"Madonna w grocie" jest pierwszym dziełem Leonarda da Vinci, jakie powstało po jego wyjeździe do Mediolanu. Miało ono początkowo zdobić kaplicę kościelną. Mistrz użył w nim wspaniałego światłocienia, gdyż scena dzieje się w grocie, i tylko światło wydobywa postaci z jej mroku. Leonardo przedstawił na swoim obrazie Madonnę, opiekująca się maleńkim Jezusem i świętym Janem. Towarzyszy im anioł wskazujący na bożego syna. Leonardo tworząc ten obraz pisał o wielkiej tajemnicy w nim wyrażonej. W grocie widział symbol zła i ciemności, które zostaje rozproszone przez obecność w niej świętych osób. Tak tez można odczytywać w uproszeniu, przyszłe dzieło Zbawienia jakiego dokonał Chrystus. Warto zaznaczyć, że właśnie wyciągnięty palec anioł, wycelowany prosto w szyję Chrystusa, przypomina o Jego przyszły zbawieniu świata, zniszczeniu grzechów, poprzez własna śmierć na krzyżu. Dodatkowa tajemniczość ujęcia podkreśla i to, że postaci znajdują się na skraju przepaści, na wysuniętej półce skalnej, zagrożone są wiec zsunięciem się w przepaść. Oczywiście tak się nigdy nie stanie, lecz ta otchłań pokazuje jak blisko jest zło tego świata. Madonna jest bardzo osobistym i niekonwencjonalnym ujęciem Maryi, jakie rzadko do tej pory było spotykane w sztuce. Nie jawi się tutaj jako królowa niebios, lecz jako prosta, kochająca matka, obawiająca się o swoje dziecko. Wyciąga ona dłoń w ochronnym geście, jakby chciała powstrzymać to, co pokazuje anioł, przyszłą śmierć syna. Jest jej świadoma i chciałaby jej, z racji swojej macierzyńskiej miłości, zapobiec.

Powyższy obraz powstał w dwóch wersjach, różniących się od siebie gestami postaci, tak ze jeden znajduje się w Londynie, zaś drugi w Paryżu.