Już w XIX wieku powstało wiele stowarzyszeń o charakterze politycznym i paramilitarnym, których dążeniem było odrodzenie niepodległego państwa polskiego.

1) Działania polityczne - stronnictwa polityczne przed wybuchem wojny:

Aktywiści przewidywali, że  Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. ... Czytaj dalej Słownik geograficzny odzyska niepodległość przy pomocy Austro-Węgier. Najwięcej zwolenników tego stanowiska było pośród konserwatystów, bogatych mieszczan, inteligencji a także stronnictw politycznych utworzonych po 1900 roku. Najważniejszą partią opierającą się na tym kierunku politycznym była PPS- Frakcja Frakcja wielkość materiału okruchowego, z którego zbudowana jest skała. Wyróżnia się cztery główne frakcje, będące jednocześnie podstawą podziału skał okruchowych na poszczególne typy. Są ... Czytaj dalej Słownik geograficzny Rewolucyjna przewodniczącym Józefem Piłsudskim, który dążył do rozszerzenia autonomicznej Galicji o Królestwo Polskie, aby następnie uwolnić ją spod panowania najsłabszego, zdaniem Piłsudskiego, zaborcy - Austro-Węgier. PPS-Frakcja przyjmowała, że udział Polaków w zbliżającej się nieuchronnie wojnie przyniesie pozytywne zmiany w sytuacji narodu polskiego. Zbliżone poglądy polityczne miała PPSD z Ignacym Daszyńskim na czele. W 1908 roku część działaczy niepodległościowych w Galicji stworzyła konspiracyjny Związek Walki Czynnej pod przewodnictwem J. Piłsudskiego, M. Kukiela i K. Sosnowskiego.

Pasywiści sądzili, że odzyskanie niepodległości jest możliwe tylko poprzez walkę polityczną, a nie zbrojną. Idea ta cieszyła się szerokim poparciem burżuazji, drobnomieszczaństwa i ziemiaństwa. Najważniejszą partią wyrażającą ten pogląd była Narodowa Demokracja, pod przywództwem Romana Dmowskiego. W autorskim programie opublikowanym w 1908 roku Dmowski przedstawił tezę że najgroźniejszym nieprzyjacielem dla Polaków są Niemcy; duże oczekiwania żywił w związku z sojuszem francusko-rosyjskim. Dmowski dążył do zjednoczenia wszystkich polskich ziem pod panowaniem Rosji, aby przeciwdziałać kolejnym, aneksjonistycznym działaniom państwa niemieckiego. Wkrótce część stronników polityki nacjonalistycznej przyłączyła się do aktywistów, później stworzyli Polski Związek Wojskowy.

PPS-lewica i  Socjaldemokracja Socjaldemokracja kierunek socjalizmu, który zwyciężył w Europie Zachodniej w II poł. XIX w., przeciwstawiający się rewolucji. Głównym ideologiem tego kierunku był Edward Bernstein.
Socjaldemokraci ...
Czytaj dalej Słownik historyczny
Królestwa Polskiego i Litwy były negatywnie ustosunkowane do programu politycznego PPS-Frakcji. SDKPiL stała na stanowisku, że wszelkie dążenia na rzecz odzyskania niepodległości za sprzeczne z ideałami rewolucji proletariackiej. Lewica była nieprzychylna wojnie.

W listopadzie 1912 roku powstała Tymczasowa Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych stanowiąca zalążek przyszłego Rządu Narodowego. Władze TKSSN wywodziły się z PPS-Frakcji. W jej skład wchodziło wiele polskich ugrupowań politycznych, w 1914 roku miała ok. 12 000 członków. Centralą ich aktywności była Galicja, ale działali także w zaborach rosyjskim i pruskim i w USA.

2) Orientacje polskich stronnictw politycznych po wybuchu I wojny światowej.

