POŁOŻENIE

 Tatry są najwyższym i posiadającym najwięcej cech alpejskich pasmem górskim w Karpatach. Wchodzą one w skład Karpat Zachodnich i tworzą wielką, skalistą wyspę, która wyraźnie odróżnia się od otaczającego ją terenu. Ograniczają je: od strony wschodniej Magura Spiska (pomiędzy nią a Tatrami znajduje się Przełęcz Dziarska), od strony zachodniej Hale Orawsko-Liptowskie (oddziela je od Tatr Przełęcz Huciańska), od strony północnej Rów Podtatrzański i nisko położona Kotlina Orawsko- Podhalańska, zaś od strony południowej Kotlina Liptowsko-Spiska. Pasmo to zajmuje powierzchnię 787 km2 z czego na obszarze naszego kraju położone jest jedynie 175 km2. Ich rozciągłość równoleżnikowa wynosi 53 km w linii prostej natomiast 82 km grzbietem. Rozciągłość południkowa pasma jest znacznie mniejsza w wynosi jedynie 18,5 km. Pasmo to dzielimy na Tatry Wschodnie z głównym grzbietem o długości 26,5 km oraz Tatry Zachodnie, których najwyższy grzbiet ma 37 km długości. Granicę pomiędzy nimi stanowi Przełęcz Liliowe. Zarówno wschodnia jak i zachodnia część Tatr mają postać łuków wygiętych w kierunku południowym. Możemy wydzielić w nich grzbiet główny i odchodzące od niego grzbiety boczne, które oddzielają doliny walne. W Tatrach Wschodnich możemy jeszcze dodatkowo wydzielić rozgraniczone Przełęczą pod Kopą Tatry Bielskie i Tatry Wysokie. Kulminacją polskich Tatr a zarazem Tatrzańskiego Parku Narodowego są Rysy o wysokości 2499 m n.p.m.

BUDOWA GEOLOGICZNA

Budowa geologiczna Tatr jest charakterystyczna dla górotworów powstałych w orogenezie alpejskiej. Podstawa składa się z granitowego trzonu krystalicznego, który pokryty jest sfałdowanymi i przemieszczonymi skałami osadowymi serii wierchowych oraz reglowych. W karbonie, czyli ok. 300 lat temu, powstała intruzja magmowa, która doprowadziła do przeobrażeń sąsiadujących z nią skał. W ten sposób powstały najstarsze skały metamorficzne na tym obszarze. Intruzja ta po zastygnięciu utworzyła olbrzymi batolit granitoidowy będący współczesnym trzonem krystalicznym pasma tatrzańskiego. Strefa brzeżna batolitu poprzecinana jest żyłami pegmatytowymi powstałymi z pozostałości magmowych, w których wykrystalizował kwarc, miki i skalenie. Pokrywy osadowe w Tatrach pochodzą głównie z mezozoiku. Wówczas to współczesny obszar Tatr zajmowało morze wraz z morskimi roślinami i zwierzętami. Po jego ustąpieniu wyłoniony spod wody ląd poddawany był ciągłym procesom budującym i niszczącym tutejszą rzeźbę. Kolejnym etapem formowania się rzeźby tatrzańskiej były ruchy górotwórcze orogenezy alpejskiej, której początek datuje się na ok. 100 mln lat temu. Nastąpiło wówczas sfałdowanie i wypiętrzenie osadów w południowej Europie, co było skutkiem kolizji afrykańskiej i euroazjatyckiej płyty kontynentalnej. Nacisk poziomy wywierany wówczas na osady w geosynklinie spowodował nasuwanie się skał z południa w kierunku północnym. Osady, które uległy temu przesunięciu utworzyły tzw. płaszczowiny. W Tatrach takimi płaszczowinami są Czerwone Wierchy i Giewont należące do serii wierchowych. W dalszej kolejności oderwaniu od trzonu krystalicznego i przesunięciu w kierunku północnym uległy również osady z terenu kirżniańskiego i choczańskiego na Słowacji, które utworzyły płaszczowiny kirżniańską i choczańską stanowiące obecnie reglową część Tatr. 15 mln lat temu wzdłuż obecnego uskoku podtatrzańskiego, który oddziela Tatry i Kotlinę Liptowską, podniesieniu wielkości kilku km uległ południowy obszar Tatr. Ponieważ tylko jedna strona masywu została wywyższona, nastąpiło pochylenie w kierunku północnym warstw osadowych oraz zalegających na nich płaszczowin, wskutek czego uległy kolejnemu sfałdowaniu i przemieszczeniu. Ślady poszczególnych procesów geologicznych, które brały udział w formowaniu się współczesnego krajobrazu tatrzańskiego, zachowały się do dzisiejszego dnia i nadal podlegają licznym badaniom geologicznym. Długi i skomplikowany proces tworzenia się Tatr jest przyczyną bogactwa i różnorodności tutejszych skał. Do najczęściej spotykanych skał metamorficznych na tym obszarze należą łupki krystaliczne i gnejsy, które budują przede wszystkim główną grań w Tatrach Zachodnich. Skały magmowe, głównie granity i granitodioryty, budują natomiast najwyższe szczyty Tatr. Środkowa i północna część Tatr Zachodnich a także północna część Tatr Wschodnich jest utworzona z mozaiki skał osadowych (głównie wapieni, dolomitów, piaskowców i łupków).

