I. INFORMACJE OGÓLNE

TYTUŁ: Biblia oznacza księgi, a właściwie zwoje papirusu, na których zapisywano w starożytności informacje. Biblia jest księgą podzieloną na dwie części: pierwsza to Stary Testament, druga - Nowy Testament. Łacińskie słowo "testor" znaczy: świadczę, poświadczam. Obie części Biblii są więc dla ludzi wierzących w Boga świadectwem i zapisem Słowa Bożego.

PODZIAŁ: Z kolei słowo "testament" oznacza przymierze. Stary Testament dotyczy dziejów przymierza Boga z żydowskimi patriarchami: Noem, Abrahamem, Mojżeszem. Znakiem tego przymierza jest na przykład łuk tęczy, który Bóg zawiesił na niebie po potopie. Z kolei "Nowy Testament" dotyczy dziejów nowego przymierze, które Bóg zawarł z ludźmi za pośrednictwem swego Syna, Jezusa Chrystusa, który oddał za ludzi życie na krzyżu.

Stary Testament liczy 46 ksiąg, które można podzielić na:

- prorockie: Księga Ezechiela, Księga Izajasza, Księga Jonasza

- dydaktyczne: Księga Koheleta, Księga Hioba

- księgi historyczne: Księga Rodzaju, Księga Wyjścia)

Nowy Testament zawiera 27 ksiąg, są to:

- 4 Ewangelie (św. Jana, św. Marka, św. Mateusza, św. Łukasza), w których opisano życie i działalność Jezusa Chrystusa;

- Dzieje Apostolskie, w których opisano życie i pracę apostołów po śmierci Mistrza z Nazaretu;

- Listy Apostolskie, które apostołowie pisali do Kościołów w różnych miejscach, wszędzie, gdzie dotarli ze swoją nauką;

- Apokalipsa św. Jana, w której zawarte są wizje dotyczące końca świata i ostatecznego zwycięstwa dobra nad złem.

JĘZYK BIBLII: zasadniczo Biblia została napisana w trzech językach: hebrajskim, aramejskim i greckim. Księgi starego Testamentu powstały w większości w języku hebrajskim, z kolei Nowy Testament był spisywany przeważnie w języku greckim.

TŁUMACZENIA BIBLII:

Pierwsze tłumaczenie całości Biblii na język grecki to Septuagintaprzekład siedemdziesięciu uczonych aleksandryjskich, którzy dokonali go w czasie siedemdziesięciu dni (tak głosi legenda). Septuaginta powstała w II lub III w. n.e.

Tłumaczenie Biblii na język łaciński - Vulgata - pochodzi z przełomu IV i V w. n.e. dokonał go św. Hieronim i to ono posłużyło za punkt wyjścia następnym tłumaczom Biblii.

z polskich przekładów Świętej Księgi należy zapamiętać następujące:

Biblia królowej Zofii z XV w.

Biblia w tłum. księdza Jakuba Wujka z 1593 r.

Biblia Brzeska, Biblia Gdańska - przekłady dokonane przez wyznawców innych wiar

Tłumaczono też fragmenty Biblii, na przykład Jan Kochanowski przełożył Księgę Psalmów.

GATUNKI RODEM Z BIBLII

- epickie: kazanie, przypowieść, apokalipsa

- liryczne: psalm, hymn, pieśń

- dramatyczne: fragmenty udramatyzowane można na przykład odnaleźć w Księdze Hioba.

CHARAKTERYSTYCZNE CECHY STYLU BIBLIJNEGO

Przede wszystkim służy on przekazywaniu Słowa Bożego, dlatego musi być jasny, klarowny, operuje formą nakazu, upomnienia, stąd częste apostrofy i zdania rozkazujące. Język Biblii jest pełen symboli i alegorii, cechuje go podniosły styl. Bywa, że tekst ma formę odrębnych części przedzielonych powtarzających się w formie refrenu zdaniem. Tak jest na przykład w opisie stworzenia świata, gdzie powtarza się werset: "I widział Bóg, że było dobre". Teksty biblijne zawierają też przepowiednie i proroctwa, stąd pewne fragmenty są dla nas niejasne.

Należy pamiętać, że tekst biblii został podzielony na wersety, odrębne pod względem rytmicznym całostki kompozycyjne. Dzięki temu jest bardzo rytmiczny.

