Definicja i pomiary trzęsienia ziemi.

Trzęsienie ziemi jest jednym z najbardziej niszczycielskich zjawisk naturalnych. Podczas trzęsienia ziemi w zależności od jego siły, podłoże może łagodnie falować lub gwałtownie unosić się w górę i w dół. Czasami zdarzają się poziome przesunięcia gruntu. Zjawisko to trwa zazwyczaj od kilku sekund do kilku minut. Często głównemu wstrząsowi towarzyszą tzw. wstrząsy wtórne, z których każdy jest słabszy od poprzedniego. Nie oznacza to jednak, że wstrząsy wtórne są mniej groźne. Potrafią one dokonać nawet większych zniszczeń niż wstrząs główny.

Największe naturalne trzęsienie ziemi w Polsce zdarzyło się dnia 5 czerwca 1443 roku, epicentrum tego wstrząsu zlokalizowano w Sudetach. O jego wielkości świadczyły poważne szkody w budynkach Krakowa i Wrocławia, a o rozległości liczne notatki w kronikach czeskich, morawskich, śląskich i polskich.

Do określania wielkości trzęsienia ziemi w jego epicentrum używana jest skala Richtera. Jest ona oparta na pomiarach fal sejsmicznych. Wielkość trzęsienia ziemi ma charakter subiektywny i jego ocena daje różne wyniki w różnych miejscach dla tego samego trzęsienia ziemi. Skala została nazwana na cześć amerykańskiego sejsmologa Charlesa Richtera. Jest to tzw. skala otwarta, co oznacza, że nie ma określonej górnej granicy tej skali. Wielkość trzęsienia ziemi jest funkcją całkowitej ilości wyzwalanej energii, a każdy stopień skali odpowiada dziesięciokrotnemu zwiększeniu energii w stosunku do poprzedniego stopnia.

Ruchy sejsmiczne na terenie Europy zdarzają się bardzo rzadko. Jednak 21 września 2004 roku sejsmografy odnotowały wstrząsy  na terenie północno-wschodniej Polski, a także w nadbałtyckich rejonach Obwodu Kaliningradzkiego. Trzęsienia ziemi zaobserwowane zostały również na Białorusi oraz na Litwie. Zanotowano dwie fale wstrząsów o sile 4,5 – 5 stopni w skali Richtera. Pierwszą falę wstrząsów odnotowano około godziny 13.00, przeszła ona przez Warmię, Mazury, Podlasie oraz Pomorze. Z kolei drugi wstrząs pojawił się na terenie Polski północnej i północno-wschodniej o godzinie 15.35. Momentami był on silniejszy od poprzedniego, jego wartość dochodziła nawet do 5.3 stopni w skali Richtera.

Trzęsienia ziemi na terenie Polski zdarzają się bardzo rzadko. Ludzie wpadają w panikę i nie wiedzą jak mają się zachowywać.

Podczas wstrząsów ludzie mogli obserwować jak w ich mieszkaniach trzęsą się żyrandole, szyby drżą w oknach, spadają przedmioty z półek, przesuwają się meble itp.. Po wstrząsach na wielu budynkach pojawiły się liczne pęknięcia ścian domów i bloków.

Obydwa zanotowane wstrząsy zostały potwierdzone przez Zakład Sejsmologii Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Epicentrum trzęsienia ziemi zlokalizowano w obrębie półwyspu Sambia lub bardziej na północ od tego półwyspu w Obwodzie Kaliningradzkim. Naukowcy zastanawiają się jakie mogły być przyczyny wystąpienia wstrząsów na terenie, który nie jest uznawany za sejsmicznie czynny. Podejrzewano, iż drżenie ziemi mogło być spowodowane jakimś dużym wybuchem na wybrzeżu Bałtyku. Duża baza rosyjskiej marynarki wojennej mieściła się w pobliżu epicentrum trzęsienia. Ministerstwo rosyjskie zapewniło jednak, że zaobserwowane wstrząsy sejsmiczne miały „pochodzenie naturalne”.

Po dużych wstrząsach występują wstrząsy wtórne, które są coraz rzadsze i mają mniejszą energię. Taki stan może trwać nawet do roku. Trzęsienia ziemi na terenie Polski, a także w nadbałtyckich rejonach są spowodowane systematycznym podnoszeniem się półwyspu skandynawskiego.

Trzęsienia ziemi na terenie Polski na przestrzeni ostatnich 10 lat:

21 września 2004 - wstrząsy o sile 4-5 stopni w skali Richtera z epicentrum w okolicach Bałtijska

30 listopada 2004 - wstrząsy o sile 3,6-4,7 stopni w skali Richtera, z epicentrum koło Nowego Targu

26 stycznia 2006 - wstrząsy w okolicy Lubawy wobec trzęsienia ziemi na terenie Turcji.

9 lutego 2007 - wstrząsy o sile 4,0 z epicentrum w okolicach Katowic i Bytomia

Większe trzęsienia ziemi w ciągu 10 ostatnich lat:

17 lipca 1998 - wstrząsy o sile 7,0 w skali Richtera, Papua-Nowa Gwinea

17 sierpnia 1999 - wstrząsy o sile 7,1 w skali Richtera, Turcja

26 stycznia 2001 - wstrząsy o sile 7,9 w skali Richtera, Indie

21 maja 2003 - wstrząsy o sile 6,8 w skali Richtera, Algieria

26 grudnia 2003 - wstrząsy o sile 6,6 w skali Richtera, Iran

24 lutego 2004 - wstrząsy o sile 6,5 w skali Richtera, Maroko

26 grudnia 2004 - wstrząsy o sile 9,0 w skali Richtera, wybrzeże Sumatry, Indonezja

28 marca 2005 - wstrząsy o sile 8,7 w skali Richtera, wybrzeże Sumatry

3 maja 2006 - wstrząsy o sile 7,8 w skali Richtera, okolice wysp Tonga, Ocean Spokojny

27 maja 2006 - wstrząsy o sile 6,3 w skali Richtera, Jawa

13 stycznia 2007 - wstrząsy o sile 8,3 w skali Richtera, wybrzeże Wysp Kurylskich

6 marca 2007 - wstrząsy o sile 6,3 w skali Richtera, Sumatra

8 sierpnia 2007 - wstrząsy o sile 7,4 w skali Richtera, Jawa

15 sierpnia 2007 - wstrząsy o sile 8,0 w skali Richtera, Peru