Miasto Piła położone nad rzeką Gwdą powstało na miejscu dawnej, rybackiej osady. Nieomal połowa powierzchni miasta to lasy i parki, pośród których wyrastają nowoczesne dzielnice mieszkaniowe. Toteż Piła oglądana z lotu ptaka jawi się jak zielone morze z licznymi, gęsto zabudowanymi wyspami. Okolice miasta to gęsto zalesiony pagórkowaty teren, z wijącą się wstęgą Gwdy, która kilkanaście kilometrów od Piły wpada do Noteci. Na północny-zachód rozciągają się tereny Pojezierza Wałeckiego, niezwykle urokliwego i atrakcyjnego, lecz w niewielkim jeszcze stopniu odwiedzanego przez turystów. W mieście i jego najbliższym sąsiedztwie znajduje się 8 jezior, z których największym jest Zalew Koszyce. Mieszkańcy Piły najchętniej wypoczywają nad jeziorem Płotki, znajdującym się w samym mieście i otoczonym sosnowym lasem.

Okolice wokół Piły, charakteryzują się pięknem przyrody i krajobrazów, co zachęca do spacerów i wędrówek jak również uprawiania sportu. W roku 1945 na skutek działań wojennych miasto zostało w znacznym stopniu zniszczone. Odbudowane dużym wysiłkiem mieszkańców prezentuje się dzisiaj jako miasto nowoczesne, można je zaliczyć do najładniejszych miast w regionie wielkopolskim. Liczba mieszkańców Piły wynosi obecnie około 80000. Miasto zajmuje rozległy obszar z licznymi nowymi osiedlami mieszkaniowymi, szerokimi ulicami i parkami.

Park Miejski im. Stanisława Staszica urządzony pod koniec XIX wieku jest najstarszym parkiem w Pile.

W ówczesnych czasach stanowił ulubione miejsce odpoczynku mieszkańców. Ozdabiały go altany, sztuczny staw, alejki obsadzono unikatowymi gatunkami krzewów i drzew, z których wiele zachowało się do dzisiaj.

Z kolei Park na Wyspie założony w latach 1976-1978 jest największym parkiem miejskim. Urządzono w nim "indiańską wioskę", która stała się ulubionym miejscem zabaw dzieci. Wybudowany staw stanowi ostoję licznych gatunków ptaków wodnych.

Przepływająca przez Piłę Gwda wyznacza urokliwy szlak. Wpływając od strony północnej do miasta, ośmiokilometrowa wstęga rzeki wije się poprzez osiedla Koszyce i Jadwiżyn, w śródmieściu rozwidla się tworząc malowniczą wyspę z rozległym parkiem, by na południu opuścić Piłę. Następnie tworząc liczne meandry przepływa przez Leszków, Kaliny, Motylewo, by w miejscowości Ujście połączyć się z Notecią, w miejscu gdzie niegdyś znajdował się port żeglugi śródlądowej.

Na północ od Piły, w swym górnym i środkowym biegu, Gwda ma charakter rzeki górskiej i otrzymała status "rzeki ryb łososiowatych". Wody jej obfitują w pstrągi, lipienie, trocie jak również głowacice, którymi Gwda została zarybiona. Nie brakuje w niej również innych gatunków ryb, stanowi więc istny "raj" dla amatorów wędkowania, których spotyka się nad brzegami Gwdy przez cały rok.

Wody Gwdy w obrębie miasta stały się ostoją licznej populacji dzikiego ptactwa, zarówno łabędzi, łysek, jak i kaczek, gęsi. Ptaki te również na okres zimowy pozostają w Pile. Przed kilkoma laty na tereny dorzecza Gwdy sprowadzono rodziny bobrów, które znalazły tutaj sprzyjające warunki do życia. Te niezmiernie płochliwe ssaki zasiedliły starorzecza ciągnące się wzdłuż koryta rzeki, a ślady na nadrzecznych drzewach wskazują, że zapuszczają się one nawet na teren miasta.

Wody Gwdy sprzyjają również uprawianiu turystyki wodnej. Warunki sprzyjające organizowaniu wędrówek kajakowych występują na prawie całej długości rzeki. Nic więc dziwnego, że miłośnicy tej formy turystyki upodobali sobie Gwdę. Spływy kajakowe organizowane są tutaj nie tylko w porze letniej, ale również zimą. Rok rocznie w Święto Niepodległości, czyli w dniu 11 listopada oraz w rocznicę wyzwolenia miasta, która przypada 14 lutego odbywają się spływy gromadzące wielu amatorów.