AUTORZY KSIĄG BIBLIJNYCH

Nie zawsze wiemy, kim był autor danej księgi biblijnej. Tradycje nakazuje przypisywać:

- królowi Salomonowi księgi mądrościowe

- Dawidowi - Księgę psalmów

- Mojżeszowi - księgi zawierające prawa i nakazy

PROBLEMY DOTYCZĄCE STYLIZACJI BIBLIJNEJ

Cechy tej stylizacji to:

- specjalna konstrukcja teksty z podziałem na wersety, złożone z dwóch równoległych zdań, co daje efekt silnej rytmizacji tekstu

- prosta składnia, stosunkowo niewielka ilość zdań wielokrotnie złożonych, co daje efekt klarowności języka;

- charakterystyczne rozpoczynanie zdań od spójnika "I..." lub "A...";

- autorzy tekstów biblijnych z upodobaniem wykorzystują także imiesłowy przymiotnikowe uprzednie (z końcówkami -wszy, -łszy);

- tekst biblijny jest spójny i zwarty, dzięki powtarzalności spójników łączących zdania

- liczne symbole, alegorie, wizje o charakterze prorockim, przepowiednie nadają treści wymiar tajemniczy, ponadczasowy

- liczne sentencje, przypowieści, nauki wygłaszane w formie gotowych haseł nadają tekstowi uroczysty, podniosły ton.

W 1564 r. podczas Soboru Trydenckiego ustalony został kanon ksiąg biblijnych. Uzgodniono, że w skład Starego Testamentu wejdzie 46 ksiąg. Otwiera go Tora, czyli Pięcioksiąg Mojżesza, na który składają się:

- Księga Genesis

- Księga Wyjścia

- Księga Kapłańska

- Księga Liczb

- Księga Powtórzonego Prawa.

Z kolei Nowy Testament zawiera 27 ksiąg:

- 4 Ewangelie

- Dzieje Apostolskie

- 21 Listów Apostolskich

- Apokalipsę św. Jana

II. MOTYWY RODEM Z BIBLII

1. Stworzenie świata, stworzenie człowieka: zawarte w Księdze Rodzaju, złożone z siedmiu dni:

- Bóg oddzielił światło od ciemności

- oddzielił wody od nieba

- oddzielił lądy i wody, stworzył rośliny

- powstały ciała niebieskie: słońce, księżyc, gwiazdy

- powstały ptaki i ryby

- powstały zwierzęta lądowe i człowiek (w drugim opisie stworzenia człowieka kobieta powstaje z żebra mężczyzny)

- w siódmym dniu Bóg odpoczywał.

a) Powstanie świata i człowieka, Eden ( Ks. Rodzaju)

Oprócz opisu stworzenia świata i człowieka Księga Rodzaju zawiera również opowieść o zbrodni Kaina, o zniszczeniu Sodomy i Gomory, o budowie wieży Babel, o arce Noego.

Bóg w ciągu siedmiu dni stworzył świat aktem swej woli. Jest jedyny, wszechwiedzący, przenika świat. Bóg stworzył świat za pomocą słowa. Nazywanie powodowało zarazem stawanie się kolejnych składników świata. Bóg stworzył nie tylko ziemię, rośliny, zwierzęta, ale także czas, przestrzeń, system moralny.

Historia grzechu pierworodnego

Bóg zakazał ludziom spożywania owoców z drzewa wiadomości dobra i zła, które rosło w środku rajskiego ogrodu. Adam i Ewa byli posłuszni temu zakazowi do czasu, gdy pojawił się wąż, który skusił Ewę, by spróbowała owocu. Wąż - szatan wiedział dobrze, że znając zło, człowiek będzie podatny na jego pokusy. wiedział też, że Bóg będzie musiał usunąć z raju "koronę stworzenia". Po zjedzeniu owocu Adam i Ewa zupełnie inaczej spojrzeli na świat, byli skażeni złem. Poznali, że są nadzy, odczuli wstyd. Potem strach przed Bogiem. to były dla nich zupełnie nowe emocje, do tej pory żyli w doskonałym szczęściu. Życie kryło przed nimi jeszcze wiele niemiłych niespodzianek, jak fizyczny i psychiczny ból, choroba, śmierć, starość, ułomność, smutek, tęsknota, rozpacz. Po wygnaniu z raju rozpoczęli życie na ziemi.

