Ogólny zarys sytuacji

Dzisiejsze czasy sprzyjają kumulowaniu się ogromnych ilości odpadów komunalnych. Rocznie jedna osoba odpowiada za wyprodukowanie 300 do 320 kilogramów śmieci. Znaczna (15%) ich część stanowią jednorazowe opakowania, torby i siatki na zakupy, a wiec są to w głównej mierze tworzywa sztuczne, których rozkład trwa zbyt długo aby natura mogła sobie z nimi samodzielnie poradzić.  Jeszcze więcej w odpadach jest papieru, bo aż 25%. Również dużą frakcje stanowią tekstylia (4%). Każda z tych grup łączy wspólna cecha - są to odpady nadające się do spalenia, dodatkowo mające  znaczna wartość opalowa. Obecnie propaguje się segregacje odpadów, zakładając ich ponowne wykorzystanie. Oczywiście jest to niezmiernie potrzebne, ale stanowi tylko jeden z kroków w stronę likwidacji góry zalegających na Ziemi śmieci. Segregacja i powtórne wykorzystanie nie wystarcza do utylizacji odpadów typu komunalnego.

Problem stanowią odpady grube, czyli meble, wykładziny podłogowe, dywany, a także te nie podlegające recyklingowi, np. obuwie, odzież, różne opakowania itd. Tego rodzaju odpady prędzej czy później trafiają na składowisko, a jak wiemy jest to chyba najmniej ekologiczne i ekonomiczne rozwiązanie. Zatem jak postępować z tymi odpadami?

Znaczne poparcie w celu rozwiązania tego problemu znajdują specjaliści przychylni spalaniu odpadów w celu ich unieszkodliwienia. W tym celu budowane są spalarnie odpadów komunalnych. Niestety nasze dość sceptycznie (do niemal wszystkiego) nastawione społeczeństwo często protestuje przeciwko spalaniu odpadów. Co dziwniejsze mnóstwo z protestujących samemu i na własną rękę spala mnóstwo odpadów komunalnych w piecach domowych i ogniskach. Robi się tak by zmniejszyć opłatę za wywóz śmieci.

W mieście Kraków zbadano sadzę kominową. Zawarte w niej dioksyny występowały w ilościach siedemnastokrotnie przekraczających normę w porze zimowej i parokrotnie w letniej. Świadczy to rodzaju materiałów, którymi się pali w piecach.

Uprzedzenie naszego społeczeństwa przed spalarniami odpadów komunalnych są nieuzasadnione, a wynikają najprawdopodobniej z całkowitego braku znajomości zarówno budowy, jak i technologii stosowanych w tego rodzaju spalarniach.

Szczęśliwie mimo oporu społeczeństw wzrasta ilość śmieci unieszkodliwiana w ten sposób. Przykład stanowią dane na temat ilości spalanych odpadów w kilku krajach, zamieszczone w tabelce poniżej.

kraj

Ilość spalanych odpadów %

Szwajcaria

80

Dania

65

Szwecja

44

Holandia

40

Niemcy

36

W Unii Europejskiej średnia spalanych odpadów komunalnych jest równa 20%. Spalarni odpadów wciąż przybywa. Krajami zaliczającymi się do czołówki w tej dziedzinie utylizacji odpadów są Niemcy, Francja oraz Austria.

Pierwszym krokiem do realizacji tego projektu na większą skale jest zdobycie aprobaty społecznej. W tym celu należy uświadomić społeczeństwo o zaletach spalarni, a także zainwestować w formę architektoniczna spalarni, tak by była ona atrakcyjna. Za przykład spalarni, która dzięki swemu atrakcyjnemu wyglądowi odniosła znaczny sukces jest spalarnia wiedeńska w dzielnicy Spittelau. Na jej temat można znaleźć szereg informacji w przewodnikach turystycznych po Wiedniu.

Minusami spalarni są szkodliwe dioksyny powstające w czasie spalania odpadów. Jednak stanowią one zagrożenie wyłącznie wtedy, gdy wydostaną się poza spalarnie odpadów do środowiska. Powstają głównie przy spalaniu tworzyw sztucznych, chlorowanego papieru oraz olejów. Maja właściwości kancerogenne, niszczą DNA i mogą stanowić przyczynę uszkodzeń płodu. Ponadto w wyniku działania spalarni odpadów komunalnych wzrasta ilość emitowanych do atmosfery pyłów.

