Kraków jest jednym z najważniejszych ośrodków sieci osadniczej Polski. To trzecie pod względem liczby mieszkańców (po Warszawie i Łodzi) miasto w naszym kraju uznawane jest za stolicę kulturalną i magnes przyciągający corocznie rzesze turystów. Przez setki lat pełnił on funkcję stolicy administracyjnej Polski, którą to funkcję utracił w roku 1609 na rzecz Warszawy.

Kraków rozciąga się na 325 km kw., a zamieszkuje go około 740 tysięcy osób. Faktycznie jednak w mieście koncentruje się znacznie większa liczba osób, z tego względu, że corocznie od października do lipca przebywają w nim dziesiątki tysięcy studentów. Położenie Krakowa jest bardzo charakterystyczne, jako że znajduje się on na styku trzech jednostek fizycznogeograficznych tj. Bramy Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej oraz Wyżyny Krakowsko- Częstochowskiej. Samo miasto podzielone jest na dwie części za sprawą przepływającej przez nie Wisły, która nadaje mu specyficzny koloryt i klimat. Przez wieki przedostawanie się z jednej części miasta na druga było znacznie utrudnione, jednakże obecnie liczne mosty umożliwiają Krakowianom bezproblemowe podróżowanie po mieście.

Oprócz położenia miasta jego warunki naturalne zależą również od klimatu, nie jest on sprzyjający ponieważ Kraków znajduje się w kotlinie, nad która z trzech stron dominują wzniesienia, co wyklucza właściwą cyrkulację powietrza; najczęściej powietrze to zalega nad miastem. Oprócz tego istnienie w Krakowie lub jego pobliżu dużych zakładów przemysłowych, a także intensywny ruch samochodowy odbywający się po mieście sprawiają, że nad Krakowem kilka razy w ciągu roku zalega smog. Pod tym terminem rozumie się specyficzny rodzaj mgły tworzącej się w warunkach ograniczonego przewietrzania, przy znacznej emisji zanieczyszczeń atmosferycznych. Zjawisko smogu bardzo negatywnie odbija się na zdrowi ludzkim powodując szereg chorób układu oddechowego. Należy zatem przyznać, że czystość powietrza krakowskiego pozostawia bardzo wiele do życzenia, choć należy przyznać, że w ostatnich latach sytuacja w tej kwestii uległa zdecydowanej poprawie. Wiąże się to z ograniczeniem produkcji przemysłowej w miejscowych zakładach oraz na Górnym Śląsku (skąd zanieczyszczenia przynoszone były przez wiatry zachodnie), a także z zastosowaniem w tychże zakładach bardziej przyjaznych środowisku, czystszych ekologicznie technologii.

Kraków jest miastem pełniącym bardzo wiele funkcji. Jest on zarówno głównym ośrodkiem administracyjnym Małopolski, stolicą naukową i kulturalną całego kraju, ważnym punktem na komunikacyjnej mapie Europy, ale także jednym z najważniejszych skupisk zakładów przemysłowych w Polsce.

Charakterystykę miasta rozpocząć można od przemysłu. Najważniejszym i bezwzględnie największym zakładem przemysłowym w mieście jest Huta im. Tadeusza Sendzimira, która od niedawna stanowi cześć konsorcjum Mittal Steel Poland. Kombinat hutniczy liczy już sobie ponad pięćdziesiąt lat i w czasie jego powstawania znajdował się on jeszcze poza granicami administracyjnymi miasta. Po kilku latach od jego wybudowania Nowa Huta włączona została do Krakowa stając się jedną z jego dzielnic. W tym potężnym zakładzie, o którym mowa zatrudnienie znajduje bardzo wiele osób z samego miasta jak i jego okolic, choć przyznać należy, że w ostatnich kilkunastu latach liczba pracowników uległa znacznym ograniczeniom. Istotnym problemem związanym z funkcjonowaniem kombinatu jest zanieczyszczenie środowiska naturalnego; emisja znacznych ilości szkodliwych substancji do powietrza sprawia, że zabytkowa, jakże bogata tkanka miejska jest poważnie zagrożona. Oprócz hutnictwa Kraków jest także ważnym ośrodkiem wielu innych gałęzi przemysłu. W mieście znajdują się między innymi zakłady chemiczne, farmaceutyczne, poligraficzne, spożywcze i inne.