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI

Rzeźba Tatr składa się głównie z grzbietów i dolin górskich, na co w przeważającej mierze wpływa budowa geologiczna obszaru. Grzbiety górskie budują bardziej odporne na czynniki niszczące utwory geologiczne w przeciwieństwie do dolin górskich, które szybko poddały się erozji. Grzbiety tatrzańskie przyjmują formy: grani skalnych (np. Orla perć), grzbietów krawędziowych (np. Karczmisko), grzbietów ostrych (np. odcinek Wołowiec- Łopata), grzbietów zaokrąglonych (np. Ornak) oraz grzbietów podwójnych i potrójnych z rowami oddzielającymi (np. fragmenty Grani Tatr Zachodnich). Formy dolinne natomiast możemy podzielić na: walne- pomiędzy grzbietem głównym a podnóżem gór (np. Dolina Chochołowska), wierchowe- ciągną się od północnych stoków Tatr wierchowych rozcinając poprzecznie Tatry reglowe (np. Dolina Lejowa), reglowe- na terenach reglowych (np. Dolinka ku Dziurze). Doliny mogą przyjmować formy proste (pojedyncza dolina główna) lub złożone

(system dolinny składa się z doliny głównej posiadającej boczne rozgałęzienia) co jest zależne od panujących na danym terenie stosunków wodnych. Rzeźba tatrzańska ma widoczne ślady po trzech zlodowaceniach, które miały miejsce w plejstocenie. Formami polodowcowymi w Tarach są głównie moreny denne w dnach dolinnych, które stosunkowo niedawno (ok. 10 tys. lat temu) zaczęły rozcinać cieki wodne. Inną polodowcową formą są moreny boczne zachowane m.in. w Dolinie Małej Łąki i na Kalatówkach. Poszczególne postoje lodowca utworzyły wały moreny czołowej, które powstały z przodu jęzora lodowca (np. nad Morskim Okiem) a także tarasy usytuowane na zboczach dolin i kotłów. Kotły te noszą nazwę karów lub cyrków i są miejscem tworzenia się mas lodowych, które następnie "rozlewają" się po dolinie. Jednym z najpiękniejszych karów tatrzańskich jest Czarny Staw pod Rysami. Rzeźba Tatr była również modelowana w wyniku oddziaływania klimatu peryglacjalnego panującego między zlodowaceniami i odznaczającego się również dość surowymi warunkami. Powstały wówczas m.in. żleby, które są rozcięciami na zboczach lub ścianach skalnych (np. Żleb Kulczyńskiego). Żlebami transportowany jest po stoku materiał skalny, który następnie deponowany jest u jego podnóża w postaci stożka usypiskowego nazywanego również piargowym. Na terenie Tatr ciągle rozwijają się takie zjawiska jak osuwanie, obrywanie, itp. Tatry Zachodnie, w których budowie geologicznej przeważają skały węglanowe, odznaczają się licznymi zjawiskami krasowymi.

WARUNKI KLIMATYCZNE

Najbardziej charakterystyką cechą klimatu wszystkich wysokich masywów górskich jest jego piętrowość. Odznacza się on również astrefowością, czyli nie posiada związku z szerokością geograficzną. Jest to powodem występowania pokryw śnieżnych w masywach górskich nawet w środkowej Afryce. W klimacie górskim bardziej niż w jakimkolwiek innym zaznacza się pionowy gradient termiczny, czyli proporcjonalne ze wzrostem wysokości maleje temperatura (0,5 0 C na każde 100 m). Średnie roczne temperatury powietrza wahają się od 60C u podnóża stoków do - 40C w wysokich partiach gór. Istnieje silny związek pomiędzy zróżnicowaniem temperatury a piętrowością roślinności w górach. Górną granicę hal wyznacza izoterma -20C, kosodrzewiny 00C, regla górnego +20C natomiast granica regla dolnego przebiega analogicznie do izotermy +40C. Charakterystycznym zjawiskiem w górach jest inwersja termiczna polegająca na odwróceniu normalnego pionowego rozkładu temperatury- zamiast maleć wraz z wysokością to następuje jej spadek. Skutkiem tego zagłębienia terenu odznaczają się często niższą temperaturą niż zbocza tzw. kotliny chłodu. Odczuwalna temperatura zależy również od wiatru i wilgotności powietrza.

