1. Przedstaw realizm i satyrę w "Krótkiej rozprawie" Mikołaja Reja

Mikołaj Rej z Nagłowic urodził się 1505 roku a zmarł 1569, pochodził z bogatej szlacheckiej rodziny. Nie otrzymał starannego wykształcenia, był samoukiem. Interesowały go sprawy Polski, dlatego też chętnie uczestniczył w sejmikach i sejmach. Niezwykle mocno zaangażował się w sprawy "Ruchu egzekucji praw" w roku 1543 przeszedł na kalwinizm, sympatyzował z ruchem reformatorskim. Rej wywodzi się z rodziny szlacheckiej - sarmackiej. Reprezentuje on ideał sarmaty - szlachcica rycerza, dla którego wielka rolę odgrywa przywiązanie do przodków, do posiadanych klejnotów takich jak pieczęć i pierścień oraz herbu i zachowywanej tradycji.

"Krótka rozprawa" powstała 1543 roku, należy do najbardziej znanych i najwybitniejszych dzieł Mikołaja Reja. Utwór został wydany pod pseudonimem Ambroży Koczbork Rożek. Bohaterami utworu są przedstawiciele trzech stanów: pan (szlachty), wójt (chłopów), pleban (duchowieństwa). Są oni reprezentantami tych stanów. Utwór napisany jest w formie dialogu. Jest krytyką wszelkich przejawów feudalizmu obecnego jeszcze w polskim społeczeństwie. Krytyce poddaje Rej politykę króla, który bagatelizującego problemy szlachty. Potrafi jednak dostrzec wszelkie złe cechy szlachty i je również poddać srogiej krytyce. Krytykuje więc złe sądownictwo, przekupstwo urzędników sądowych, brak dobrej organizacji wojska oraz wadliwą postawę władzy ustawodawczej, zła i bezmyślna politykę finansowa państwa, wszelkie przejawy prywaty i życia ponad stan oraz wszechobecne pijaństwo.

Napisana w niezwykle oryginalny sposób, "Krótka rozprawa..." jest wspaniałym osiągnięciem literackim. W niezwykle interesujący sposób udało się Rejowi ukazać złożoność opisanych przeze mnie problemów. Język "Rozprawy ..." jest barwny, pełen zabawnych akcentów, wartkich dialogów ukazujących scenki przedstawiające odpusty, polowania, biesiady oraz targów. Po raz pierwszy pojawia się w naszej literaturze mowa potoczna. Ukazuje się nam tutaj Rej, który jest doskonałym obserwatorem otaczającego go świata. Wyśmiewający to wszystko co wyśmiana i napiętnowania jest godne. Opisywane tu duchowieństwo nadużywa powierzonej mu władzy nad duszami ludzkimi, nie traktując z powagą i szacunkiem powierzonych im obowiązków. Rzadko odprawiają mszę i bardzo często nie przestrzegają powierzonych im z racji powołania zasad. Chłopi skazani są na płacenie zbyt wysokich podatków - dziesięcin, odpustów oraz zbyt wysokich i uciążliwych podatków. Szlachcie zarzuca Rej nieustanne skłócenie, zajmowanie się jedynie własnymi interesami i walkę o sprawowanie jak najlepszych urzędów.

2.Przedstaw jaki wzór szlachcica-ziemianina przedstawił Mikołaj Rej w swoich utworach?

"Żywot człowieka poczciwego" to część większej części utworu noszącego tytuł "Zwierciadło", które ukazało się w Krakowie w 1567 roku. Zawarte zostały tu przemyślenia, obserwacje oraz przykłady dotyczące życia typowego dla każdego przeciętnego szlachcica jako człowieka żyjącego zgodnie z zasadami obowiązującymi w świecie przyrody, zgodnie z prawami natury. Wszystko posiada określony porządek od swoich urodzin aż do śmierci tak samo jak w naturze. Utwór ten ma charakter parenetyczny. Życie ludzkie powinno obejmować takie same procesy jaki zachodzą we wszystkich porach roku: od wiosny - dzieciństwa - po jesień - starość. Według Reja "człowiekiem poczciwym" jest człowiek będący szlachcicem, ziemianinem, wielkim gospodarzem, dobrym mężem i dobrym ojcem, to taki człowiek, który układa sobie swe życie zgodnie z prawami natury i przyrody. Ta zaproponowana przez Reja humanistyczna wizja ludzkiego życia zgodnego z prawami natury coraz częściej będą obecne już od tej chwili w literaturze polskiej.