Poglądy ugrupowań politycznych po wybuchu wojny nie uległy zmianie. Na skutek aliansu Narodowej Demokracji i KSSN w 1914 roku utworzono Naczelny Komitet Narodowy z prezydentem Krakowa, Juliuszem Leo jako prezesem. NKN chciał przyłączyć do cesarstwa Austro-Węgrierskiego ziemie zaboru austriackie

i utworzyć trialistyczną monarchię. NKN wspierał projekt J. Piłsudskiego stworzenia Legionów. Na czele Departamentu Wojskowego NKN stanął Władysław Sikorski.

Endecja pozostawała przy programie sprzed wojny. Dążyła do złączenia wszystkie ziem polskich w ramach cesarstwa rosyjskiego (po zakładanym triumfie Rosjan w wojnie).

Społeczeństwo zaboru pruskiego zostało pozbawione możliwości jakiegokolwiek protestu, ponieważ obowiązywało tam bardzo surowe prawo antypolskie.

PPS-Lewica i SKDPiL nadal stała na straży swojego programu sprzed wybuchu wojny, nie akceptowała zaangażowania w walkę o niepodległość.

3) Stronnictwa polityczne działające w czasie I wojny światowej.

W listopadzie 1916 roku w następstwie proklamowanego przez dwóch cesarzy: Franciszka Franciszka G. Zapolska Żabusia, bohaterka epizodyczna; niańka, służąca w domu Bartnickich.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Józefa Wilhelma II, manifestu utworzono namiastkę władz centralnych - Tymczasową Radę Stanu.

W 1917 roku powołano do istnienia Radę Regencyjną, do której weszli trzej reprezentanci narodu polskiego.

15 sierpnia 1917 r. w Szwajcarii powstał Komitet Narodowy Polski pod przewodnictwem Romana Dmowskiego; z siedzibą w Paryżu. KNP był uznawany za oficjalną delegaturę narodu polskiego poza granicami.

28 października 1918 r. w Krakowie utworzono Polską Komisję Likwidacyjną, która miała przejąć władzę

w Galicji i na Śląsku Cieszyńskim, aby polikwidować jakiekolwiek związki tych ziem z Austrią, zjednoczyć tereny trzech zaborów oraz przygotować wybory do Sejmu Ustawodawczego. Na czele PKL stanął Wincenty Witos. Aktywność PKL przyczyniła się do przejęcia władzy w Krakowie, Galicji Wschodniej, Lwowie, na Śląsku Cieszyńskim oraz w niektórych miastach zaboru rosyjskiego.

12 października 1918 r. powołano do istnienia Radę Narodową Śląska Cieszyńskiego, która 30 października objęła tam władzę i ogłosiła przynależność Śląska Cieszyńskiego do niepodległego Państwa Polskiego.

W nocy z 6 na 7 listopada 1918 r. powstał w Lublinie Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim jak premierem ( partie wchodzące w jego skład to: PPS, PPS i PSL). Zwierzchnictwo nad armią powierzono pułkownikowi Edwardowi Rydzowi-Śmigłemu. Rząd zdecydował o przyszłym ustroju państwa

i przedstawił program reform. Według TRRP w skład odrodzonej Rzeczpospolitej miały wejść wszystkie terytoria zamieszkałe przez Polaków, a państwo powinno uzyskać dostęp do morza. Ogłoszono równość wszystkich obywateli wobec prawa (bez względu na narodowość i wyznanie). TRRP nie zdążył przeprowadzić żadnych reform ponieważ istniał tylko kilka dni.

10 listopada 1918 r. do Warszawy powrócił z internowania z Magdeburga Józef Piłsudski. Następnego dnia Rada Regencyjna przekazała mu pełnię władzy wojskowej, a kilka dni później nastąpiło jej samorozwiązanie

i w rękach Piłsudskiego spoczęła także władza cywilna.

10 lutego 1919 roku rozpoczął pracę Sejm Ustawodawczy. Sejm uchwalił tak zwaną Małą Konstytucję. Zgodnie z jej treścią Sejm Ustawodawczy był suwerenna władzą w państwie. Wykonawcą jego ustaw miał być rząd

i Naczelnik Państwa. Funkcję tę sejm powierzył Józefowi Piłsudskiemu.

