Przemysł elektromaszynowy jest jedną z najważniejszych gałęzi przemysłu przetwórczego. Charakteryzuje go produkcja zróżnicowanych wyrobów, a on sam stanowi wysoką rangę w gospodarce. Zadaniem tego przemysłu jest przede wszystkim zaopatrzenie w maszyny i urządzenia pozostałych gałęzi przemysłowych i innych działów gospodarki. Wraz ze zmianą poziomu tego przemysłu zmienia się ogólny poziom produkcji oraz jakość produktów. Dlatego tak ważne są powiązania tego przemysłu z różnorodnymi działami nauki oraz możliwość szybkiego wdrażania osiągnięć technologicznych w procesy wytwórcze. Lokalizacja ośrodków przemysłu elektromaszynowego zależy od określonych czynników:

  • zasobności w wykwalifikowaną kadrę inżynieryjno-techniczną;
  • zaplecza naukowo-badawczego;
  • dostępności bazy surowcowej, którą na terenie Polski są głównie wyroby hutnicze;
  • bliskość chłonnego rynku zbytu.

Do przemysłu elektromaszynowego zaliczamy:

1) przemysł maszynowy - trudniący się budową różnorodnych maszyn stosowanych w pozostałych działach gospodarki narodowej oraz produkujących środki transportu,

2) przemysł metalowy - w którego skład wchodzi odlewnictwo, produkcja armatury, wyrobów blaszanych, narzędzi oraz naczyń,

3) przemysł elektrotechniczny - zajmujący się produkcją urządzeń elektroenergetycznych, elektronicznych i elektrycznych,

4) przemysł precyzyjny - którego przedmiotem jest produkcja urządzeń precyzyjnych i optycznych.

Najważniejszymi wyrobami przemysłu maszynowego oraz miasta ich produkcji to w Polsce:

  • produkcja maszyn dla innych działów gospodarki: obrabiarek -(Pruszków, Warszawa) silników, kotłów, turbin parowych, maszyn rolniczych -(URSUS Brzeg, Strzelce Opolskie, Płock, Kutno, Lublin), maszyn włókienniczych - (Łódź, Bielsko- Biała, Zduńska Wola, Świebodzice, Wałbrzych Kamienna Góra, Kalisz), maszyn budowlanych (m.in. Stalowa Wola, Wrocław), górniczych (ośrodki GOP-u) ;
  • produkcja samochodów - Warszawa-(Daewoo - FSO), Lublin-samochodów ciężarowych; Nysa-samochodów dostawczych; Tychy; Bielsko-Biała-(Volksvagen); Sanok(Autosan), Jelcz-samochodów ciężarowych, autobusów; Szczecin; Wrocław (Volvo); Gliwice(Opel); Starachowice(Star)-autobusów;
  • samolotów - Warszawa, Łódź;
  • taboru kolejowego - (Wrocław- PAFAWAG- lokomotyw, Poznań -lokomotyw, wagonów - ZASTAL, Chorzów - wagonów tramwajowych, Zielona Góra, Ostrów Wielkopolski);
  • statków (Szczecin, Gdańsk, Gdynia).

Rozwój przemysłu elektromaszynowego w Polsce

W Polsce obserwujemy znaczny rozwój przemysłu maszynowego, a także przemysłu elektronicznego i elektrotechnicznego. W Warszawie, Milanówku, Piasecznie wytwarza się maszyny biurowe, komputery, sprzęt radiowy, telewizyjny, komunikacyjny. Przemysł ten prowadzi ścisłą współpracę międzynarodową, często wpływy w nim pochodzą od inwestorów zagranicznych, np. Alcatel, Siemens, Curtis.

Przemysł maszynowy specjalizuje się w produkcji środków transportu: taboru kolejowego, statków oraz przeżywających obecnie kryzys samochodów. Gwałtowny rozwój motoryzacji w ostatnim czasie w Polsce uplasował nasz kraj na czołowej pozycji, jeśli chodzi o ważniejsze rynki zbytu w Europie. Popyt jednak stopniowo zmniejsza się. Rozwój przemysłu samochodowego przyspieszyły masowe inwestycje kapitałowe zagranicznych firm i koncernów, głównie: Daewoo (75% udziałów w FSO w Warszawie), Fiata, Volkswagena i Forda. 50% zakładów produkujących środki transportu to leży w rękach prywatnych.

Przemysł stoczniowy w Polsce do tej pory dobrze rozwijał się w Szczecinie, choć teraz stocznia ta posiada znaczne problemy ekonomiczne. Stocznia w Gdańsku i Gdyni dość znacznie ograniczyła wielkość produkcji. Stocznie utrzymują jednak 3% światowe zamówienie; przemysł stoczniowy jest więc strategicznym sektorem gospodarki narodowej.

Przemysł lotniczy - po zakończeniu działalności Układu Warszawskiego, paktu wojskowego krajów socjalistycznych, wielkość produkcja tego przemysłu uległa znacznemu zmniejszeniu. Dziś w Polsce jedynymi ośrodkami produkującymi samoloty są: Mielec i Świdnik, a w tym ostatnim konstruuje się również helikoptery.

Stosunkowo w niewielkim stopniu rozwinął się przemysł precyzyjny, jedyne ośrodki to Kraków, Jelenia Góra.

Produkcją kuchenek gazowych, pralek, lodówek, zamrażarek, narzędzi i drobnych przedmiotów metalowych, trudni się przemysł metalowy. W strukturze tych zakładów przeważa kapitał zachodni, przez co wytwarzany sprzęt może pochwalić się najwyższą jakością. Przemysł metalowy zajmuje się również produkcją konstrukcji stalowych, łożysk, narzędzi skrawających. Charakterystyczną cecha tych zakładów jest ich lokalizacja w pobliżu hut, głównie na obszarze Górnego Śląska.

Przemysł elektromaszynowy stwarza ogromną ilość miejsc pracy, np. obecnie w przemyśle samochodowym zatrudnionych jest około 100 tys. osób. Polskie przedsiębiorstwa czekają na nadchodzący kapitał zagraniczny, co powoduje, że są one zdolne do adaptowania i wyspecjalizowania nowych technologii, przez co polskie produkty mogą śmiało konkurować z produktami unijnymi.