Mikołaj Rej w swojej twórczości bardzo żywo interesował się tematyką społeczną, czego dowodem są jego utwory "Krótka rozprawa...", w której ośmiesza zaobserwowane stosunki między trzema stanami, oraz "Żywot człowieka poczciwego", przedstawiający wzorzec postaci, godny naśladowania.

Bardzo ciekawie pisze Rej na temat życia człowieka, którego zna przecież z obserwacji. Podporządkowuje pisarz życie człowieka, zmianom w naturze. Gospodarz żyje na swoich włościach, pracuje na roli, z tego się utrzymuje. Jest to życie zgodnie z naturą i jej porządkami. Rej podkreśla to, stwierdzając, że kolejne odcinki naszego życia są tożsame z porami roku: dzieciństwo to wiosna, młodość to lato, dojrzałość to jesień, natomiast starość to zima. Nie zauważa Rej w naszym życiu wielkich przełomów, wszystko odbywa się płynnie i łagodnie, tak jak zmiany w przyrodzie. Rej opisuje, jak postępować w każdym z tych okresów. Pisze "jako mają rodzicy starać się o wychowanie dziatek swoich". Potem przedstawia, co należy czynić aby być poczciwym w każdym wieku.

Ziemianin, którego przedstawia Rej jest człowiekiem, który "pokój czyni na ziemi", żyje zaabsorbowany swoimi sprawami, które pochłaniają w całości jego czas. Jest wartościowy, nikomu nie czyni zniewagi, raczej stara się pracować nad sobą i swoimi słabościami. Szlachcic taki ceni prawdę i rozwagę. Rej propaguje aktywny tryb życia- jazda konno, polowania, wyjazdy. Jeśli zaś chodzi o naukę, to Rej twierdzi, że trzeba uczyć się pisania i czytania, ale bez dokładnego poznawania zasad składni. Nie uważa, że szkoła jest istotna dla wychowania.

Możliwe było tak dokładne przytoczenie niektórych realiów życia szlacheckiego, dlatego, że autor zna je z autopsji i bacznej obserwacji.

Można zauważyć tu elementy filozofii umiaru, pochodzącego od stoików. Rej bowiem szanuje takie wartości jak cnota, umiłowanie porządku natury, które wiąże z życiem pozytywnego obrazu ziemianina. Odnajdziemy też echa epikureizmu, które wiążą się z radością i korzystaniem z życia na łonie natury, oraz korzystania z doczesnych przyjemności.

Mikołaj Rej przedstawia też przykład złego gospodarza, który jest zaprzeczeniem pozytywnego wzorca. Wynika to z parenetycznego charakteru utworu, jakim jest "Żywot człowieka poczciwego". Rej i tutaj wykazał się szczególna spostrzegawczością, dzięki czemu rysuje satyryczny i ośmieszający obraz:

"...a on idzie, nawieszawszy dziwnych pstrych chobotów około siebie,

na ludzi nie patrzy, tylko sam na się pogląda,

cień upatruje, spluwa, choć m nie trzeba,

rękawicę z tej ręki, na której sygnet sejmie /.../,

kaszle, choć mu się nie chce, z kamyka na kamyk stąpa..."

Mikołaj Rej stworzył bardzo barwne dzieło, w pełni oddające renesansowe ideały. "Żywot człowieka poczciwego" jest poza tym jest kopalnią wiedzy na temat wartości cenionych przez ziemiańską szlachtę i ich zwyczajów, dotyczących codzienności, pracy na roli, życiu w domu, wychowaniu młodego pokolenia oraz wielkiego przywiązania do przyrody i jej praw.

Poza tym Rej realizuje się twórczo, korzystając z możliwości, jakie niesie język polski. Za jego pomącą dokładnie udało mu się opisać świat wiejski, życie mieszkających tam ludzi. Jego język jest nacechowany emocjami, jest bardzo ekspresywny i obfity w różne środki- korzysta bowiem Rej z mowy potocznej, frazeologizmów, przytoczeń, gawędy. Opisy jego są szczegółowe, żywe i czasami się powtarzają.

"Żywocie człowieka poczciwego" jest więc utworem barwnym, zarówno na płaszczyźnie języka, jak też na płaszczyźnie świata, który przedstawia. Poznajemy nie tylko zalety życia na wsi, ale też wzorce szlachcica dobrego, poczciwego oraz złego.