4) Organizacje paramilitarne

Członkowie PPS - Frakcji i PPSD stworzyli w 1910 r. w Krakowie "Strzelca" oraz Związek Strzelecki we Lwowie. Organizacje te pozostawały pod zwierzchnictwem Związku Walki Czynnej. Powstały też Drużyny Strzeleckie podlegające tajnej Armii Polskiej. Drużyny Bartoszowe zostały utworzone przez chłopską frakcję endnecji.

5) Walka zbrojna - organizacje wojskowe

W sierpniu 1914 r. na skutek apeli zaborców do Polaków, zachęcających do udziału w wojnie

po ich stronie Austro-Węgry wyraziły zgodę na utworzenie Legionów Polskich.

Rosjanie Rosjanie A. Mickiewicz III cz. Dziadów, bohater zbiorowy; licznie występują w dramacie, począwszy od tyrana Nowosilcowa, poprzez jego zauszników Bajkowa i Pelikana, po młodych oficerów, przybyłych na ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum przystali na stworzenie Legionu Puławskiego podlegającego carskiej armii, ale nie uważali go za namiastkę polskich oddziałów zbrojnych. W 1916 r. Legion przyłączył się do polskich ułanów

i oddziałów strzeleckich i w ten sposób powstała Polska Brygada Strzelecka.

Józef Piłsudski utworzył I Kompanię Kadrową Strzelców z oddziałów paramilitarnych militarnych w 1914 roku.

Z powodu niepowodzeń I Kompanii Kadrowej Austriacy dążyli do likwidacji oddziałów strzeleckich. Politycy z Galicji przedstawili alternatywną propozycje utworzenia Polskiego Korpusu Ochotniczego, składającego się z dwóch legionów - jednego w Galicji Zachodniej, drugiego we Wschodniej. Władze austriackie wyraziły zgodę - rozpoczęła się rekrutacja legionistów. Legiony Legiony w starożytnym Rzymie podstawowe jednostki wojskowe, w których służyło ok. 6 tys. ciężkozbrojnej piechoty. Jeden legion dzielił się na 10 kohort.
W okresie nowożytnym nazwano tak ...
Czytaj dalej Słownik historyczny
liczące po 8 000 piechoty i 300 jazdy każdy, miałby być tworzone według wzoru austriackiego. Rekrutami mieli być ochotnicy z Królestwa. Dowództwo I Brygady powierzono Józefowi Piłsudskiemu a II Józefowi Hallerowi. W początkach lipca 1917 roku Piłsudski przedstawił grupie starszych oficerów legionowych projekt jak najszybszego doprowadzenia do otwartego konfliktu z władzami wojskowymi Austrii i Niemiec. Źródłem konfliktu miała być odmowa złożenia przysięgi wojskowej Austrii przez legionistów nie posiadających obywatelstwa austro-węgierskiego. Dnia 9 lipca 1917 roku ogromna większość żołnierzy I i III Brygady Legionów odmówiła złożenia przysięgi i w rezultacie została internowana przez Austriaków.

Po Rewolucji Lutowej w Rosji Polski Klub Narodowy zaczął tworzyć armię polską na ziemiach rosyjskich. Z początkiem czerwca 1917 roku w Piotrogrodzie wyłoniono Naczelny Polski Komitet Wojskowy

z Władysławem Raczkiewiczem, jako przewodniczącym. Komitet rozpoczął werbunek do trzech korpusów: na Białorusi, w Besarabii i na Podolu oraz dwóch dywizji strzeleckich: w Murmańsku i na Syberii.

Działacze Naczelnego Komitetu Narodowego w Paryżu czynili starania, aby otrzymać pozwolenie na stworzenie armii polskiej u boku Francji. W pierwszym etapie Polacy byli wcielani do Legii Cudzoziemskiej,

w której stanowili odrębną kompanię przeszkoloną w Bayonne. Na skutek poważnych strat ludnościowych poniesionych podczas kampanii w Szampanii jednostka została zlikwidowana. W styczniu 1918 roku powstał I Pułk Strzelców Polskich we Francji, liczący ok. 17 000 żołnierzy. Złożony był z dwóch dywizji, a jego dowódcą był gen. Józef Haller.