Wiatr może być przyczyną pogorszenia się warunków klimatycznych. Najbardziej znanym górskim wiatrem jest halny. Powstaje on gdy po jednej stronie masywu górskiego zalega niż a po przeciwnej wyż baryczny. Wówczas powietrze dążąc do wyrównania stanu barycznego zaczyna się przemieszczać z niżu do wyżu. Kiedy dociera do wzniesienia następuję jego wznoszenie, któremu towarzyszy ochładzanie się powietrza do tzw. punktu rosy, kiedy to następuje opad atmosferyczny zwany w tym przypadku orograficznym. Cały ten proces ma miejsce po stronie wyżu barycznego, na tzw. stoku dowietrznym. Opad, który ma tutaj miejsce osusza powietrze, które spływając po przeciwnej stronie grzbietu, po tzw. stoku zawietrznym, powoduje silny, ciepły i suchy wiatr halny. Miesiącami kiedy najczęściej dochodzi do kształtowanie się warunków barycznych sprzyjających powstawaniu wiatru halnego jest kwiecień i listopad. Halny jest jednym z wiatrów zaliczanych do fenów, które noszą różne regionalne nazwy np. w Alpach Szwajcarskich wiatr ten to fen alpejski a w kalifornijskim Santa Ana (Góry Skaliste) jest to chinook, itd.

Normalny pionowy rozkład wielkości opadów atmosferycznych polega na tym, że wraz ze wzrostem wysokości sumy opadów są coraz większe. W Tatrach jednakże, podobnie jak to ma miejsce w przypadku temperatury, następuje odwrócenie tego układu, co nazywane jest inwersją opadową. W górach szczególnie duże znaczenie dla bilansu wodnego ma opad śniegu. Zaleganie pokrywy śnieżnej w wyższych partiach gór trwa nawet 290 dni w ciągu roku. Teoretyczna granica wiecznych śniegów na stokach o północnej ekspozycji w Tatrach znajduje się na 2200 m n.p.m. Nie formują się mimo to w Tatrach lodowce górskie, gdyż gromadzenie się śniegu jest utrudnione z powodu ostrych grani. Zagłębienia w formie kotłów, gdzie mogło by mieć miejsce gromadzenie się śniegu występują natomiast pod granicą wiecznych śniegów. Możliwe jest jednak formowanie się wieloletnich płatów śniegu- są to tzw. lodowczyki.

STOSUNKI WODNE

 Cieki wodne w Tatrach nie są za długie za to są niezwykle wartkie. Najdłuższy ma długość jedynie 13 km i nosi nazwę Suchej Wody. Cały masyw tatrzański jest odwadniany przez rzeki należące do dorzecza Dunajca. Maksymalną wartość odpływu rzeki w Tatrach Wysokich osiągają w czerwcu, gdyż posiadają ustrój śnieżny górski. Każdego roku rzeki tatrzańskie odprowadzają ok. 70 % wody opadowej z tego obszaru, co jest najwyższym wskaźnikiem w naszym kraju. Urozmaicenie rzeźby tatrzańskiej przyczyniło się do powstania tutaj licznych wodospadów, a najsłynniejszymi z nich są Wodogrzmoty Mickiewicza, Wielka Siklawa oraz Siklawica. Na obszarze tatrzańskim jest również bardzo wiele jezior polodowcowych, których liczba wynosi 43 a ich łączna powierzchnia to blisko 160 ha. Najwięcej ich zlokalizowanych jest na obszarze Tatr Wysokich na wysokości ponad 1600 m n.p.m. Jeziora znajdujące się najniżej nie ulegają zlodowaceniu przez 6 miesięcy natomiast te położone w wyższych partiach gór są zamarznięte prawie przez cały rok, dlatego często używana jest nazwa Zamarzły Staw. Jeziora w Tatrach noszą nazwę "stawów". Do największych tatrzańskich stawów zaliczamy Morskie Oko (34,9 ha i 50,8 m głębokości) i Wielki Staw Polski (34,4 ha i 79,3 m głębokości). Jeziora w Tatrach znajdują się we wczesnym stadium rozwoju tzw. jeziora oligotroficzne, a więc są ubogie w życie biologiczne, co przyczynia się do ich dużej przezroczystości. Skutkiem zróżnicowanej budowy geologicznej na tym obszarze występuje tutaj specyficzny układ podziemnej sieci hydrograficznej. Tatry Zachodnie zbudowane z wapieni i dolomitów zasobne są w wody krasowe. Źródła tych wód noszą nazwę wywierzysk, które stanowią najwydajniejsze źródła w Tatrach. Oprócz tego spotykamy źródła skalne wypływające z utworów krystalicznych oraz źródła pokrywowe powstające w utworach zwietrzelinowych. W Jaszczurówce występują również cieplice, których temperatura sięga 18 0C, czym nie mogą się wprawdzie równać z islandzkimi gejzerami, ale i tak posiadają walory lecznicze.