"Żywot..." jest wspaniałym dokumentem dla poznania obyczajów obowiązujących wśród szlachty w wieku XVI. Z wielkim poświeceniem oddana została radość życia, ukochanie rodzinnego domu, bliskich i rodziny, oraz ogromnego szacunku w stosunku do pracy oraz otaczającej przyrody. Rej tworzy wspaniały portret szlachcica-ziemianina, który kieruje się w swoim życiu zasadami, które na pierwszym stawiają honor, cnotę oraz szeroko rozumianą godność człowieka.

3.Przedstaw jaki obraz świata we fraszkach J. Kochanowskiego

Fraszki pisane były przez Kochanowskiego przez całe jego życie. To krótkie utwory często mające charakter okolicznościowy, często żartobliwe i pełne trafnych spostrzeżeń i uwag o otaczającym świecie. "Fraszka" to nazwa wprowadzona do języka polskiego właśnie przez Jana Kochanowskiego.

FRASZKA to mały utwór poetycki napisany wierszem, najczęściej żartobliwy, oparty na zabawnym pomyśle, posiadający w swym zakończeniu nieoczekiwaną pointę. Zbiór fraszek Jana Kochanowskiego składa się z trzech ksiąg, w których zawartych jest około trzystu różnej długości utworów. Fraszki Kochanowskiego wydane zostały w 1584 r.

Fraszki pisane były przez całe twórcze życie Jana Kochanowskiego, stały się zapisem obserwacji jaka poeta dokonywał na co dzień przebywając na dworach szlacheckich, biskupów i magnatów, dworze królewskim oraz na sejmach i sejmikach. To zapis spostrzeżeń dokonanych w podróżach oraz w czasie pobytu na wsi. Można byłoby stwierdzić, ze jest to specyficzny rodzaj pisanego przez poetę pamiętnika, będącego swoistym zapisem bogatej galerii życia i postaci.

Utwory te przepełnione są atmosferą realizmu, poczuciem ogromnej wszechogarniającej radości życia lub dogłębnej refleksji.

Fraszka "Do gór i lasów" ma charakter autobiograficzny. Przedmiotem jego rozważań jest całe dotychczasowe życie poety, zagraniczne studia, podróże do Włoch, Niemiec oraz Francji. Podmiot liryczny zastanawia się nad swoim dotychczasowym życiem , próbuje dokonać jakiegoś posumowania bo widzi już "srebrne w głowie nici". Życiem pomimo upływu lat należy się nieustannie cieszyć i radować i jak najlepiej z niego korzystać bo nic dwa razy się w życiu człowieka nie zdarza.

Typową fraszką o charakterze biesiadnym jest fraszka "O doktorze Hiszpanie". Jej bohaterem jest przyjaciel poety, lekarz wykonujący swe obowiązki na dworze króla Zygmunta Augusta. Poeta opisuje pewne wydarzenie mające miejsce na jednej z wydanych na dworze uczt. Poczciwy lekarz zostaje upity przez swych kompanów biesiadników.

"Trudny - powiada - mój rząd z tymi pany:

Szedłem spać trzeźwo, a wstanę pijany".

Często przedmiotem fraszek jest wspaniałe spokojne życie zgodne z naturą. Życia, przepełnionego spokojem wolnością i szczęściem.

We fraszce "Na lipę" poeta wyznaje, że takie wydawałoby się zwykłe drzewo dla wrażliwego człowieka staje się źródłem szczęścia i błogości, które człowiek może odpoczywając w jej cieniu przeżywać.

"Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają

Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają".

Fraszka nosząca tytuł "Na dom w Czarnolesie" opisuje jak powinny wyglądać reprezentowane przez renesansowego humanistę zasady i wyznawane ideały. I tak są : czyste sumienie, dobre zdrowie, życzliwość ludzka i skromność obyczajów:

"Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje;

Raczyż błogosławieństwo dać do końca swoje!

Inszy niechaj pałace marmorowe mają

I szczerym złotogłowem ściany obijają,

Ja Panie, niechaj mieszkam w tym gnieździe ojczystym,

A ty mię zdrowiem opatrz i sumieniem czystem,

Pożywieniem uczciwym, ludzką życzliwością,

Obyczajami znośnemi, nieprzykrą starością!".

