Stosowanie podatków ekologicznych, zwanych inaczej opłatami produktowymi (z angielskiego ecotaxes)  jest skutecznym sposobem zmniejszenia liczby zanieczyszczeń  emitowanych z różnych źródeł, np. z małych przedsiębiorstw, przydomowych spalarni paliw, transportu lotniczego oraz samochodowego, odpadów komunalnych, środków ochrony roślin, nawozów.  Forma opodatkowania jest w tej kwestii bardzo trafnym narzędziem do internalizacji finansowych kosztów zewnętrznych. Takie działania pomagają w uwzględnieniu w cenach usług oraz produktów rzeczywistych kosztów, jakie ponosi środowisko na skutek ich wyrobu, prowadzonej usługi. Wszystko prowadzone jest w celu przekształcenia metod działania przedsiębiorców, by wykorzystywali jak najbardziej efektywnie zasoby środowiska, bez zbędnych działań. Podatki ekologiczne sprzyjają również innowacjom technologicznym, organizacyjnym i stymulują niektóre zmiany strukturalne. Innym pozytywem jest wzmocnienie funkcjonowania i pracy narzędzi administracyjnych zajmujących się ochroną środowiska. Takie podatki dają profity budżetowe, które możemy wykorzystać np. do zmniejszenia opodatkowania pracy, lokat kapitałowych, bądź też działalności gospodarczej. Kraje wdrażające podatki ekologiczne i przeprowadzające modelowanie pod względem kryterium ekonometrycznym są przykładem, iż tego rodzaju działania mają pozytywne znaczenie i wpływ na zredukowanie bezrobocia w państwie. Miejsca pracy przepadające w sektorze przemysłu energetycznego, ciężkiego, chemicznego odzyskuje się w nadmiarze rolnictwie, ochronie środowiska, sektorze usług, przemyśle i innych branżach.

W każdym kraju inaczej konstruuje się podatki ekologiczne. Prawo unijne, poza drobnymi wyjątkami, nie zobowiązuje do konkretnych rozwiązań odnośnie wprowadzania podatków tego typu. Dlatego zarówno stosowany system prawno-finansowy, jak i efektywność podatków ekologicznych jest specyficzny dla danego podatku.

Konstruowanie podatków ekologicznych w sposób umiejętny daje widoczne efekty ekologiczne i jest źródłem znacznych wpływów do budżetu kraju. Takie podatki, podobnie jak VAT są podatkami zaliczanymi do pośrednich, a ich stosowanie jest najczęściej prostsze oraz tańsze. Wielce istotną zaletą tych podatków jest (najczęściej) akceptacja ze strony społeczeństwa działań prowadzących do minimalizacji zanieczyszczenia środowiska, a także obciążeń finansowych dla trucicieli. Takie podejście (zgodnie z ankietami) zastosowania podatków ekologicznych jest popierane przez ludzi i uważane za jak najbardziej słuszne. Inną ciekawą zaletą tych podatków jest ograniczenie tzw. szarej strefy gospodarczej. Wiąże się to z funkcjonowaniem podatków ekologicznych jako podatków pośrednich, uiszczanych przy zakupie produktów oraz towarów.

Mimo, iż podatki ekologiczne przypominają nieco opłaty ekologiczne, to tak naprawdę mają od nich inną konstrukcję. Polegają na dodaniu do cen artykułów szkodliwych dla środowiska narzutu ekologicznego.

Podatki ekologiczne są oparte na nowym systemie ekonomi ekologicznej, polegającym na opodatkowaniu negatywnych efektów zewnętrznych, zamiast dóbr. 