Funkcjonowanie spalarni odpadów

1.  Odpady przywożone do spalarni opróżnia się w specjalnym bunkrze zasypowym. Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się nieprzyjemnego zapachu emitowanego przez odpady w bunkrze panuje zawsze podciśnienie. Powietrze, będące czynnikiem niezbędnym do procesu spalania jest wtłaczane właśnie z bunkra zasypowego.

2.  Następnym etapem jest poddanie odpadów pod działanie elektromagnesów. Maja one na celu wyodrębnić z odpadów ewentualnie wmieszane w nie odpady metalowe. Odpady są rozdrabniane, a następnie trafiają do kotła, który wyposażony jest w specjalny ruszt odzysku energii na którym ulęgają one spaleniu.

3.  By spalanie przebiegało samowystarczalnie pod względem energetycznym, wartość opalowa spalanych odpadów musi wynosić od 8000 do 10000 kJ/kg. W aspekcie ekonomicznym powinna wynosić, co najmniej 5000 kJ/kg.

4.  Pozyskana w procesie spalania energie można przetworzyć na prąd elektryczny, wykorzystywany na potrzeby samej spalarni. Innym sposobem jej wykorzystania jest  ogrzewanie wody mieszkań lub walka z gołoledzią.

5.  Podczas oczyszczania ścieków w oczyszczalniach powstaje szlam, który dostarczany jest do spalarni odpadów, a następnie spalany.

6.  W procesie spalania odpadów powstaje żużel oraz pyły. Do wychwytywania pyłów służą specjalne elektrofiltry. Razem z żużlem pyły znalazły zastosowanie w przemyśle budowlanym, a ściślej w produkcji klocków betonowych. Służą one do wypełniania wyrobisk pokopalnianych; znajdują także zastosowanie w budowie nowych dróg.

7.  Problemem spalarni odpadów są dioksyny i inne mniej szkodliwe zanieczyszczenia zawarte w gazach spalinowych.  Oczyszcza się je na drodze dwóch etapów. Pierwszy polega na mokrym oczyszczaniu gazów spalinowych, a drugi to układ SCR, czyli selektywna katalityczna redukcja. W drugim etapie zastosowanie znalazły filtry tkaninowe oraz węgiel aktywny oczyszczające dioksyny i tlenki azotu. W trakcie pierwszego etapu pozostaje zanieczyszczona woda, która kieruje się do oczyszczalni ścieków.

8.  Ostatnim etapem spalania odpadów komunalnych jest wysoki komin. W Unii Europejskiej dopuszczalne normy ilości dioksyny w emitowanych spalinach są równe 0,1 ng/m3.

Zalety spalarni odpadów komunalnych

  • mniejsza ilość składowisk śmieci zarówno tych legalnych, jak i tych dzikich. Zwłaszcza te drugie stanowią ogromne zagrożenie dla środowiska. Nie maja żadnych zabezpieczeń i zanieczyszczenia swobodnie wędrują do gleby, wód powierzchniowych i gruntowych zanieczyszczając je;
  • W czasie spalania odpadów powstaje energia, która można wykorzystać na wiele sposobów;
  • powstający żużel i popioły znajdują zastosowanie w branży budowlanej, dzięki czemu oszczędzane są naturalne surowce;
  • zmniejszają zapotrzebowanie na wywóz śmieci średnio o 10%, co wpływa korzystnie na ruch uliczny (mniejsze korki), spaliny (mniejsza emisja). Ponadto zmniejsza objętość śmieci, ponieważ spalane są odpady grube (np. dywany).

Wady spalarni odpadów komunalnych

  • znaczne koszty inwestycyjne oraz te w trakcie samej eksploatacji;

Biorąc pod uwagę plusy i minusy tego rodzaju przedsięwzięcia, należy zastanowić się czy warto w nie inwestować. Wydaje się ze warto. Przy wysokim standardzie technologicznym urządzeń, samej budowli, a także jakości pracy zatrudnionych w spalarni pracowników można uzyskać bardzo dobre efekty. Niestety znaczne koszty to norma w dzisiejszym świecie. Jeśli chcemy zadbać o nas i nasze zdrowie musimy najpierw zadbać o środowisko, a to kosztuje.