Niewiele wiadomo o samym Mahomecie, jego życie obrosło legendami stworzonymi przez późniejszych biografów.  Nazywał się Muhammad ibn Abdullah. Urodził się w Mekce około 570 roku. Pochodził z plemienia Kurajszytów. Na początku życia była bardzo biedny pracował jako konwojent (co pozwoliło mu podróżować po wielu krajach i poznać różne religie). Poślubił bogatą wdowę Chadidżę, to natomiast mu zapomnieć o troskach materialnych i zając się tym co lubił najbardziej – metafizyką. Pewnego dnia wystąpił z oświadczeniem, że Archanioł Gabriel powołał go na proroka wzywając do głoszenia i wyznawania jednej wiary w jednego boga Allaha, a przede wszystkim naprawy obyczajów. W Mekce udało mu się zdobyć tylko mała grupkę zwolenników z żoną stryjem i bogatym kupcem Omarem. Głoszenie nowej religii okazało się być niebezpieczne także dla samego Mahometa, bowiem miejscowa oligarchia odniosła się do niej bardzo wrogo. Obawa przed współplemieńcami zmusiła Mahometa do ucieczki (tzw. hidżry) do konkurującego z Mekką Jatribu (z czasem nazywany „Miastem Proroka” – Madina an Nabi, tj. Medyna), gdzie Mahomet spotkał się z bardziej przychylnym przyjęciem. W Jatribie mieszkali głównie Żydzi, na których wsparcie bardzo liczył, jednak nie przyjęli jego nauki. W końcu niestrudzona praca Mahometa sprawiła, że jego religia stała się dominującą w mieście, a sam Mahomet zaczął stawać się z wolna przywódcą nie tylko religijnym, ale także społecznym i politycznym. Potem Mahomet  Słowa Mahometa nie były spisywane „na gorąco” i w jakiś uporządkowany sposób. Wszystkie teksty (sury) zostały złożone w jednej księdze „Koranie”  od najdłuższej do najkrótszej. Koran powstał w 653 roku na plecenie kalifa Osmana. Zawierają one miedzy innymi zasady dogmatyczne, ale również przepisy dotyczące kultu, etyki , przepisy prawne zarówno karne jak i cywilne a także legendy przejęte z tradycji biblijnej i historie z życia Mahometa. Całość jego nauki została uznana za ostatnią księgę objawioną( unieważniającą tym samym Stary i Nowy Testament) i nazwana Koranem( od arabskiego słowa oznaczającego pisanie). Koran pozostaje do dziś ideałem i wzorcem całej muzułmańskiej literatury, zarówno jeżeli chodzi o formę i treść. Zakaz tłumaczenia słów proroka na inne języki ( z powodu ryzyka zmian w przesłaniu ) był jednym z powodów ekspansji języka arabskiego jako świętego  w całym islamskim świecie. Jako ze jednak z  czasem  przestała wystarczać do rozstrzygania wszystkich wątpliwości zaczęto zbierać ( już po jego ostatecznej redakcji) opowieści o życiu proroka, by  ustalić jak on osobiście postąpiłby  w jakiejś sytuacji, które to relacje zamknięto w IX  w. w tzw. sunnę czyli tradycję islamską( nie jest ona jednak uznawana przez wszystkich muzułmanów). Islam jest  religią monoteistyczną, wyrósł z judaizmu, lecz odrzucił ideę narodu wybranego, przez co jest  uniwersalistyczny. Aby uniknąć jakiegokolwiek, nawet pozornego politeizmu odrzuca także chrześcijańskie pojęcie Trójcy Świętej, kult świętych i zabrania tworzenia jakichkolwiek obrazów zarówno ludzi jak i zwierząt aby nie czynić z nich przedmiotu kultu. Bóg działa na Ziemi przez aniołów i natchnionych przez sienie proroków, z których najwięksi byli Abraham, Mojżesz, Jezus i Mahomet, który przekazał ludziom pełnię objawienia. Aby  w islamie uzyskać zbawienie należy wierzyć w Allaha i posłannictwo Mahometa i wypełnianie obowiązków religijnych. W wyniku kompromisu z mieszkańcami Mekki utrzymano w mieście miejscowy kult Kaaby i pielgrzymka do Mekki stała się jednym z nakazów islamu, a sam Mahomet awansował na pozycję głównego autorytetu w świecie arabskim, jednak nie doczekał zjednoczenia Arabii, zmarł w 632 roku a zastępcą proroka i kalifem został jego teść Abu Bekr( ojciec ukochanej żony Aiszy). Zarówno Abu Bekr jak i jego następcy byli religijnymi i  świeckimi zwierzchnikami islamu nie mogli jednak zmieniać nic w stworzonym przez Mahometa systemie religijnym, przez dwa lata panowania Abu Bekr skonsolidował stworzony przez zięcia organizm państwowy i umierając w 634 roku przekazał władzę  w ręce najwierniejszego stronnika proroka Omara, który okazał się znakomitym politykiem. Wysłana  w 635 roku wyprawa na Syrię doprowadziła do opanowania Damaszku i kilku innych miast( Syria była bardzo wyczerpana wojną perską). Reakcją cesarza Herakliusza było zebranie armii i rozpoczęcie kontrofensywy, w 363 roku odbił Damaszek, ale 20 sierpnia wojska Omara wydały mu bitwę nad rzeką Jarmuk, gdzie poniósł klęskę efektem czego było opanowanie przez najeźdźców całej Syrii do 638 roku kiedy poddały się Jerozolima i Antiochia ( w 340 roku skapitulowała Cezarea czyli centrum bizantyjskiej administracji. W 639 roku  Omar podjął kolejną wyprawę wojenną tym razem na Egipt, podbój nastąpił prawie błyskawicznie, o czym zadecydowała dwuznaczna postawa patriarchy aleksandryjskiego Cyrusa, który na polecenie cesarza sprawował  również administrację cywilną kraju. W 640 roku pod Heliopolis Arabowie rozbili wojska cesarskie, a w rok później padła główna twierdza w delcie Nilu Babilon i cały kraj dostał się w ręce Omara, a w 642 roku Cyrus wydał Arabom Aleksandrię. Jednocześnie pod naporem wojsk Omara  padło państwo Sassanidów, po kilku nie zawsze uwieńczonych sukcesem  wyprawach. W 632 roku Jazdigird III objął rządy, co zakończyło krwawe czteroletnie walki o tron po pierwszych wyprawach, zresztą nieudanych, Arabowie rozbili armię perską pod Kadesija (637), zdobyli Ktezyfont i Mezopotamię, a potem Armenię. W 642 roku cały Iran wpadł w ręce Arabów, a ostatni perski król został zamordowany w 651 roku. 10 lat panowania Omara przyniosło arabom ogromne korzyści w postaci zagarniętych ziem: od Sahary po Indie. Ale pojawiły się pierwsze problemy. Dopóki wszystko popierało się na podbojach, Omar nie musiał się martwić o łupy dla wojska, ale w pewnej chwili trzeba było stworzyć jakiś system podatkowy i administracyjny. Arabowie w tym celu korzystali ze wzorców perskich i bizantyjskich, zmuszając urzędników do zbierania podatku od ludności podbitej (charadż), który jednak był niższy niż poprzednie obciążenia, więc Arabowie zaczęli zdobywać coraz większą sympatię wśród ludów podbitych, co wiązało się z większa liczbą konwersji na islam.