Podatki ekologiczne stanowią bardziej praktyczne rozwiązanie od opłat ekologicznych. Dzięki nim można powszechnie obciążyć produkty rozproszone, użytkowane masowo. W przypadku opłat ekologicznych ograniczone jest to do skupiskowej produkcji, która ma miejsce jedynie w większych przedsiębiorstwach. Opłaty te zakładają, iż jest pomiar emisji, bądź też zużycia dóbr środowiska, wymagający dodatkowych kosztów zarządzania systemem opłat. W przypadku małych i rozrzuconych po całym kraju źródeł pomiary emisji nie są wykonalne. Dlatego słusznym jest stwierdzenie, że opłaty ekologiczne nie sprawdzają się w przypadku małych oraz rozproszonych źródeł, można powiedzieć powszechnych. Należy również podkreślić, że ekologiczne podatki zmieniają charakter dyskryminacji. Mamy do czynienia z dyskryminacją skierowaną w stronę produktów uciążliwych, natomiast opłaty ekologiczne krytykują jedynie duże przedsiębiorstwa oraz skoncentrowaną produkcję pomijając drobnych producentów.

Podatki ekologiczne to szansa na skonstruowanie (po raz pierwszy) systemu przypominającego wolny rynek, który uwzględnia wszelkie koszty ponoszone przy prowadzeniu różnych działalności gospodarczych, doliczając do tego koszty zewnętrzne, które zazwyczaj nie są doliczane do cen oferowanych usług oraz produktów.

Celem projektowanej ustawy jest:

- ograniczenie produkcji dających produkty szkodzące środowisku;

- zmniejszenie wielkości składowanych odpadów (niektóre można jeszcze wykorzystać);

- nakłonienie konsumentów oraz producentów do preferowania produktów ekologicznych, a także mobilizacja ich do segregacji i przekazywania powstających odpadów ich odbiorcom;

- zapewnienie źródła finansów dla jednostek odpowiedzialnych za zbiór, utylizację oraz odzysk odpadów.

 Zgodnie z projektem, ustawa ta wprowadziłaby dwie kategorie opłat, będących podatkiem ekologicznym. Niewątpliwie wprowadzenie ustawy byłoby swego rodzaju przełomem, ponieważ jedynym aktem prawnym przeciwko uciążliwości towarów była wprowadzona w 95 roku akcyza dla opakowań plastikowych (o niewysokich stawkach).   

Opłaty produktowi doliczałoby do wartości wyrobów wykorzystywanych masowo, lecz rozproszonym sposobem. Dotyczy to gospodarstw domowych. Miałyby one być formą mobilizacji do zastąpienia takich produktów innymi, bardziej ekologicznymi, a także sposobem finansowania przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami.  

Projekt ten zakłada opłaty na:

- opakowania (zbiorcze, transportowe, jednostkowe): z aluminium, blachy lekkiej, blachy białej, szkła gospodarczego, tworzyw sztucznych, papieru, tektury, laminatów i materiałów naturalnych, również wielowarstwowych;

- urządzenia chłodnicze oraz  klimatyzacyjne;

- papier zadrukowany: magazyny czasopisma, ulotki, broszury, gazety i materiały reklamowe;

- ogniwa oraz baterie galwaniczne;

- lampy: rtęciówki, sodówki i świetlówki;

- opony;

- oleje smarowe.

Zgodnie z projektem z opłat wyłączone zostaną opakowania wielorazowe, opony bieżnikowane oraz oleje smarowe, włącznie z tymi regenerowanymi. Tak to skonstruowano, żeby nie uiszczać wielokrotnie opłaty za ten sam produkt.

Depozytami ekologicznymi są dopłaty dodawane do cen uciążliwych dla przyrody produktów, które zwracałoby podczas oddawania odpadów poużytkowych do właściwego składowania, neutralizacji, bądź też odzysku. Zgodnie z projektem opłaty depozytowe nakładałoby jedynie na akumulatory kwasowe. ich obliczanie i pobór byłby zadaniem sprzedawców detalicznych. Gdy zużyty akumulator oddałoby się do zwrotu depozyt byłby oddawany, lub gdy zwrócono by go przy inwestycji w nowy, depozytu nie pobierałoby się. 

