Najdawniejsze dzieje ludzkości nazywamy prehistorią lub pradziejami. Obejmują one okres do momentu wynalezienia pisma. To epokowe wydarzenie rozpoczyna historię. Historia to nie tylko dzieje ludzkości, lecz także dyscyplina naukowa zajmująca się ich poznawaniem. 

Opisywanie przeszkłości niekiedy określa się również terminem "historiografia". 

Podobnie jak w wypadku innych nauk, w historii mamy obecnie do czynienia z daleko posuniętą specjalizacją, wynikającą ze specyfiki poszczególnych obszarów badawczych. Dla przykładu najdawniejszą historię Egiptu badają egiptolodzy, dzieje Mezopotamii - sumerolodzy, Indii - indolodzy, a Chin - sinolodzy. Dodatkowo wyróżnia się specjalizacje związane  konkretnymi okresami lub charakterem bazy źródłowej. I tak np. zagadnieniami dotyczącymi starożytnych Greków i Rzymian zajmują się m.in. historycy, archeolodzy oraz filozofowie klasyczni.