Kochanowski bardzo często w swoich fraszkach w sposób głęboko filozoficzny zastanawia się nad sensem życia. Taki temat podejmuje fraszka "O żywocie ludzkim". Życie ludzkie przypomina niekiedy teatr marionetek, w którym wszystko tak naprawdę jest niestałe i przemijające, nie trzeba więc zbytnio zabiegać, wszystkich nas bowiem czeka taki sam nieunikniony koniec.

"Zacność, uroda, moc, pieniądze, sława,

Wszystko to minie jako polna trawa

Naśmiawszy się nam i naszym porządkom,

Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom".

Poezja Kochanowskiego pełna jest nie tylko stanów uniesień ale również bywają niekiedy efektem frustracji i zwątpienia, ludzkiego przecież i w jego ogólnie przecież pogodnym życiu. Temat ten jest poruszony we fraszce "O żywocie ludzkim". Poeta zwraca się tu do Boga, Wiecznej Myśli". Jedynej prawdziwej nadziei człowieka zagubionego we wszechświecie.

"Wieczna Myśli, któraś jest dalej niż od wieka,

Jeśli cię też to rusza, co czasem człowieka,

Wierzę, że tam na niebie masz mięsopust prawy

Patrząc na rozmaite świata tego sprawy.

Bo leda co wyrzucisz, to my, jako dzieci,

W taki treter, że z sobą wyniesiem i śmieci.

Więc temu rękaw urwą, a ten czapkę straci;

Drugi tej krotochwile i włosy przypłaci.

Na koniec niefortuna albo śmierć przypadnie,

To drugi, choćby nierad, czacz porzuci snadnie.

Panie, godno li, niech tę rozkosz z Tobą czuję,

Niech drudzy za łby chodzą, a ja się dziwuję".

Jest Jan Kochanowski wspaniałym obserwatorem otaczającego go świata a w nim doskonałym obserwatorem zamieszkujących świat ludzi. Niezwykle szybko i w bardzo błyskotliwy sposób potrafi Kochanowski wychwycić wszelkie dewiacje i złe zachowanie i w szczególny sposób. Taki charakter ma fraszka "Na nabożną" :

"Jeśli nie grzeszysz, jako mi powiadasz,

Czemu się miła tak często spowiadasz".

We fraszce pod tytułem "Na posła papieskiego" zajmuje się osobą nuncjusza, który krytykuje za złe i niegodne urzędu zachowanie budząc zgorszenie wśród swoich wiernych. Podobny temat porusza fraszka pod tytułem "O kapelanie" która jest krytyką nadwornego kapelana królowej. On to właśnie po nocnej uczcie zakrapianej alkoholem nie potrafi porządnie wypełniać powierzonych mu obowiazków.

"Jeszczem ci się dziś nie kładł, co za długie spanie".

Poeta w sposób bezlitosny krytykuje też innego księdza, który jak opisuje fraszka nosząca tytuł "O kaznodziei", Ksiądz zatrudnia kucharkę z którą nie żyje w taki sposób jak wymagało by tego od niego powołanie, któremu przecież powinien pozostać wierny.

"Kazaniu się nie dziwuj, bo mam pięćset za nie

A nie wziąłbych tysiąca, mogę to rzec śmiele,

Bych tak miał czynić, jako nauczam w kościele".

Zbiór fraszek poety-humanisty przepełniony jest tym wszystkim co dotyczy ludzkiego życia, świata uczuć i myśli otaczającego świata. Fraszce pod tytułem "O miłości" jest wyznaniem autora, że miłość jest to uczucie przepełniające życie każdego człowieka i trudno się przed nią schować. Wszędzie może nas dosięgnąć strzała Amora.

Próżno uciec, próżno przed miłością się schronić

Bo jako lotny nie ma pieszego dogonić.

We fraszce "Do Hanny" poeta skarży się, że twarde jest jak kamień serce nieczułej tytułowej bohaterki.

W utworze "Do dziewki" przyznaje się do ogromnej wręcz dręczącej go tęsknocie za dziewczyna która go na jakiś czas opuściła.

"Jakoby słońce zaszło, kiedy nie masz ciebie,

A z tobą i w pół nocy zda się dzień na niebie".

Treść fraszek dotyczy różnych aspektów codziennego jednak życia. Spotkać można tu różnorodne tematy poruszane i opisywane przez poetę. Jest to więc miłość, przyjaźń powołanie oraz radość z każdego przezywanego w pełni dnia. Fraszki przedstawiają więc dworskie życie i miłość. Forma fraszek jest krótka i zwięzła wzbogacona o wspaniałe pointy.