Zalety projektu:

- są efektywnymi instrumentami internalizacji kosztów, np. w krajach unijnych zewnętrzne koszty z transportu drogowego wynoszą około 4,2% PNB. Podatki ekologiczne wniosą uwzględnianie kosztów za zużycie lub dewastację (na skutek produkcji tych artykułów) zasobów środowiska. Są one praktyczną formą realizacji postulatu, który brzmi "zanieczyszczający płaci";

- zachęcają producentów oraz konsumentów do wyboru efektywniejszego wykorzystania darów środowiska naturalnego. Będą one również sprzyjać nowościom technologicznym oraz organizacyjnym, a także stymulować zmiany w strukturze. Ponadto doskonale wzmacniają funkcjonowanie narzędzi administracyjnych wydziału ochrony środowiska;

- dają profity budżetowe, które możemy wykorzystać np. do zmniejszenia opodatkowania pracy, lokat kapitałowych, bądź też działalności gospodarczej. Kraje wdrażające podatki ekologiczne i przeprowadzające modelowanie pod względem kryterium ekonometrycznym są przykładem, iż tego rodzaju działania mają pozytywne znaczenie i wpływ na zredukowanie bezrobocia w państwie;

- skutecznie ograniczają zanieczyszczanie środowiska poprzez rozproszone emitory zanieczyszczeń. Przykładem może być transport lotniczy oraz samochodowy, stosowanie nawozów sztucznych lub pestycydów.

Wprowadzenie podatków ekologicznych dałoby lepsze efekty od podobnych metod administracyjnych (command and control). Podatki ekologiczne wygrywają, ponieważ pozostawiają dużo swobody w kwestii wyboru właściwych działań dostosowawczych; ponadto lepiej optymalizują koszty odnośnie korzyści środowiskowych. Odpowiadają one również na postulat dotyczący zmniejszenia ryzyka w obliczu niepewności. Jeśli nie jesteśmy świadomi tego, czy efekt cieplarniany, bądź też zanik ozonosfery mogą doprowadzić do globalnej katastrofy, ostrożność nakazywałaby zaprzestanie lub, chociaż ograniczenie działań przyspieszających te negatywne zjawiska atmosferyczne.

Rodzaje ekopodatków:

- opłaty za eksploatowanie środowiska, polegające na pokryciu całkowitych kosztów zewnętrznych przez użytkownika środowiska (cost-covering charges);

- zaplanowane tak by zachęcić do zmiany działań producentów oraz konsumentów (incentive taxes);

- mające na celu zwiększyć dochód budżetowy. Są one trzonem ekologicznej reformy (fiscal environmental taxes).

Przykłady ekopodatków

W Szwecji w latach 1990/91 zrealizowano projekt przesunięcia dużego obciążenia podatkowego sięgającego 6% PNB. Podatki ekologiczne to około 1,5% wszystkich podatków w Unii Europejskiej. Wyjątkami są nieliczne kraje, np. Dania, czy Holandia gdzie sięgają 5%. Jeśli jednak uwzględni się podatki dotyczące nośników energii, wtedy okaże się, iż ekopodatki stanowią 5,2% wszystkich podatków Europy Zachodniej, choć w niektórych z państw stanowią one aż 10% całości. W latach 70-dziesiątych i 90-dziesiątych udział podatków z pracy wzrósł aż do 50% wszystkich podatków, udział kapitału się zmniejszył do 20%, a podatki ekologiczne trwały w stabilizacji. Mimo wszystko w Europie podjęte są starania w celu wprowadzenia nowego systemu podatków ekologicznych. Szczególny sukces Ekologicznej Reformy Podatkowej odnotowano w Skandynawii, Niemczech oraz Holandii.

