraz dotyczące wprowadzenia stref ochrony zarówno ujęć, jak również źródeł wody.

Stosowana w celu stabilizacji biologicznej środowiska morskiego i rozsądnego wykorzystania jego żywych zasobów. Źródłami zanieczyszczającymi to środowisko są:

  •   Atmosfera (zanieczyszczony opad)
  •   Zanieczyszczone rzeki, wpływające do mórz i oceanów;
  •   Katastrofy morskie (statki transportowe, rafinerie wiertnicze – 5mln t ropy naftowej wycieka na rok);
  •   Organizmy żywe, w których skumulowane są toksyczne substancje.

Rozpoczęto badania; wykazały one, iż jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz i w ogóle akwenów wodnych na świecie jest Bałtyk. Najczęstszymi zanieczyszczeniami wód morskich i oceanicznych są:

    • Ścieki komunalne;
    • Odpady, których źródłem są zakłady o różnorodnych procesach przemysłowych;
    • Odpady związane z żeglugą;
    • Katastrofy.

W przypadku Bałtyku jest on głównie zasilany ściekami komunalnymi, które docierają do niego rzekami i kanałami. Zawierają one różnego rodzaju zanieczyszczenia:

    • Substancje toksyczne i ich związki;
    • Metale ciężkie (np. rtęć, czy ołów);
    • Detergenty (np. z proszków do prania);
    • Związki organiczne;

Z terytorium naszego kraju odprowadzane są do Bałtyku ogromne ilości zanieczyszczeń, lecz dzięki czynnikom takim, jak otwarty charakter wybrzeża i wysoka dynamika wód wybrzeże pozostaje stosunkowo czyste. Polska będąc krajem gęsto zaludnionym (około połowa mieszkańców zlewiska Morza Bałtyckiego to Polacy) oraz posiadającym wiele obszarów rolniczych (50% w obszarze zlewiska Bałtyku), ma prawo do odprowadzania do Bałtyku większej ilości zanieczyszczeń. Mimo to nasza ojczyzna, przeliczając ilość zanieczyszczeń odprowadzanych do morza na głowę mieszkańca, jest jednym z państw, najmniej zanieczyszczających Bałtyk.

Skażenie Morza Bałtyckiego związkami toksycznymi, metalami ciężkimi i związkami organicznymi, zostało spowodowane odprowadzeniem od Bałtyku ścieków komunalnych oraz przemysłowych, oraz spływem za pośrednictwem rzek substancji chemicznych wykorzystywanych rolnictwie. Niepodlegające rozkładowi ani przemianom fizykochemicznym substancje na długo pozostają w wodach morskich. Prowadzone przez wiele lat badania Bałtyku wykazały, że substancje szkodliwe są rozmieszczone w miarę równomiernie w morskich wodach i obecne w praktyczne każdym elemencie środowiska. Stopień bioakumulacji związków toksycznych jest największy u zwierząt, które żywią się tylko rybami (np. foki, orzeł bielik). Dowiedziono, że populacja wyżej wymienionych organizmów zmalała w skutek oddziaływania tych związków. Fauna denna póki, co pozostaje w dobrym stanie, ryby są zdatne do spożycia, ale mimo to są w nich obecne niewielkie ilości toksyn (które nie przekraczają norm Światowej Organizacji Zdrowia). Skutki obecności substancji toksycznych są wciąż w małym stopniu poznane, czego przyczyną jest różny stopień reagowania organizmów żywych na zanieczyszczenia.

Intensywne skażenie środowiska substancjami ropopochodnymi pojawia się niezmiernie rzadko. Najsilniej tego typu zanieczyszczenia ujawniają się w basenach portów oraz stoczni. Zauważa się również zwiększone skażenie wód w obrębie szlaków żeglugowych. Jest to efektem nielegalnego zrzucania wody zanieczyszczonej olejem ze statków. Urząd Morski prowadzi monitorowanie wód Bałtyku z powietrza w celu ukrócenia takich praktyk. Do zanieczyszczeń ropopochodnych zaliczamy nie tylko substancje pochodzące z rozlewów ropy i jej pochodnych, ale również produkty spalania ropy naftowej oraz węgla kamiennego (np. węglowodory aromatyczne). Około 140 milionów ludzi żyje wokół Bałtyku, a w 60 wielkich miastach oraz nad uchodzącymi do Morza Bałtyckiego dwustu rzekami znajdują się rejony gospodarcze o wielkiej gęstości zaludnienia. Praktycznie każda działalność ludzka powoduje powstawanie różnorakich odpadów i zanieczyszczeń (płynnych, stałych, gazowych)

Morze Bałtyckie to jedna ze stref najczęściej wykorzystywanych do celów żeglugi na świecie.

Kraje nadbałtyckie są zgodne w kwestii tego, że zanieczyszczenia morza dawno już osiągnęły szczyt. Badania czystości wód Bałtyku, i ich analiza wykazują liczne negatywne zmiany:

- występuje eutrofizacja wód Bałtyku, jej przyczyną jest doprowadzanie w ściekach nadmiaru substancji odżywczych.

- powiększanie obszarów stref beztlenowych na dużych głębokościach.

- wzrost zawartości substancji szkodliwych oraz toksycznych powodujący pogorszenie warunków bytowania organizmów zwierzęcych i roślinnych jak i organizmów dennych.

Kraje nadbałtyckie opracowują specjalną konwencję mającą na celu ochronę Bałtyku i jego środowiska przed zanieczyszczeniem.

Ochronę środowisk Bałtyckich zapoczątkowano w 1974 roku, poprzez konwencje Helsinka. Podpisała ja Dania, Niemcy, ZSRR, Finlandia i Polska. Kierownictwo nad przywróceniem dawnej jakości tych ekosystemów obrała specjalna komisja o nazwie HELCOM. Ochrona ta obejmowała walkę z zanieczyszczeniami pochodzenia lądowego, komunikacji morskiej oraz składowisk odpadu. Od 1992 roku ochronę objęła również wody wewnętrzne. Sam dokument zawiera spis substancji szkodliwych i o niedozwolonym zastosowani. Komisja HELCOM gromadzi informacje dotyczące stanu, jakości Morza Bałtyckiego (całej zlewni), a następnie w oparciu o te dane opracowuje raporty.

Zanieczyszczeń nie da się wyeliminować z wody zupełnie. Czystość wód urosła do rangi ogólnoświatowego problemu. W wielu rejonach ziemi wody rzek i jezior nie nadają się już do bezpośredniego spożycia, a bywa nawet, że woda w kranach pozostawia wiele do życzenia pod względem czystości. Zanieczyszczenie wód gruntowych także rośnie, a jak wiadomo są one głównym źródłem zaopatrywania ludzkości w wodę. Kraje ubogie oprócz zanieczyszczeń muszą uporać się z ograniczonym dostępem ludności do wody. Do wody bieżącej dostęp posiada zaledwie ¼ ludzi na Ziemi. Szacuje się, że 1,5 miliarda ludzi nie posiada dostępu do wody pitnej, a 1,8 miliarda, z czego 330 milionów w państwach ODCE, nie posiada instalacji sanitarnych. W celu dostarczenia wody pitnej dla ludności miejskiej w państwach trzeciego świata należałoby ponieść koszty, które znacznie przekraczają możliwości finansowe tych krajów. Nie sposób się, więc dziwić, że w tych rejonach świata wśród przyczyn śmiertelności przodują choroby wywoływane wodą pitną złej jakości.