Fraszki to wszystko, cokolwiek myślemy

Fraszki to wszystko cokolwiek czyniemy

Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy

Próżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.

Zacność uroda, moc, pieniądze, sława

Wszystko to minie jako polna trawa,

Naśmiawszy się nam i naszym porządkom

Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom.

4. Humanistyczny charakter pieśni Jana Kochanowskiego

Hymn "Czego chcesz od nas, Panie...", jest najpiękniejszą renesansową pieśnią będącą manifestem renesansowego polskiego humanizmu. Kochanowski w niezwykły sposób zachwyca się pięknem otaczającego go świata chwaląc twórcę tego wspaniałego świata boga Stwórcę Artystę, który stwarzając świat dokonał rzeczy niesamowitych, pięknych ale też niezwykle mądrych Boską mądrością.

Tyś Pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudował

I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował

Tyś fundament założył nieobeszłej ziemi

I przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.

Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi

A zamierzonych granic przeskoczyć się boi

Rzeki wód nieprzebranych wielka hojność mają

Biały dzień a noc ciemna swoje czasy znają.

Pieśni poruszają takie tematy, które szczegółowo opisują to co w życiu każdego człowieka jest najważniejsze.

Za Horacym Kochanowski powtarzał, że człowiek przeznaczony jest do tego aby być szczęśliwym o czerpać ze świata jak najwięcej przyjemności. Ale szczęście to nie tylko pieniądze sława i bogactwa, ale przed wszystkim poczucie szczęścia prowadzenie spokojnego trybu życia pełnego prawdziwej radości i wolności.

5.Dramat ojca, chrześcijanina i filozofa w "Trenach"

"Treny" wyraz literackiego bólu po śmierci ukochanego dziecka wydane zostały w 1580 roku. Poświęcone - Urszuli stały się pretekstem do ogólno ludzkich rozważań filozoficznych o losie człowieka, o cierpieniu, które jest udziałem każdego ludzkiego życia oraz o znaczeniu śmierci. Poeta czyni tu wyraźne nawiązanie do liryki żałobnej, znanej i preferowanej przez Greków, którzy w ten sposób opłakiwali swoich wielkich zmarłych.

Treny ukazują wielka boleść samotnego ojca, który nie potrafi odnaleźć się po śmierci swego ukochanego dziecka. Nieoczekiwana śmierć nagle i bez żadnego uprzedzenia zabiera mu małe i bezbronne, a na dodatek niewinne dziecko. Śmierć tego dziecka jest pogwałceniem wszelkich praw natury, załamanie się harmonii, która istnieje w świecie natury. Pod znakiem zapytania stają więc wyznawane do tej pory zasady filozofii neoplatońskiej światopoglądu Jana Kochanowskiego, który niestety nie może już wierzyć w nieomylny porządek wszystkiego, co Bóg stworzył dla człowieka. Postać Urszulki przedstawiona zostaje w sposób niezwykle wierny i wszechstronny począwszy od jej wyglądu zewnętrznego, poprzez zalety ducha i ciała oraz zalety jakimi została hojnie obdarzona.

Tren VII

Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory

Mojej najmilszej cory!

Po co me smutne oczy za sobą ciągnięcie,

Żalu mi przydajecie?

Już ona członeczków swych wami nie odzieje-

Nie masz, nie masz nadzieje!

Ujął ją sen żelazny, twardy nieprzespany...

Już letniczek pisany

I uploteczki wniwecz, i paski złocone,

Matczyne dary płone

Nie do takiej łożnice, moja dziewko droga,

Miała cie mac uboga

Doprowadzić! Nie takąć dać obiecowała

Wyprawę, jakąć dała!

Giezłeczkoć tylko dała a lichą tkaneczkę;

Ojciec ziemie bryłeczkę

W główki włożył. - niestetyż, i posag i ona

W jednej skrzynce zamkniona!