Tabela przedstawia wprowadzenie podatków ekologicznych oraz opłat produktowych

Legenda:

+ - oznacza propozycję ustawodawczą

tak - opłata produktowa

d  -  porozumienie przemysłu z rządem na stopie dobrowolnej

* - zobowiązanie do odbioru produktu po jego użytkowaniu, bądź też zorganizowanie zbiórki przez jego producenta

dobrowolne porozumienie przemysłu i rządu

Państwo

Oleje

Opony

Baterie/akumulatory

Sprzęt elektryczny oraz elektroniczny;  inne

Opakowania

Dania

tak

tak

tak

  CFC; źródła światła; chlorowane rozpuszczalniki; PCW pestycydy; naczynia oraz sztućce jednorazowe; spalanie oraz składowanie odpadów; kasowane samochody

tak*

Belgia

 tak*

tak

papier; golarki; składowanie odpadów

tak*

Austria

 tak

tak

tak

Składowanie odpadów oraz źródła światła

tak*

Finlandia

tak

tak*

pestycydy; wycofane samochody;  składowanie odpadów

tak

Holandia

tak

*

tak*

produkty z rtęcią; wycofane samochody; składowanie oraz spalanie odpadów

Hiszpania

+*

tak*

tak

Francja *

 d

tak*

wycofane samochody (d); papier; składowanie odpadów

tak

Niemcy  *

d/+*

tak*

składowanie odpadów (+), wycofane samochody (+);

Szwecja

tak

*

tak*

stosowanie tylko danych substancji chemicznych; wycofane samochody; pestycydy; składowanie odpadów

tak

Portugalia

tak

tak

składowanie odpadów

tak*

Norwegia

tak

składowanie oraz spalanie odpadów (+), pestycydy

tak*

Szwajcaria

  *

tak

opakowania albuminowe, chlorowane rozpuszczalniki;  metalowe

Japonia

tak

tak

Włochy

*

tak*

torby plastikowe; CFC; składowanie odpadów

tak

Wielka Brytania

składowanie odpadów

tak*

USA

tak(stanowe)

tak*(stanowe)

Słowacja

tak*+

tak*+

tak*+

PCW (+); papier (+); wycofane samochody (+)

tak*+

Polska

tak*+

tak*+

tak*+

składowanie odpadów; źródła światła

tak*+

Czechy

 CFC

*+

Węgry

tak

tak

tak

W tabelce pominięto opłaty dotyczące emisji, a także gospodarczej eksploatacji wód.

Tabela przedstawia niektóre ekopodatki w państwach unijnych

Rodzaj podatku

Skuteczność

Państwo

Podatek siarkowy

O 40% siarki w paliwie mniej (okres 2 lat).

Szwecja

Podatek za emisję dwutlenku węgla  

Zmniejszona emisja o 3-4% (okres 2-3 lat). Zanim wprowadzono podatek emisja rosła.

Norwegia

Podatek za odpady

8 lat pozwoliło na zwiększenie o 21 do 50% śmieci, które poddawano recyklingowi.

Dania

Opodatkowanie dotyczące paliw bezołowiowych

W ciągu siedmiu lat tradycyjnie stosowana etylina została wyparta przez benzynę bezołowiową.

Szwecja

Zróżnicowanie opodatkowania dotyczącego sprzyjającemu środowisku oleju napędowego

Zmniejszenie emisji siarki i jej związków o 75 - 95%.

Szwecja

Podatki dotyczące odpadów toksycznych 

Procent toksycznych odpadów spadł o 15% podczas  2-3 lat 

Dania

Opłaty dotyczące emisji tlenków azotu NOx

Redukcja emisji NOx  o 35% podczas 2 lat.

Szwecja

Opłaty dotyczące nawozów sztucznych azotowych oraz fosforowych

Część dużego programu w reformie rolnictwa. Udało się zredukować zastosowanie fosforu o 50% w okresie 8 lat.

Szwecja

Opłaty za wprowadzanie zanieczyszczeń do wody

W okresie 16 lat zmniejszenie ilości ścieków typu przemysłowego o 80%.

