Ekorozwojem nazywamy rozwój, który nie zagraża przyrodzie. Polega on na harmonii pomiędzy człowiekiem, a środowiskiem naturalnym. Promuje proekologiczne działania w celu zrównoważenia działań człowieka z potrzebami natury.

W roku 1973 z ramienia ONZ powstał UNEP (Program Środowiskowy Narodów Zjednoczonych). Jest to organizacja odpowiedzialna za:

  • upowszechnienie nowych, lepszych technologii w ochronie środowiska;
  • inicjowanie konferencji na skale regionalna;
  • organizowanie międzynarodowej bazy i systemu informacji.

W roku 1987 w raporcie międzynarodowej Komisji ds. Środowiska oraz Rozwoju zamieszczono podstawy “nowej polityki zrównoważonego harmonijnego wzrostu”. Miała ona polegać na uwzględnieniu sytuacji oraz interesów krajów bogatych i biednych, w sposób umożliwiający również tym drugim spełnienie postawionych wymogów ekorozwoju.

W 1993 roku Wspólnota Europejska realizuje Piąty Program Działania „O trwały i nieszkodliwy dla środowiska rozwój”. Niestety mimo podjętych starań skuteczność poprawy stanu środowiska jest wciąż mizerna. Świadczy o tym pogłębiający się efekt cieplarniany i zwiększająca się dziura ozonowa. podobnie przebiega realizacja decyzji podjętych na forum światowym. Realizacja założeń Deklaracji Szczytu w Rio de Janeiro i tych zawartych w Agendzie 21 przebiega powoli i z mizernym skutkiem.

Sprewa-Nysa-Bóbr, jako ekoregion

Zasadniczym problemem, z którym musi zmierzyć się nasz kraj w najbliższym okresie jest redukcja znacznej ilości sektorów gospodarki, zależnych od polityki strukturalnej państwa. Nie układająca się współpraca naszego kraju z Unia Europejska wynika w znacznej mierze z niedoskonałości polityki strukturalnej Polski oraz powolności restrukturyzacji naszej gospodarki. Nasz kraj powinien zaczerpnąć wiedze na ten temat z krajów członkowskich Unii. Należy dostosować się do krajów członkowskich zarówno w aspekcie tempa zmian, jak i ich kierunku. Realizacja tych zamierzeń przez Polskę polega na powołaniu Zespół Ekspertów ds. Polityki Strukturalnej w Polsce, będącego forum dla analiz aktualnych działań restrukturyzacyjnych, kształtowania przyszłych kierunków dla polityki strukturalnej Polski, a także interpretowania pomocnych chęci różnych instytucji polskich oraz europejskich na każdym poziomie (globalnym, regionalnym i lokalnym), a także w sferach pozarządowych. 

10 września 1996 roku Rada Ministrów przyjęła rekomendacje sporządzone przez Zespół zadaniowy ds. Rozwoju Regionalnego w Polsce i skierowane dla rządu. Zaproponowano przygotowanie, a następnie wdrożenie czterech zintegrowanych planów rozwoju regionalnego, a także przekazanie 10% gazy funduszy Phare (od 1997 do 1999) na realizacje planów. Za przygotowanie ścisłych projektów czterech planów pilotażowych odpowiedzialna jest Grupa robocza nr 5 i „Zintegrowane Programy Rozwoju Regionalnego” .  o realizacji regionalnych programów zadecydował Zespól przedstawicieli polskiego rządu, Unii Europejskiej, samorządowców oraz przedsiębiorców. Ma on na celu poprawić współpracę Polski z Unia Eropejska.

Jeden z tych projektów to Program Ekorozwoju "Sprewa - Nysa - Bóbr”, następnymi są Program Rozwoju Województwa Katowickiego, Małopolski Program Wsi i Rolnictwa i Program Przeciwdziałania Bezrobociu w Województwach Polski Północnej. Ma to duże znaczenie. Chodzi o realizacje podstawowych założeń ekologicznych. Zaliczamy do nich budowanie oczyszczalni ścieków a także inwestycje w gospodarkę odpadami. Dziesięć procent środków Funduszu Phare jest priorytetowo skierowane zwłaszcza w stronę tych przedsięwzięć.

Pieniądze potrzebne na wdrożenie zaledwie kilku dyrektyw Unijnych w ciągu następnych 20 lat sięgają 30 milionów euro. Plusem jest stworzenie 347 tysięcy nowych miejsc pracy.