W okolicach Piły znajduje się kilka rezerwatów przyrody.

Diabli Skok - założony w roku 1961 na terenach gminy Jastrowie o powierzchni 20,98 ha. Jest rezerwatem leśnym z niezmiernie atrakcyjnym głębokim jarem, na którego stromych zboczach znajduje się wiele źródeł. Tworzą one wyjątkowe warunki (biotop) dla roślin źródliskowych, przede wszystkim mchów i wątrobowców. Na zboczach jaru wyrastają piękne lasy mieszane, wśród których spotyka się drzewa pomnikowe. Występujące tutaj różnorodne typy i podtypy gleb, obfitość źródlisk i strumieni na stromych skarpach, to sprzyjające warunki do rozwoju roślin runa leśnego. W rezerwacie występuje 285 gatunków flory, wśród nich mszaki liczą 85 gatunków, paprotniki 11, a rośliny nasienne 210 gatunków. Spotkać można tutaj również gatunki subatlantyckie i górskie. Miejscowe siedliska charakteryzują się trzema zasadniczymi zespołami. Pierwszy z nich to zespół źródliskowy, w którym w szczególności występują rzeżucha gorzka oraz śledzienica skrętnolistna. Kolejny zespół to olsy porzeczkowe. Ostatni z tych trzech zespołów to łęgi jesionowo-olszowe. Można tutaj także spotkać liczne zbiorowiska turzycowe oraz szuwarowe, a także las bukowy, który często porasta zbocza jaru.

Kozie Brody to następny rezerwat przyrody zasługujący na szczególną uwagę. Został utworzony w roku 1965 nieopodal miejscowości Jastrowie. Rezerwat ten o powierzchni 0,72 ha ustanowiono ze względu na ochronę torfowiska niskiego zasilanego wodami źródlanymi. Spotkać tu można roślinne relikty glacjalne, przede wszystkim objętą ochroną brzozę niską. Występujące dawniej skalnice torfowiskowe oraz gwiazdnice grabolistne, zaliczane również do reliktów lodowcowych, najprawdopodobniej wymarły. Spotyka się tutaj brzozę omszoną, wierzbę krzewiastą oraz kruszynę pospolitą, których szybka ekspansja może zagrozić chronionej brzozie niskiej. Inne rośliny podlegające ochronie to kilka gatunków storczyków, między innymi storczyki krwiste, kruszczyki szerokolistne. Na obszarze rezerwatu można ogólnie wyróżnić trzy grupy zespołów roślinnych. Pierwsza składa się z bagiennych zarośli wierzbowych i lasów olszowych. Druga grupa to szuwary i mechowiska, trzecia to różnorodne skupiska ziołoroślowe.

Smolary - rezerwat położony na terenie nadleśnictwa Zabrodzie. Utworzony w roku 1990 obejmuje obszar o powierzchni 143,11 ha. Ochroną objęto naturalną roślinność torfowiskową składającą się z rzadkich gatunków mszaków. Rezerwat ten ma również charakter biocenotyczny, gdyż oprócz ochrony określonych ekosystemów bagienno-wodnych, składających się z roślin torfotwórczych, a także zwierząt, które znajdują się w swoich naturalnych środowiskach. Bardzo interesujący jest tutaj sam torf, z którego warstw odczytujemy historię, a także rozwój torfotwórczej roślinności. Teren torfowiska znajduje się nad zanikającym jeziorem Smolary, jest trudno dostępny, praktycznie bezdrzewny. Wokół mokradeł występują lasy sosnowe, w których spotyka się grupy olszy. Na terenie ekosystemu bagienno-wodnego znaleziono 158 gatunków flory, w tym 58 gatunków mszaków, 98 roślin nasiennych oraz kilka gatunków paprotników. Występuje tutaj aż 16 gatunków mchów charakterystycznych dla torfowisk. Oprócz rzadkich gatunków mszaków spotkać tu można inne rośliny podlegające ochronie, między innymi rosiczkę okrągłolistną, grążel żółty czy grzebień biały. Wyróżniono ogólnie 21 zespołów roślin wodnych, moczarowych, szuwarowo-turzycowych, łąkowych oraz lasów olszowych. Na terenie rezerwatu zauważono żurawie oraz czajki.