Holandia

Opłaty dotyczące odbioru śmieci z prywatnych gospodarstw

Redukcja śmieci aż o 10-20%.

Holandia

Opłaty dotyczące sprzedawanych akumulatorów

Poziom zbiórki już zużytych akumulatorów sięgnął  aż  90-95%.

Szwecja 

Inne ekopodatki obejmują:

- podatki dotyczące zakupu oraz użytkowania samochodów;

- podatki nakładane za hałas generowany przez samoloty;

- opłaty dotyczące produktów jednorazowych  w Belgii, Islandii i Danii (torby plastikowe i aparaty fotograficzne).

- opłata od CFC – Australia, Dania i Stany Zjednoczone;

- opłaty dotyczące opakowań bezzwrotnych w Belgii, Finlandii, Norwegii, Danii i Szwecji (puszki, butelki);

- podatki we Francji za billboardy;

- opłaty w Danii dotyczące wydobycia piasku oraz żwiru.

Coraz częściej wprowadzane są również instrumenty podatkowe w celu zachęcenia konsumentów do inwestowania w kierunkach proekologicznych. Przykładów jest sporo, a trzy spośród nich:

- ulgi podatkowe dawane w przypadku produkcyjnej gospodarki odpadami;

- zwolnienia z podatku za korzystanie z energii alternatywnej;

- ulgi inwestycyjne dawane podczas zakupu urządzeń służących do redukcji emitowanych zanieczyszczeń.

Wprowadzenie ekopodatków w państwach ODCE, choć są pełne zalet, spotkało się z dużym oporem politycznym. Powodem są głównie:

- obawy o zmniejszenie konkurencyjności niektórych gałęzi gospodarki rynku globalnego

- obawy o utratę stabilności całego systemu podatkowego (w stosunku do trudnej do zdiagnozowania reakcji całej gospodarki na takie radykalne bodźce);

- trwający konflikt z już istniejącą formą dotacji;

- rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi odnośnie celów, zakresu oraz siły ekopodatków.

Mimo wszystko zainteresowanie ekopodatkami rośnie, coraz częściej potwierdza się ich skuteczność, a rozczarowanie przerastającym możliwości podatników opodatkowaniem pracy rośnie. To wszystko dobrze wróży Ekologicznej Reformy Podatkowej.

Wiele krajów wprowadza się zmiany niesprzyjającej sytuacji przez zastosowanie ekopodatków, czyli realizację Ekologicznej Reformy Podatkowej.

W Szwecji w latach 1990/91 zrealizowano projekt przesunięcia dużego obciążenia podatkowego sięgającego 6% PNB. Podstawowym działaniem było obniżenie znacznego podatku dochodowego pobieranego od persony fizycznej. Od strony ekopodatków nastąpił kilka zmian. Wprowadzono nowe opłaty za nawozy, środki ochrony roślin, opakowania na soki, baterie. Wprowadzono również całą pulę podatków mających związek ze zużyciem, a także z wytwarzaniem energii. Ministerstwo Ochrony Środowiska w Szwecji uważało, że wprowadzenie ekologicznych podatków dało większe od oczekiwanych rezultatów.

W Norwegii w 91 roku wprowadzono zestaw ekopodatków siarkowych oraz węglowych, natomiast w 92 roku obniżony został pułap podatków osobistych, a także tych nakładanych na różne przedsiębiorstwa.

W 94 roku w Danii doszło do redukcji podatku dochodowego oraz podniesienia ekopodatki nakładanego na indywidualne gospodarstwa. W 96 roku podatkami objęto również przemysł (podatek siarkowy i od energii). Przychód czerpany z tych podatków wspiera składki ubezpieczeniowe uiszczane przez przedsiębiorców, tworzy ulgi inwestycyjne, a także wspiera sektor drobnej przedsiębiorczości.