ROŚLINNOŚĆ

Szata roślinna Tatr odznacza się różnorodnością i unikalnością. Tylko w polskiej części Tatr występuje blisko tysiąc gatunków roślin naczyniowych, z których 200 stanowią rośliny występujące tylko w górach a część tylko w wysokich górach. Tatry są również miejscem występowania gatunków endemicznych np. wiechliny szlachetnej czy świetlika bezostnego. Do niedawna za gatunki endemiczne w Tatarach uważano również warzuchę tatrzańską, pszoniaka Wahlenberga, przymiotno węgierskie i kostrzewę bezostną. Tatry są również miejscem występowania ogólnokarpackich endemitów m.in. ostróżki tatrzańskiej i skalicy tatrzańskiej (przymiotnik "tatrzański" nadano im, gdyż początkowo uważano, że występują jedynie w Tatrach). Występują tutaj również gatunki uznawane za reliktowe- rośliny pochodzące z dawnych epok geologicznych lub rośliny, które kiedyś stanowiły na danym obszarze pospolity element flory a obecnie są niezwykle rzadko spotykane. Za relikty epoki lodowcowej uważa się między innymi kremowobiały dębik ośmiopłatkowy oraz karłowatą wierzbę żyłkowatą. Trzeciorzędowe pochodzenie mają tutaj miedzy innymi takie rośliny jak goździk lśniący czy fioletowa ostróżka tatrzańska. Za najmłodszy tatrzański relikt uznaje się sosnę zwyczajną, która powszechnie występująca na obszarach nizinnych pojawiła się w Tatrach wkrótce po tym, jak ustąpiły lodowce. Dość szybko jednak gatunek ten został wyparty przez świerk i obecnie sosna występuję niezwykle rzadko w Tatrach, w kilku zaledwie miejscach np. na Skałce nad Łysą Polaną. Charakterystyczne dla gór zróżnicowanie klimatyczne ma wpływ na szatę roślinną, która przyjmuje pasmowy układ formując się w piętra na określonych wysokościowych, które są znakomicie widoczne na stokach o północnej ekspozycji np. patrząc ze zboczy Gubałówki można je obserwować. Najniższym piętrem jest regiel dolny występujący pomiędzy 1150 a 1250 m n.p.m., który jest porośnięty lasami. W naturalny skład drzewostanu tego piętra wchodziły w przeszłości głównie buki i jodły oraz w mniejszym stopniu również świerki, jawory, jarząby, cisy i modrzewie. Na skutek działalności człowieka struktura gatunkowa tutejszych lasów uległa całkowitej zmianie, która stała się monogatunkowymi świerczynami. Rośliny zielone, które porastają regiel dolny to m.in. zawilce, kaczeńce, lilie złotogłów oraz dziewięćsił. Jedną z najbardziej charakterystycznych roślin spotykanych na tym piętrze jest szafran spiski, czyli znane wszystkim krokusy, które porastając na wiosnę polany nadają im piękny, fioletowy kolor. Następne piętro sięga do 1550 m n.p.m. i określa się je jako regiel górny. Zajmują je bory świerkowe, a jego górną część porasta również limba nazywana królową tatrzańskich drzew. Najpiękniejsza część pasa porośniętego przez limbę znajduje się na stokach Żabiego w Dolinie Rybiego Potoku. W skład gatunkowy lasów regla górnego wchodzi również modrzew europejski, jarząb pospolity, wierzba śląska oraz brzoza karpacka. Strome ściany górskie porastają tzw. urwiskowe lasy świerkowe. Górna granica lasu w Tatrach określana jest zatem na 1600 m n.p.m. Powyżej tej wysokości znajduje się piętro porośnięte głównie kosodrzewiną oraz krzewami i drzewkami np. wierzbą krzaczastą, brzozą karpacką, porzeczką skalną czy różą alpejską. Występują tutaj również charakterystyczne rośliny zielone takie jak goryczka i jaskry. Następnym piętrem sięgającym do 2300 m n.p.m. są hale będące alpejskimi łąkami, które porasta boimka dwurzędowa, sito skucina, dębik ośmiopłatkowy, lepnica bezłodygowa, skalnica i żółto kwitnące kozłowce. Najwyższym piętrem są turnie, które wykształciły się jedynie w Tatrach Wysokich. Panują tutaj surowe warunki, ale mimo to rośnie jeszcze ok. 120 gatunków roślin naczyniowych łącznie z roślinami kwiatowymi i paprotnikami. Najważniejsze z nich to goryczki, pierwiosnka maleńka, rośliny poduszkowe a także kilka gatunków skalnic. Pospolicie występują tutaj również mchyporosty naskalne. Różnorodność florystyczna masywu tatrzańskiego ma związek również ze zróżnicowaną budową geologiczną (wapienną lub krystaliczną) tego obszaru. Na obszarach o budowie krystalicznej wykształciły się kwaśne utwory glebowe, które porastają takie rośliny jak: goryczka kropkowana, pierwiosnka maleńka, kozłowiec oraz dzwonek alpejski. Utwory wapienne z kolei posiadające odczyn zasadowy porastają: astry, goździki, obuwniki, szarotki i goryczki wiosenne. Sit skucina i boimka dwurzędowa są endemicznym zespołem wysokogórskich muraw, które w okresie jesiennym przybierają czerwone zabarwienie, co jest powodem charakterystycznej barwy znacznych powierzchni w górach np. stąd pochodzi nazwa Czerwone Wierchy