Kraków jest jednym z najważniejszych ośrodków akademickich i naukowych w kraju. Szczególną rolę w historii i współczesnym funkcjonowaniu miasta spełnia Uniwersytet Jagielloński- najstarsza uczenia na ziemiach polskich. Do jej założenia doszło w roku 1364 i na początku nosiła ona miano Akademii Krakowskiej. Jej ojcem- założycielem był ówczesny król Polski- Kazimierz Wielki. Ogromny wkład rozwój uczelni wniosła królowa Jadwiga, która w roku 1400 udzieliła pieniędzy na jej odnowienie i rozbudowanie. Za wzór posłużył jej Uniwersytet Paryski. Pierwotnie na akademii Krakowskiej działały trzy wydziały (prawo, medycyna, sztuki wyzwolone), z czasem wydziałów przybywało, a do Krakowa coraz liczniej zjeżdżali żacy z wielu stron Europy, pragnący podjąć naukę właśnie na tutejszej uczelni. Szczególny rozgłos na kontynencie europejskim Uniwersytet zyskał na przełomie XV i XVI wieku; w tym czasie obcokrajowcy tworzyli niemal połowę (44%) krakowskiej braci studenckiej. Do Krakowa na studia przybywali głównie Niemcy, Węgrzy, Szwedzi oraz Duńczycy. Do XVIII wieku UJ przezywał czas swojej świetności, a jego absolwentami byli Mikołaj Kopernik oraz Jan Kochanowski i wielu innych znamienitych naukowców, pisarzy i poetów, lekarzy...

Kres świetności uczelni przypadł na wiek XVIII. Z powodzeniem zaczęły konkurować z nią inne szkoły wyższe. Jednocześnie Uniwersytet Jagielloński rozszerzał swą działalność. W okresie działalności Komisji Edukacji Narodowej oferta uczelni wzbogaciła się o kierunek matematyczno- przyrodniczy. Dodatkowo wielką zasługą KEN było wprowadzenie języka polskiego jako wykładowego w miejsce używanej do tej pory łaciny. Uniwersytet doświadczył wówczas rozbudowy zarówno w ilość przedmiotów kształcenia jak i rozbudowy przestrzennej (powstanie ogrodu botanicznego, obserwatorium astronomicznego, kliniki Collegium Medicum). W dalszych latach otwierane były kolejne wydziały, a czas kryzysu nastał w okresie II wojny światowej, kiedy to Niemcy zdecydowanie zabronili prowadzenia jakiejkolwiek działalności naukowej i samego nauczania. Mimo tego przez całe sześć lat wojny młodzi ludzie uczęszczali na potajemne wykłady i w ten sposób bronili swą psychikę przed horrorem wojny. Nie wszystkim pracownikom UJ udało się jednak wyjść bez szwanku z działań wojennych; aż 183 profesorów uczelni zostało wówczas aresztowanych, a większość z nich poniosła śmierć w obozach koncentracyjnych.