W Holandii w styczniu 96 roku wprowadzono podatek węglowy, który nakładany jest na drobnych użytkowników energii, czyli małe przedsiębiorstwa oraz gospodarstwa domowe. Przychody z tego podatku ocenia się na około 940mln guldenów, czyli 1400mln złotych. Holandia wykorzystuje te pieniądze na odciążenie podatków bezpośrednich (dochodowego, ubezpieczeń społecznych).

Kolejnym krajem intensywnie biorącym udział w Ekologicznej Reformie Podatkowej są Niemcy.

Wprowadzenie tej reformy to próba zintegrowania w kwestii ochrony środowiska, zmian klimatycznych, ekorozwoju, bezrobocia, podatków, a także innowacyjności gospodarczej. Jest czynnikiem odciążającym dla pracy, oszczędzania oraz inwestowania, z zaostrzeniem podejścia do działalności, z której wynika zużywanie zasobów naturalnych i czemu najczęściej towarzyszy zanieczyszczanie środowiska.

Taka reforma oraz jej wdrażanie w życie powinno mieć następujące cechy:

- neutralność budżetową, czyli wpływy z opłat utrzymują niezmieniony poziom, a zmianie ulega wyłącznie ich struktura;

- dochody czerpane z ekopodatków powinny iść na obniżenie podatków dotyczących pracy, przedsiębiorczości oraz oszczędzania (dochodowy i ubezpieczenia społeczne);

- powinno się stopniowo (na przestrzeni około 20 lat) zmieniać podatki oraz stopniowo wprowadzać zachęty fiskalne;

- powinny inwestować w akcje informacyjne;

- powinny być poparte konsultacjami ze światem biznesu, grupami interesu czy związkami zawodowymi;

- powinny cechować je działania uzupełniające polegające na wyłączeniu dotacji do inwestycji, które nie podążają w kierunku zrównoważonego rozwoju;

- powinny dostosowywać się w energochłonnych systemach gospodarki;

- powinny wnieść ze sobą zmiany w przepisach prawnych oraz zachęty inwestycyjne, po to by możliwym było osiągnięcie znacznie wyższego poziomu skuteczności ekologicznej.

Większość krajów wprowadzenie oraz realizację Ekologicznej Reformy Podatkowej zawdzięcza organizacjom ekologicznym natury społecznej. Przykładowo Greenpeace w 94 roku opublikowało w Niemczech bilans ekologicznych i finansowych korzyści wynikających z wprowadzenia Ekologicznej Reformy Podatkowej właśnie w Niemczech. Również „przyjaciele Ziemi” (inna Niemiecka organizacja ekologiczna), współdziałając z liderami wśród Niemieckich przedsiębiorstw przewodzi kampanii propagującej podatki ekologiczne i realizację reformy w Niemczech. W Holandii organizacja Aktie Strohalm, będąca najstarszą z holenderskich organizacji ekologicznych zaprezentowała cykl wykładów na rzecz ekopodatków. Wykłady miały na celu przekonanie rolników, przedsiębiorców, związków zawodowych, organizacji wyznaniowych, organizacji kobiecych i innych, co do słuszności wprowadzenia reformy w Holandii.