Problem cierpienia w BibliiKsięga Hioba

Księga powstała najprawdopodobniej między V i III w. p.n.e. Jej autorem, jak możemy się domyślać, był Izraelita. Ta część Biblii złożona jest z następujących części: prologu pisanego prozą, udramatyzowanych dialogów Hioba z przyjaciółmi i Epilogu również napisanego prozą. Tytułowa postać to mieszkaniec ziemi Uz, człowiek pobożny, bogobojny i sprawiedliwy. Na skutek zakładu Boga z szatanem Hiob został dotknięty wielkim, niezawinionym cierpieniem. Przyjął je od Boga tak chętnie, jak przyjmował od Niego dobrodziejstwa. Kiedy przyjaciele przekonywali go, by pokutował, bo cierpienie jest na pewno karą za grzechy, Hiob bronił się, twierdząc, że jest niewinny i nie wykroczył przeciw zakazom Boga.

Postać Hioba uczy nas wszystkich, że cierpienie jest nieodłącznym składnikiem ludzkiego życia. Każdy z nas musi go doświadczyć. Dzięki cierpieniu uczymy się świata i innych ludzi, stajemy się wrażliwsi, pokorniejemy, uczymy się współczucia, wyrozumiałości, mądrzejemy. cierpienie jest także próbą wierności Bogu, jeśli zniesiemy je godnie, możemy być pewni nagrody.

Motyw marności - Księga Eklezjastesa

Eklezjastes albo inaczej Kohelet to po prostu kaznodzieja, mędrzec (nazwa pochodzi od hebrajskiego słowa kahał - zgromadzenie). Księga Eklezjastesa powstała ok. 200 r. p.n.e. Jej twórca jest anonimowy, choć w księdze wypowiada się król Salomon, możemy z pewnością twierdzić, że nie on napisał ten tekst. Autor włożył jednak swoją wypowiedź w usta osoby znanej z mądrości, by nadać jej szczególną rangę.

W Księdze Koheleta pojawia się motyw marności (vanitas), który na wieki zagości w literaturze kolejnych epok. Marność świata doczesnego, marność ludzkich poczynań, znikomość naszego życia wobec boga i wieczności to motywy, które przewijają w wypowiedzi autora tego filozoficznego eseju. Kohelet apeluje, by skoncentrować się na tych wartościach, które są wieczne, nie gromadzić tego, co nietrwałe: bogactwa, sławy, nie dbać o rozkosz i mądrość. Nic nie może dać człowiekowi szczęścia tu, na ziemi. Tylko w wieczności poczuje się szczęśliwy, jeśli będzie żył pobożnie.

W księdze powtarza się jak refren zdanie: "Marność nad marnościami i wszystko marność" (Vanitas vanitatum et omnia vanitas).

Biblia o miłości - nauki z przypowieści, omówienie "Hymnu o miłości" św. Pawła

O miłości Boga do człowieka, zwłaszcza tego, który ciężko zgrzeszył, ale odczuł skruchę i chce się nawrócić opowiada przypowieść o synu marnotrawnym. Pewien ojciec miał dwóch synów. Jeden z nich poprosił go, by dał mu jego część majątku, bo postanowił rozpocząć życie na własny rachunek. Ojciec zgodził się na to. Syn opuścił dom i przez długi czas nie dawał znaku życia. Roztrwonił majątek i został świniopasem. Bywały dni, kiedy marzył, by otrzymać pożywienie dla świń, bo w krainie, gdzie żył panował wielki głód. Postanowił w tej sytuacji wrócić do domu ojca. Chciał zostać w nim służącym, bo wiedział jak ciężko skrzywdził ojca i liczył się z tym, że nie pozwoli on osiąść z powrotem w domu. Tymczasem ojciec przyjął go ze łzami miłości w oczach i kazał wyprawić na jego cześć wspaniała ucztę. Kiedy drugi syn zapytał, dlaczego to robi, ojciec odpowiedział, że miał jego brata za zmarłego, a tymczasem on żyje; myślał, że jego dziecko zaginęło bezpowrotnie, a tymczasem ono się odnalazło.