Świat
Wiele państw zainteresowało się ochrona środowiska przyrodniczego, czego efektem jest wygospodarowywanie niejednokrotnie znacznej wielkości terenów dla rozwoju dzikich gatunków zwierząt i roślin. Na całym świecie założono około 3 tysięcy parków narodowych oraz ogromne ilości innych form ochrony przyrody. Zdarza się, ze niektóre z nich założono w trosce przed wyginięciem tylko jednego gatunku. Pierwszy  rezerwat ścisły, dla jednego gatunku (pelikana brunatnego) założono w 1903 roku w Stanach Zjednoczonych, na Florydzie. W dniu dzisiejszym liczba rezerwatów ścisłych w USA wzrosła do 400. Większość nich znajduje się na Alasce.

Ochronie środowiska przyrodniczego często towarzysza inne funkcje, przykładowo Parki Narodowe trudnią się również turystyka i rekreacja.  W określonych partiach chronionych lasów zezwala się na ograniczony wyręb drzew, wypas bydła i inne rodzaje skromnej gospodarki rolnej. Zdążają się również sytuacje, gdy prawa do pozyskiwania zasobów mineralnych na terenie chronionym należą do prywaciarzy. Zdarza się nawet, ze na terenie chronionym znajdują się kopalnie. Przykładem jest rezerwat D’Arbonne leżący w Luizjanie. Stanowi on obszar ochrony 145 gatunków ptaków, przy czym woda oraz gleba są tam zanieczyszczone ropa wypływająca z tamtejszych odwiertów. W Stanach zjednoczonych przynajmniej polowa chronionych obszarów dopuszcza polowania, a znaczna część ćwiczenia wojskowe. W rezerwacie Prieta (Arizona), w którym chroniona jest wielkoroga owca kanadyjska, regularnie urządza się ćwiczenia lotnictwa. Polegają one na niskopułapowych przelotach samolotów odrzutowych, a także na ćwiczeniu celności strzelania.

Niestety w wielu państwach chronionych terenów jest wciąż za mało. Przykładami miejsc, w których należy objąć większe ilości obszarów ochroną są:

  • lasy tropikalne;
  • tropikalne systemy trawiaste;
  • sawanny Brazylii;
  • sawanny Australii.

Obszary gorących pustyń (Afryka Północna, Argentyna) nie są chronione  praktycznie w ogóle.

Cierpliwość i determinacja świata nauki pozwala na rekultywacje terenów zniszczonych, która prowadzi do przywrócenia ich równowagi biologicznej. Słynnym przedsięwzięciem tego typu jest rozpoczęta w 1934 roku rekultywacja bardzo zdegradowanych terenów użytkowanych wcześniej rolniczo. Rekultywacje prowadził Przez uniwersytet w Wisconsin – Arboretum Madisona. W ten sposób udało się przywrócić zbiorowiska prerii wysokiej, prerii suchej, a także kilka część lasów. Zregenerowano również glebę, której stan polepsza się wraz z regeneracja partii roślinnej. Niestety takie zabiegi wymagają dużej wiedzy realizatorów, dużych pieniędzy i długiego czasu. Mimo wszystko rekultywacja jest ważnym aspektem ochrony przyrody.

Jednym z rodzajów ochrony jest ochrona in situ. Jej zadanie opiera się na tworzeniu parków narodowych oraz rezerwatów, a celem jest utrzymanie bez zmian bioróżnorodności w naturalnym środowisku. Bardzo ważna funkcja ochrony in situ jest odnajdywanie obszarów wartościowych przyrodniczo, a następnie otaczanie ich ochrona. Niestety czynnikiem ograniczającym dla tego rodzaju ochrony jest postępujący rozwój człowieka, a co za tym idzie wzrastająca presja na wciąż nowe obszary naszej planety. W ochronie typu ex situ podejmowane są działania w warunkach sztucznych, stworzonych przez człowieka i przez niego kontrolowanych. Za przykład posłużą działania mające na celu rozmnażanie rzadkich gatunków zwierząt i roślin, które prowadzi się na terenie ogrodów zoologicznych i botanicznych, a także tworzenie banków nasion odmian roślin uprawnych różniących się pod względem genetycznym.