Dla nikogo w naszym kraju wysokie bezrobocie oraz niebagatelne zanieczyszczenie środowiska naturalnego (zwłaszcza na terenach aglomeracji i okręgów przemysłowych) nie jest niczym nowym. W obliczu tych faktów Ekologiczna Reforma Podatkowa wydaje się być doskonałą ideą. Niestety nasza gospodarka jest w okresie przejściowym (konsekwencje są widoczne chociażby w postaci wysokiej inflacji), dlatego zanim wprowadzimy reformę należy przeprowadzić dyskusję społeczną odnośnie ewentualnych konsekwencji wprowadzenia Ekologicznej Reformy Podatkowej. Taką konsekwencją może być wzrost cen za wodę lub energię, co spowodowałoby niebywałe konsekwencje społeczne. Innym działaniem poprzedzającym wprowadzenie reformy jest szczegółowa analiza skutków reformy dla naszej gospodarki. Jeśli tego ni zrobimy możemy ponieść większe straty, niż zyski zarówno w kwestii środowiska naturalnego, jak i w gospodarce. Profesor Wylicz pracujący na Uniwersytecie Warszawskim uważa, że w naszym kraju nawet stanowcze zwiększenie opłat ekologicznych (zaliczamy je na dzień dzisiejszy do najwyższych na Ziemi), nie złagodziłoby w odczuwalny sposób ciężaru pozostałych podatków. Nie należy jednak zaprzestawać stopniowego nacisku i wpływu na nasz rząd w tej kwestii, a także ciągłej analizy sytuacji w krajach gdzie wprowadzono reformę. Zwarzywszy, iż wprowadzenie ekologicznych podatków w Polsce musi mieć charakter zdecydowanie różny od jednostronnego. Aby Ekologiczna Reforma Podatkowa była skuteczna potrzeba wielostronnego porozumienia o charakterze międzynarodowym. W naszym kraju taka umowa miałaby rację bytu.

Pierwszym krokiem do zapoczątkowania starań w kierunku wprowadzenia Ekologicznej Reformy Podatkowej w Polsce jest konferencja, zorganizowana dzięki pomocy infrasu z Szwajcarii. Odbędzie się ona zarówno w Polsce w Warszawie, jak i w Jachrance w Szwajcarii 5 – 7. X. 1996 roku.

Konferencję tą wparł finansowo rząd Szwajcarii. Jej celem jest:

- podkreślenia ważności, w ochronie przyrody instrumentów ekonomicznych;

- wymiana doświadczeń i wiedzy na temat ekopodatków pomiędzy organizacjami pozarządowymi z Europy .

Założenie organizatorów konferencji jest wypracowanie strategii do kampanii mającej na celu propagowanie ekologicznych podatków w krajach Europie Środkowo-Wschodniej. Mógłby to być pierwszy krok w kierunku zainicjowania działań pozarządowych grup ekologicznych.

Planuje się, że w konferencji weźmie udział czterdziestu przedstawicieli ekologicznych organizacji pozarządowych, między innymi z Bułgarii, Czech, Litwy, Białorusi, Estonii, Łotwy, Rosji, Słowacji, Słowenii, Węgier, Rumunii, Ukrainy i oczywiście Polski. Ostatniego dnia, w którym przewidziana została sesja panelowa, do dyskusji dołączą się specjalnie zaproszeni goście. Będą nimi przedstawiciele kół biznesu, związków zawodowych, administracji rządowych oraz parlamentarzyści.

Kraje unijne coraz bardziej interesują się faktem, iż ekologiczne koszty z zewnątrz oraz wysokie bezrobocie można eliminować poprzez wprowadzenie reform podatkowych o charakterze neutralnym dla budżetu. Taka neutralność opiera się na tym, iż wpływy z podatków do budżetu państwa pozostają na niezachwianym poziomie, natomiast zmianie ulega rodzaj działalności, którą poddaje się opodatkowaniu. Dzięki temu odciąża się pracę ludzką, a obciąża uciążliwe oraz kosztowne zanieczyszczenie środowiska oraz zużywanie zasobów naturalnych.

Ekologiczna Reforma Podatkowa opiera się na stopniowym opuszczaniu opodatkowania pracy, czyli opuszczania obniżania ubezpieczeń społecznych i podatków dochodowych. Równocześnie opodatkowanie pracy zostaje zastąpione przez podatki pobierane od działalności, z których wynikają ekologiczne koszty z zewnątrz, takie jak: negatywny wpływ na kondycję zdrowotną, zanieczyszczenia środowiska, obniżanie poziomu życia oraz wypadki. Liczne symulacje, które przeprowadzono w Unii Europejskiej dowodzą, że reforma odnosi podwójnie korzystny skutek podatkowy. Po pierwsze odciąża koszty pracy, dzięki czemu jest niższe bezrobocie, a po drugie ekopodatki to skuteczny instrument do realizacji projektów ekologicznych, ponadto prowadzą one do zmniejszenia zanieczyszczeń, właściwego korzystania z zasobów naturalnych, a także wzrostu efektywności oraz konkurencyjności gospodarki.

