Samo pojęcie stalinizm pochodzi od pseudonimu I.W. Dżugaszwiliego, który przybrał nazwisko Stalin. Był on największym przywódcą Związku Radzieckiego w pierwszej połowie XX w. Z pochodzenia była Gruzinem, a żył w latach 1879-1953.

W latach 20-tych XX ww. W Rosji wprowadzono ustrój totalitarny, a władzę w państwie przejęli komuniści. Początkowo ludzie nie narzekali na sposób ich rządzenia. Chłopi byli zadowoleni, gdyż otrzymywali na własność ziemię, na której mogli uprawiać plony. Umożliwiono również działalność prywatnym przedsiębiorcom. Jednak tak kształtowała się sytuację w okresie rządów Lenin, który zmarł w 1924r. Wtedy też rozpoczęła się walka o władzę między komunistami. Główna walka rozgrywała się między Stalinem a Trockim. W 1926r. w końcu to Stalinowi udało się zdobyć pełnię władzy i pokonać Trockiego. Dwa lata później Trocki został skazany i zmuszony do wyjazdu z kraju. W 1940r. został zamordowany w Meksyku przez agenta wysłanego przez komunistów.

W 1929r. rozpoczęło się wprowadzanie zmian w Związku Radzieckim. Wówczas to Stalin stanął na czele ZSRR i zyskał nieograniczoną władzę. Kraj pogrążył się ponownie w kryzysie. Dyktator postawił na szybkie uprzemysłowienie kraju, a także na modernizację rolnictwa. Rozpoczął się proces kolektywizacji, który polegał na tym, że chłopom odbierano ziemię i zmuszano do pracy w państwowych gospodarstwach. Takie rozwiązanie okazało się opłakane w skutkach, gdyż zmniejszył się produkcja żywności, a w kraju zapanował głód, który doprowadził do śmierci milionów osób (najwięcej ofiar głodu zmarło na Ukrainie). Stalin był najokrutniejszym dyktatorem w całej historii. Z jego rozkazu morowano wszystkich wrogów państwa i opozycjonistów, którzy mogliby zagrozić jego pozycji. Wiele osób zostało aresztowanych przez tajną policję, a nawet najmniejsze wykroczenie mogło być ukarane zsyłką do łagru. Łagry były obozami na więźniów, w których śmierć poniosło wielu ludzi.

O sukcesie można mówić jedynie odnośnie industrializacji kraju, gdyż Związek Radziecki szybko stał się przemysłową potęgą.

W latach 1936-39 zapanował w ZSRR okres wielkiego terroru. Wówczas Stalin rozprawił się z całą opozycją wewnątrz part i w wojsku. Odbywały się wówczas liczne procesy pokazowe, podczas których oskarżano ludzi o najbardziej nieprawdopodobne czyny. Zresztą werdykt sądu był już z góry ustalony, a oskarżeni nie mieli jak się bronić. Bardzo dużo oficerów zostało skazanych na śmierć.

W sierpniu 1939r. ZSRR i III Rzesza zawarły pakt Ribbentrop - Mołotow, czyli pakt o nieagresji, do którego dołączono tajny protokół przewidujący podział między oba państwa Europy Środkowo - wschodniej. 1 września 1939r. wybuchła II wojna światowa.

Pomimo zawartego paktu o nieagresji w 941r. Hitler zaatakował Związek Radziecki. Była to akcja pod kryptonimem "Barbarossa".

W 1948r. wojska radzieckie założyły blokadę Berlina Wschodniego. Rok później państwa Zachodnie utworzyły Pakt Północnoatlantycki (NATO). Równocześnie Związek Radziecki przeprowadził pieszą próbę z wykorzystaniem broni atomowej.

W 1953r. Stalin umarł, a Beria, który był szefem tajnej policji został skazany na śmierć.

Jednak dopiero rok 1956 uznaje się za końcową datę obowiązywania stalinizmu. Wtedy to podczas XX Zjazdu KPZR (Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego) Chruszczow ostro skrytykował politykę Stalina.