6.Filozofia trenów

"Treny" nie są spontaniczną reakcją na śmierć dziecka, są przemyślaną kreacją dojrzałego twórcy, który w sposób niezwykle oryginalny tworzy zmieniającą się koncepcję swego nowego światopoglądu. Są niezwykłym traktatem filozoficznym dotyczącym szeroko rozumianego trudnego ale jakże pięknego ludzkiego życia. Pełne są na początku słusznego ludzkiego buntu przeciw prawom niespodziewanej i zupełnie przecież nieoczekiwanej śmierci dziecka. Tematem trenów jest śmierć Orszulki, ból zrozpaczonego ojca - poety oraz metamorfoza, która zachodzi w człowieku po stracie kogoś najukochańszego. Początek trenów to przemyślany przez autora totalny bunt przeciw takim zdaje się przecież głęboko niesprawiedliwym boskim prawom do zaakceptowania śmierci jako porządku istniejącego świata. Ta akceptacja możliwa jest jedynie przez pryzmat wyznawanej wiary a szczególni w kontekście miłości Stwórcy do człowieka i człowieka do Stwórcy, Innej możliwości na pokonanie bólu jaki niesie ze sobą śmierć nie ma.

Pogodzenie się z tym nieuniknionym ,zaakceptowanie tego nieuniknionego, powierzenie wszystkich tych dramatycznych spraw pozwoli człowiekowi na dalsze pełne i spokojne życie. Pozwoli na to aby dalej móc radować się z tego że się żyje. Kochanowski uczy nas że stratę bliskich koniecznie należy opłakać i przemyśleć, przeżyć i logicznie ją potem sobie wytłumaczyć aby móc nadal żyć i cieszyć się z życia. Miłość jest bowiem potężniejsza niż śmierć.

"Treny" Kochanowskiego odbiegają od swego starożytnego wzoru. Tematem trenów antycznych było użalanie się nad śmiercią wielkich osób tego świata - dostojników państwowych, bohaterów narodowych albo mitologicznych ale nie zwykłych prostych ludzi, a na pewno już nie zwykłego ? czy aby na pewno dziecka.

Tren XVIII

My , nieposłuszne Panie dzieci Twoje,

W szczęśliwe czasy swoje

Rzadko Cię wspominamy,

Tylko rozkoszy zwykłych używamy.

(...)

Wielkie przed Tobą są występy moje,

Lecz miłosierdzie Twoje

Przewyssza wszytki złości

Użyj dziś Panie, nade mną litości!

Kochanowski jest przekonany, że jego córka trafiła po śmierci do nieba i tam raduje się oglądaniem Boga i jest szczęśliwa wolna od wszelkiego bólu i smutku. Takie przekonanie sprawia że i on odzyskuje spokój i radość, która potrzebna jest mu do tego aby dobrze wykorzystać resztę swojego życia.

7. Odprawa posłów Greckich - tragedia antyczna czy renesansowa??

"Odprawa posłów greckich" jest pierwszą polską tragedią klasyczną. Wystawiono ją po raz pierwszy w Ujazdowie pod Warszawą 12 stycznia 1578 roku. W czasie uroczystości weselnych J. Zamojskiego Inscenizację przygotowano bardzo starannie. Wśród widzów obecni byli król Stefan Batory i królowa Anna Jagiellonka. Kochanowski sięga po temat antyczny jakim są mityczne dzieje wojny trojańskiej. Temat zaczerpnięty z Iliady Homera. Akcja toczy się więc w Troi. W królewskim domu Priama. Obecna jest tu Helena porwana przez Aleksandra - Parysa. Posłowie greccy Menelaous i Ulisses żądają jej wydania. W tej sprawie obraduje specjalna Rada Trojańska na której zapada decyzja o zatrzymaniu Heleny. Posłowie wracają o niczym do swej ojczyzny. Niebawem niestety wybuchnie wojna która przyniesie Troi zagładę. Parys, pomimo wszystko chce zatrzymać Helenę, nie interesują go losy państwa ale myśli jedynie o zaspokojeniu swoich egoistycznych potrzeb. Przywódcą tego stronnictwa staje przekupiony Ikateon.

Na czele drugiego stronnictwa staje wzór cnót obywatelskich jakim jest niewątpliwie postać Antenora, gorącego patrioty troszczącego się o losy swego państwa i jego mieszkańców. Priam jest władcą nieudolnym nie potrafiącym podjąć żadnej rozsądnej dla swego państwa decyzji.

Utwór zbudowany jest zachowaniem zasad tradycyjnej tragedii antycznej.

- chór reprezentuje opinię publiczną

- występuje podział na stasimony czyli pieśni chóru występującego na scenie oraz epeisodia czyli dialogi

bohaterów

  • światem kierują sami bohaterami , bogowie nie mają wpływu na ich losy.