Analizy i badania Komisji Europejskiej wskazują, że wprowadzenie ekologicznego podatku od emisji CO2 równoważnego trzem dolarom za baryłkę ropy, przy jego cyklicznym wzroście aż do 10 dolarów spowoduje spadek popytu energetycznego o co najmniej 2,8% w ciągu 7 lat. W przypadku przemysłu zmniejszy się on o 4,8%. Równocześnie raport tej komisji mówi o wpływie jednego procenta redukcji składek ubezpieczenia społecznego od pracodawców, co spowoduje wzrastającą tendencję w kwestii zatrudnienia o 2,2% i niewielkie oddziaływanie na inflacje.

Sama dyskusja nad wdrażaniem reformy podatkowej, a tak że nad korzyściami z tego płynącymi zaowocowała początkowymi krokami do realizacji następujących reform:

- reforma podatkowa (Włochy). Aby spełniać wymogi międzynarodowych ustaleń dotyczących zmniejszenia emisji gazów szklarniowych (Kioto) Włosi podjęli decyzję, iż wprowadzony zostanie zestaw instrumentów fiskalnych, które będą miały na celu zmniejszenie emisji gazów szklarniowych oraz wzroście efektywności energetycznej. Podwyższono podatek zdejmowany od paliw kopalnych (jego wysokość zależy od zawartości C w paliwie).  Takie rozwiązanie daje rozgłos czystszym, mniej szkodliwym dla nas i dla środowiska źródłom energii. Równocześnie prognozy mówią o wzroście zatrudnienia. Jest to możliwe, ponieważ koszty pracy zostałyby obniżone o 31,5% dzięki wpływom z podatków za emisję gazów szklarniowych. W przybliżeniu 8,4% tych wpływów jest finansowanych przez programy działające na rzecz efektywnego korzystania z energii oraz promocję alternatywnych źródeł energii. Przewidywane dochody budżetowe omówionych podatków w 2005 roku osiągną około 5,5mld Euro.

- reforma w Anglii - rząd tego kraju wprowadził ekopodatki, by poprawić stan jakości środowiska oraz życia ludzi, jednocześnie niwelując koszty pracy. Z rokiem 96 w życie wszedł podatek od odpadów stałych. Wprowadzono go by wypromować racjonalne, proekologiczne zarządzanie odpadami. Założono, że 80% wpływów podatku wykorzysta się na zmniejszenie kosztów pracy co najmniej o 10%. Miało się to przyczynić do spadku bezrobocia.

- Ekologiczna Reforma Podatkowa (Niemcy). Podatki ekologiczne wprowadzono 1.IV.1999 roku. Miały na celu obniżyć emisję CO2 o 25% do roku 2005. Opodatkowaniu podległy również paliwa. Są one jednym ze źródeł gazów cieplarnianych. Ustanowiono również podatek ściągany za energię elektryczną. Należy dodać, że wzrost opłat energetycznych zawierał się w granicach możliwości społecznych limitów, dając równocześnie zadowalające efekty ekologiczne, ekonomiczne oraz społeczne. Wpływy z wprowadzonego opodatkowania sięgały 8,4mln R. dało to możliwość obniżenia kosztów pracy o 0,8^. Na pewno reforma będzie kontynuowana, co umożliwi dalsze obniżki kosztów pracy oraz promocję zatrudnienia. Częściowo zyski z ekologicznych podatków przeznacza się na programy promujące i realizujące projekt wykorzystania alternatywnych energii w Niemczech.