Każdy człowiek chciałby żyć w czystym i niezdegradowanym środowisku; korzystać z jego walorów, takich jak góry, lasy, jeziora, potoki czy morza pełne zdrowych ryb. Niestety w obliczu niektórych sytuacji, gdy zagrożenie dotyka materialnej strony życia jesteśmy zmuszeni odstawić środowisko na drugi plan i zająć się szybkim rozwojem, który pozwoli nam na uporanie się z problemami. Nie trudno się domyślić, ze wiąże się to z negatywnym wpływem na środowisko.  W związku z tym powstaje dylemat, kto ma się zająć ochrona środowiska i kto ją sfinansuje? Może powinniśmy ograniczyć rozwój naszej gospodarki? Większość ludzi powiedziałoby, iż rozwiązaniem jest zapobieganie niszczeniu środowiska, przy równoczesnym rozwoju. Taki pogląd popiera Konstytucja RP, a w  ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska, a także ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym ekorozwój (zrównoważony rozwój) stanowi fundamenty rozwoju przestrzennego, społecznego oraz gospodarczego.

Zrównoważony rozwój nie kwestionuje rozwoju rolnictwa, przemysłu czy eksploatacji zasobów naturalnych. Zachowanie tego typu, prowadzące do zahamowania rozwoju lub wręcz regresu nie ma racji bytu i funkcjonuje raczej jako utopia, niż cokolwiek innego. Ekorozwój funkcjonuje raczej jako „trzeźwy realizm” uwzględniający to co jest możliwe do wykonania. Wiadomym jest, ze człowiek będzie dążył do progresu swojej sytuacji materialnej. Ekorozwój działa w kierunku zapobiegnięcia by ten rozwój nie doprowadził do regresu i w konsekwencji do zagłady. Prawdopodobieństwo zajścia takiego scenariusza jest realne, dlatego każdy powinien akceptować zrównoważony rozwój.

W celu urzeczywistnienia założeń prowadzących do uwzględnienia zasad ekorozwoju w rozwoju przestrzennym należy je wdrożyć w gospodarkę, zwłaszcza w formie  planów, bądź tez stymulacji rozwoju gospodarki.

Do podstaw ekorozwoju należy ukierunkowanie rozwoju gospodarki tak by:

  • działalność produkcyjna ograniczyła eksploatacje zasobów naturalnych do absolutnego minimum, a zwłaszcza tych nieodnawialnych;
  • działalność produkcyjna oddziaływała na środowisko w możliwie najmniejszym stopniu;
  • produkty miały trwały, wartościowy, zaspokajający racjonalne (a nie wynikający z kaprysu lub mody) potrzeby człowieka charakter.

Poza akceptacja i realizacja założeń zrównoważonego rozwoju, państwa musza położyć większy nacisk na przeciwdziałanie obywatelom popełniającym przestępstwa, w wyniku których cierpi środowisko.

Do odnawialnych energii zaliczamy energie wiatru, wody, słońca, geotermalna i biomasy. Niestety wciąż maja one niewielki wkład w zaspokajaniu potrzeb energetycznych  mieszkańców naszej planety. Przykładowo w wykorzystaniu energii słońca największe problemy stwarza nieciągłość emitowanej przez słońce energii. Mimo wszystko widoczny jest postęp w energetyce źródeł alternatywnych. Wciąż wzrasta ilość gospodarstw wykorzystujących urządzenia do pozyskiwania energii alternatywnej. Najczęściej wykorzystuje się ja na skale lokalną w celach grzewczych lub klimatyzacyjnych. Powszechnie znanymi urządzeniami w których zastosowano baterie słoneczne są kalkulatory. Aktualne dane donoszą, iż 18% zużywanej na Ziemi energii pochodzi ze źródeł alternatywnych. Do roku 2050 ma się ona zwiększyć od 25 do 35%.  Wciąż przedstawiane są nowe propozycje wykorzystania odnawialnych źródeł energii, przykładowymi są projekty wykorzystania energii słonecznej we wsiach afrykańskich. Grecja, Niemcy oraz Anglia to kraje dominujące na rynku kolektorów słonecznych. To w nich opatentowano te urządzenia.

W Europie Zachodniej kwitnie produkcja urządzeń (wiatraków) do pozyskiwania energii wiatru. Dla takich krajów jak Holandia czy Niemcy stanowią one znaczne źródło energii. By jej pozyskiwanie miało sens średnia siła wiatru danego kraju musi być większa niż 5 m/s. Prężnie rozwijającym się w tym kierunku państwem jest Dania. Podczas kilkunastu lat zainstalowano w niej wiatraki prądotwórcze o łącznej mocy 500 MW. Świadczy to o znacznych korzyściach wynikających z korzystania z alternatywnych źródeł energii.