Ta niezwykła historia poucza nas o tym, że Bóg zawsze czeka na człowieka, który pragnie pojednania z nim i nigdy nie odtrąci skruszonego grzesznika.

O miłości bliźniego mówi nam z kolei przypowieść o miłosiernym Samarytaninie. samarytanie byli narodem, którym Izraelici pogardzali. tymczasem pewnego dnia na poboczu leżał poraniony i ciężko pobity człowiek. Minął go kapłan i lewita (pomocnik w świątyni) i żaden z nich nie zainteresował się losem nieszczęśnika. Zdarzyło się, że podążał tą drogą Samarytanin. Zatrzymał się on, opatrzył rany poszkodowanego, a potem zawiózł go do gospody i zapłacił gospodarzowi za to, by chory mógł u niego wydobrzeć.

Jezus pouczył słuchających tej przypowieści, że tak powinien się zachowywać każdy człowiek, by zasługiwać na miano człowieka.

Hymn o miłości

Wchodzi on w skład I Listu św. Pawła do Koryntian. Mowa w nim o największej spośród cnót ewangelicznych - miłości. Jest to siła, dzięki której człowiek może zdziałać wszystko. Miłość prawdziwa jest cierpliwa, łaskawa, wszystko przetrzyma, wszystkiemu wierzy, nie zazdrości, wszystko zniesie. Dzięki miłości powstał świat i wszystko, co na nim cenne. Bez miłości życie byłoby niemożliwe.

Ostatnia księga Biblii - Apokalipsa św. Jana

Tytuł księgi znaczy objawienie, odsłonięcie. Zawiera ona obraz przyszłych dziejów ludzkości, wizję końca świata i dalszych losów wszystkich stworzeń. Został tu także opisany sąd ostateczny. W Biblii opis sądu ostatecznego oraz jego zapowiedzi pojawiają się też w innych księgach, ale opis św. Jana jest najobszerniejszy i najbogatszy w znaczenia. Ze względu na liczne symbole i alegorie do księgi tej nawiązuje wielu twórców sztuki: pisarze, malarze, rzeźbiarze, twórcy różnych dziedzin. Najogólniej mówiąc treścią Apokalipsy jest:

- opis gniewu bożego, który dotyka świat

- opis walki dobra ze złem i triumfu dobra nad złem

- opis sądu nad wszelkim stworzeniem

- oddzielenie grzeszników od ludzi pobożnych

- utworzenie Niebiańskiego Jeruzalem i wieczne szczęście

Jednym z najbardziej znanych motywów apokaliptycznych są czterej jeźdźcy Apokalipsy

jeźdźca na białym koniu - symbolizuje zwycięstwo ewangelii

jeździec na koniu barwy ognia - symbolizuje wojnę

jeździec na czarnym koniu z wagą w ręce - symbolizuje głód

jeździec na koniu trupio białym - śmierć

Inne znane symbole to np.:

lew - triumf

wąż - szatan

wół - siła

orzeł - zręczność

4 zwierzęta - 4 strony świata

smok - zło

zwierze z ludzką twarzą - śmierć

Motyw winy, motyw kary

Pierwszym zabójcą w dziejach ludzkości był Kain. Zabił swojego brata, Abla, bo był zazdrosny o miłość Boga. Kiedy Bóg zapytał go "Gdzie jest twój brat, Abel", Kain odpowiedział "Czyż jestem stróżem brata mego?". Bóg wiedział jednak co się stało: "Krew twego brata woła do mnie z ziemi" powiedział Kainowi. Za tę zbrodnię Kain został naznaczony piętnem. bóg zakazał jednak, by ktokolwiek z ludzi rościł sobie pretensje do ukarania winnego. Kain miał żyć wolny, ze świadomością, czego się dopuścił. Każdy, kogo spotkał natomiast rozpoznać w nim mógł mordercę, dzięki kainowemu piętnu.

III. Biblijne frazeologizmy - biblizmy

być w stroju Adama - być nago

plagi egipskie -nieszczęścia, katastrofy

egipskie ciemności - nieprzenikniona ciemność, jedna z plag egipskich

chleb powszedni - codzienność

niebieski ptak - leń

przenieść się na łono Abrahama - umrzeć

anioł stróż - opiekun