Zielona Góra - rezerwat położony w gminie Wyrzysk, został założony w roku 1968, a jego powierzchnia wynosi 96,06 ha. Na obszarze tym znajduje się drzewostan o wyjątkowych wartościach botanicznych i leśnych. Występowanie pięciu podtypów gleb, spowodowane niezwykle urozmaiconym ukształtowaniem terenu, stworzyło warunki do powstania wielowarstwowego grądu. W tym zespole leśnym wyróżnia się grąd niski, w którym dominuje czyściec leśny, grąd wysoki z przewagą groszku wiosennego, a w grądzie kwaśnym spotykamy trzcinnik leśny. Grąd ten charakteryzuje się wyjątkowością ze względu na różnorodność gatunków, wielowarstwowość jak również zróżnicowany wiek poszczególnych warstw drzew. Dominujące swą wysokością dęby liczą sobie ponad 250 lat, a obwód pni niektórych z nich przekracza trzy metry. Runo leśne odznacza się niezwykłym bogactwem florystycznym o różnych porach kwitnienia. Z pośród rzadkich gatunków roślin objętych ochroną występują tu lilia złotogłów, storczyki, jarząb brekinia oraz wawrzynek wilczełyko.

Torfowisko Kaczory - rezerwat zajmujący obszar 32,77 ha został założony w roku 1994 w nadleśnictwie Kaczory. Teren rezerwatu obejmuje dwa sąsiadujące ze sobą torfowiska przejściowe o łącznej powierzchni 4,73 ha otoczone tak zwaną otuliną, którą stanowi drzewostan sosnowy wraz z brzozą. Otulina ta w istotny sposób wpływa na mikroklimat i stosunki wodne panujące na terenie mokradeł. Na obszarze rezerwatu można spotkać wierzbę borówkolistną zaliczaną do reliktów glacjalnych. Do występujących tutaj innych, rzadkich, zagrożonych wyginięciem oraz objętych ochroną, gatunków flory zaliczyć należy rosiczkę okrągłolistną, bagnicę błotną oraz turzycę błotną. O bogatym zbiorowisku roślinnym świadczy 25 gatunków mchów zarówno właściwych jak i torfowców oraz 50 gatunków roślin naczyniowych. Flora występująca na torfowiskach stanowi bardzo zróżnicowane fitocenozy, ogólnie zostało wyróżnionych 13 zespołów roślinnych. Na terenie torfowisk gniazduje i przebywa między innymi żuraw, gągoł oraz kruk.

Kuźnik - rezerwat ten o powierzchni 96 ha założono w roku 1959 na terenie miasta Piły. Obszar objęty ochroną to tereny wokół jezior rynnowych Mały i Duży Kuźnik oraz Jeziora Rudnickiego wraz z rozdzielającym je wzniesieniem morenowym. Na zboczach wzniesienia znajduje się wiele źródeł, dzięki którym występuje tutaj interesująca flora źródliskowa. Największe zbiorowisko leśne tworzy bór sosnowy, w którym spotyka się również domieszki brzóz, dębów oraz osik. Podszycie jest raczej słabe, natomiast warstwa runa to gatunki pospolite. Bór porasta teren między jeziorami rynnowymi. Las sosnowo-dębowy występujący na zachodnim brzegu Jeziora Rudnickiego zajmuje mniejszą powierzchnię. Tworzy on tam nadbrzeżny pas. Żyzne siedliska, które się tu znajdują, sprzyjają rozwojowi bogatej w różne gatunki warstwy leśnego runa. W przyjeziornych obniżeniach powstało wiele olsów, przeważającym gatunkiem jest tam kosaciec żółty.

Niezwykle ciekawym obszarem jest tutaj bór bagienny, który zajmuje stosunkowo nieduży obszar. Można na nim spotkać borówkę bagienną, żurawinę błotną, a także modrzewicę zwyczajną. To właśnie tutaj znajduje się jedyne w całej Pile stanowisko, na którym można zaobserwować bażynę czarną. W niewielkich jeziorach skupiają się miejscami osoki aloesowate.