Uniwersytet Jagielloński do dzisiejszego dnia cieszy się ogromną popularnością w kraju i posiada on bodaj największą renomą spośród wszystkich polskich uczelni. Jednak ze względu na dużą konkurencję panującą współcześnie na rynku edukacyjnym musi on nieustannie starać się o podnoszenie swej atrakcyjności w oczach potencjalnych studentów. Na jego współczesną strukturę składa się 11 wydziałów. Poniżej wymienione zostały wszystkie:

  1. Wydział Biologii i Nauk o Ziemi
  2. Wydział Chemii
  3. Wydział Filologiczny
  4. Wydział Filozoficzny
  5. Wydział Historii
  6. Wydział Matematyki i Fizyki
  7. Wydział Prawa i Administracji
  8. Wydział Medycyny
  9. Wydział Stomatologii
  10. Wydział Farmacji i Pielęgniarstwa
  11. Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej

Oprócz wymienionych wydziałów w skład uczelni wchodzą również następujące instytucje:

    • Środowiskowe Laboratorium Analiz Fizykochemicznych i Badań Strukturalnych
    • Instytut Polonijny
    • Zakład Historii i Kultury Żydów w Polsce
    • Archiwum UJ
    • Muzeum UJ
    • Biblioteka Jagiellońska

Kadrę naukową tej najstarszej polskie uczelni tworzy 2800 osób, którzy corocznie kształcą około 20 tysięcy studentów (łącznie na wszystkich typach studiów). Kraków nie bez powodu uważany jest za stolicę naukową kraju; obok Uniwersytetu w mieście działa dwanaście innych szkół wyższych cieszących się świetną opinią i kształcących miedzy innymi wysoko wykwalifikowaną kadrę techniczną (np. Akademia Górniczo- Hutnicza).

Spośród placówek kulturalnych miasta wielką renomą cieszą się krakowskie teatry, a zwłaszcza Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej. Jego historia sięga drugiej połowy XVIII wieku, kiedy to w roku 1781 utworzył go M. Witkowski. Od momentu powstania siedziba teatru była kilkakrotnie przenoszona, aż ostatecznie w roku 1779 znalazła się tam, gdzie mieści się obecnie. Do najwybitniejszych osobistości związanych z deskami Teatru Starego zalicza się: Antoninę Hoffmann, Helenę Modrzejewską, Bolesława Leszczyńskiego, Wincentego Rapackiego. W Krakowie działa także szereg innych teatrów: Ludowy, Teatr im. Juliusza Słowackiego, Teatr Stu. Kultura wysoka rozwijana i podtrzymywana w Krakowie jest również przez Filharmonię, w której bardzo często organizowane są bardzo interesujące i różnorodne przedsięwzięcia muzyczne. W mieście działa również Opera Krakowska; które siedziba w najbliższym czasie przeniesiona zostanie do nowego budynku, który powstaje na miejscu starego, bardzo już zniszczonego.

Kraków słynie z wielu rzeczy, a jedną z nich jest fakt posiadania olbrzymiej ilości kościołów, które uwidaczniają się zwłaszcza w obrębie Starego Miasta. Pochodzą one z różnych okresów historycznych, w związku z czym powstawały w kilku stylach architektonicznych. Do najwspanialszych zabytków architektury sakralnej Krakowa zalicza się Kościół Mariacki z bezcennym drewnianym ołtarzem Wita Stwosza. Do innych bardzo pięknych i zabytkowych krakowskich kościołów należą miedzy innymi: Kościół św. Wojciecha, Kościół św. Andrzeja, Kościół Dominikanów, Kościół Franciszkanów i wiele, wiele innych.

Miłośnicy muzeów na pewno nie opuszczą Krakowa nie usatysfakcjonowani. W mieście funkcjonuje bardzo wiele muzeów o różnorodnej tematyce. Największym i najsławniejszym jest bez wątpienia Zamek Królewski na Wawelu, który dostarcza bardzo wielu niezapomnianych wrażeń, każdemu kto odwiedza go po raz pierwszy. W zbiorach wawelskich zawarta jest ogromna cześć historii narodu polskiego, chociaż wizyta na Wzgórzu Wawelskim jest olbrzymim przeżyciem także dla obcokrajowców. Dużą popularnością cieszą się także inne krakowskie muzea i zbiory sztuki takie jak choćby: Muzeum Narodowe, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Muzeum Archeologiczne, Muzeum Etnograficzne, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.