- brak jest tu jednak konfliktu tragicznego

- brak również paradoksu czyli pieśni wchodzącego na scenę chóru, i exodusu czyli pieśni schodzącego ze sceny chóru.

8. Odprawa posłów Greckich jako utwór o państwie i jego problemach

"Odprawa posłów greckich" jest wieloaspektową tragedią. Przedstawia ona różnorodne racje polityczne, społeczne, moralne, które decydują o losach ojczyzny. Kochanowski zdecydowanie przedstawia racje ojczyzny krytykuje prywatę wzywa do pełnej odpowiedzialności za państwo, krytykuje dążenie do wojny ceni umiłowanie pokoju.

"Odprawa posłów greckich" to antyczny pomysł tragedii. Pretekst za pomocą którego próbował Kochanowski zwrócić uwagę na problemy polityczne w Polsce. Szczególnie pragnął zwrócić uwagę na poskromienie szerzącej się prywaty. W utworze tym poeta krytykuje władców oraz całe społeczeństwo. Los ojczyzny głęboko leży Kochanowskiemu na sercu. Świadczy o tym choćby poniższy fragment: "Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie...". Władca bowiem ponosi wielką odpowiedzialność za losy państwa i jego mieszkańców. Dlatego też z wielką powagą powinni sprawować ciążące na nich obowiązki. Przestrzegać powinni prawa i egzekwować przestrzegania go przez innych obywateli. Prywata powinna zostać zlikwidowana. Odprawa jest bowiem sporem o słuszność wypowiadanych racji. Racji "rządnego królestwa". Aleksander reprezentuje funkcje prywatne, Antenor to szlachetność, prawość i przezorność, Priam jest symbolem ogromnej słabości władcy, to pierwszy obywatel w kraju, który jednak nadto lojalnie opowiada się za głosami większości nie poszukując prawdy i trafnych rozwiązań. Ulisses wypowiada bardzo ważne słowa:

O nierządne królestwo i zginienia bliskie

Gdzie ani prawa ważą ani sprawiedliwość

Ma miejsca, ale wszystko złotem kupić trzeba!

Brak jest w tragedii wyraźnej katastrofy, jest jednak katastrofa zastępcza to przewidywany upadek Troi. Kochanowski zachował jedność czasu, miejsca i akcji. Ale jako początek akcji nie wybrał upadku miasta lecz początek konfliktu. Rozwiązanie akcji dokonuje się za sprawą Kasandry, która wygłasza ponad 50-wersowy monolog będący wstrząsającą wizją upadku państwa. W Kasandrze uosobił Ko0chanowski poetycki szał, podstawowy cel platońskiej estetyki.

19.Związki twórczości Kochanowskiego z antykiem i biblią

Pieśń "Czego chcesz od nas Panie" - wykorzystany jest tu motyw biblijnego stworzenia świata, Bóg Stwórca powołuje świat w sposób konsekwentny i celowy. Tworzy nie tylko piękny świat ale świat niezwykle mądry. Bóg jest nie tylko zwykłym budowniczym jest przede wszystkim wielkim Artystą.

- "Pieśń o potopie" (pieśń I ks. II) - "Przeciwne chmury słońce nam zakryły..." - to zaczerpnięta również z Księgi Rodzaju historia biblijnego potopu, zesłanego przez Boga. Z potopu ocalony został jedynie tylko wierny Noe i jego Arka pełna zwierząt. Poeta w niezwykły sposób opisał krajobraz jaki ukazał się Noemu po ustąpieniu wód potopu. To co zobaczy Noe jest wręcz przerażające: to resztki ludzi, zwierząt i roślin. Ludzkość raz jeszcze otrzymała od Boga szansę na poprawę swego życia, musi jedynie wykorzystać szansę jaką otrzymał od miłosiernego Boga.

"Treny" - "Tren XIX" - Sen - Kochanowski wie już ze wszystko co spotyka człowieka pochodzi z rąk dobrego Boga, wszystko co dane jest człowiekowi dane jest zawsze adekwatnie do sił jakimi on dysponują powierzone mu przez Boga zadanie. Podobnie jest z cierpieniem bólem samotnością i chorobą. Wierność Bogu zawsze zostanie nagrodzona. Wierność Bogu to również wierność swej ojczyźnie. Wszystko zawsze pochodzi z rąk miłującego Boga.