Państwa zabezpieczają się w aspekcie energetycznym tworząc odpowiednie programy, prowadząc właściwą politykę gospodarcza i właściwie kształtując strukturę i mechanizmy rynku. Ceny nośników energii musza być realne. Należy zapobiegać jej marnotrawieniu i racjonalnie ja wykorzystywać. Właściwa polityka po pewnym czasie owocuje obniżką cen energii. Prowadzi to do poprawy stanu i funkcjonowania gospodarki, a równocześnie zwiększa jej wartość w stosunku do krajów konkurencyjnych.

Energia wody towarzyszy człowiekowi od dawna. Wykorzystywano ja już w młynach w których płynąca poniżej lub opadająca na łopaty wiatraka woda służyła za sile napędową. Wykorzystywano ja również w garbarniach i warsztatach sukienniczych; z czasem powstały pierwsze elektrownie wodne. Energia wodna daje możliwość pozyskiwania energii w krajach pozbawionych surowców naturalnych i umożliwia im usamodzielnienie od reszty świata. Energia wody jest opłacalna tylko w krajach o odpowiednim ukształtowaniu terenu (wymagane są znaczne różnice wzniesień), ponadto jest bardzo kosztowna. Wydawać by się mogło ze energia wody nie niesie ze sobą szkód dla środowiska, ale tak nie jest. Niestety spiętrzanie wód i przekierowanie nurtu rzeki ma negatywny wpływ na glebę, a także na klimat danego regionu. Często jest przyczyną utraty gruntów oraz przesiedleń ludności.

Hydroenergetyka przeżyła rozkwit w latach 50-tych XX wieku, kiedy to wybudowano wielkie tamy w obu Amerykach, w Egipcie i w państwach byłego ZSRR. Niedawnym osiągnięciem było wybudowanie tamy w Chinach, na rzece Jangcy. Zbudowana została nie tylko w celach energetycznych, ale także by zapobiegać podwoziom.

Krajami w których znaczne profity energetyczne czerpane są z energii słońca są:

  • Francja;
  • Dania;
  • Izrael;
  • Stany Zjednoczone;
  • Japonia;
  • Włochy.

Krajami w których znaczne profity energetyczne czerpane są z energii wiatru są:

-Dania;

  • Holandia;
  • Niemcy;

Krajami w których znaczne profity energetyczne czerpane są z energii pływów morskich są:

Perspektywy pracy

"Zazielenianie lokalnych rynków pracy w Polsce - wykorzystanie doświadczeń UE" to projekt prowadzony przez polski Instytut i Europejskie Biuro Środowiskowe, którego  siedziba mieści się w Brukseli.

Projekt ma wspomóc ludność zamieszkującą tereny o dużym bezrobociu, opierając się na rozwiązaniach proekologicznych.

Twórcy projektu pokazali możliwości  rozwiązywania różnych problemów na rynkach pracy w aspekcie lokalnym. Na debacie dotyczącej projektu dowodzili, iż projekt ten nie tylko zapewni działania w celu ochrony środowiska ale również stworzy nowe miejsca pracy.

Przykładowo kilkanaście lat temu lokalna grupa osób z Austriackiej miejscowości ożywiła pewien mało atrakcyjny rolniczy region w Alpach – Bregenzerwald. Zainwestowali w lokalny produkt, a jest nim rzemieślniczo produkowany ser; a także postawili na walory przyrodnicze tego regionu. Produkt nazwano „Serowa Droga” i sprzedawany jest na rynku od 1998r. Dzięki pomocy Regionalnej Agencji Rozwoju  Austrii powstrzymano migracje lokalnej społeczności tego regionu. Powstało kilkaset nowych miejsc pracy przy produkcji sera, merytorycznemu także merytorycznemu turystyce.

W związku z wejściem naszego kraju do Unii i akceptacja unijnych dyrektyw

również w naszym kraju możliwym jest sfinansowanie przedsięwzięć podobnych do opisanego powyżej. Wykorzystanie funduszy i odpowiednie ich rozdysponowanie zależy tu od administracji, zarówno na szczeblu rządowym jak i lokalnym.