ZWIARZĘTA

Świat zwierząt w Tatrach również charakteryzuje się odrębnością i rozmieszczeniem strefowym. Lasy tatrzańskie zamieszkiwane są przez pospolite gatunki takie jak jelenie (ok. 300), sarny, dziki czy lisy oraz mniej liczne wilki, rysie, żbiki, kuny, łasice i gronostaje. Za największego mieszkańca lasów tatrzańskich uważa się niedźwiedzia brunatnego, którego można również spotkać na wysoko położonych przełęczach. Obecnie w polskich Tatrach żyje około 12 przedstawicieli tego gatunku, ale na całym obszarze masywu żyje ich blisko 60. Największymi atrakcjami faunistycznymi Tatr są jednak zwierzęta, które żyją w wyższych partiach gór i nie są spotykane w innych masywach górskich Polski. Zaliczamy do nich przede wszystkim kozice (ok. 130 sztuk), świstaki, polniki tatrzańskie oraz darniówki tatrzańskie. Najczęściej z nich spotykane są kozice, które uznawane są za symbol Tatrzańskiego Parku Narodowego. W Tatrach występują liczne gatunki ptaków m.in. orzechówki, które zamieszkują tatrzańskie lasy, głównie limbowe, gdyż żywią się nasionami tego właśnie drzewa (tzw. orzeszki limby). Często spotykana na gałęziach kosodrzewiny jest natomiast świergotka górska, którą górale nazywają siewierniakiem. Na obszarach najniżej położonych w górach, głównie nad potokami, często spotyka są pluszcza zwanego korduskiem oraz pliszki górskie. Natomiast w najwyższych partiach Tatr, na urwiskach skalnych występuje pomurnik nazywany po góralsku mentlem czyli motylem. Posiada on ciemnoszare upierzenie, które dodatkowo barwią duże różowe plamy na skrzydłach. Rzadko można natomiast spotkać króla tatrzańskich ptaków za którego uważa się orła przedniego. Na całym obszarze Tatr żyje jedynie kilka osobników tego gatunku. Również niewiele przedstawicieli kruków zamieszkuje Tatry. Płazy i gady reprezentowane są w Tatrach przez salamandrę plamistą, traszki i żmiję zygzakowatą. Osobliwością faunistyczną Tatr jest również (chociaż już od dłuższego czasu nie była spotykana) skrzelopływka bagienna będąca skorupiakiem reliktowym epoki lodowcowej mieszkającym w niedużych, całkowicie zamarzających na zimę zbiornikach wodnych np. w Dwoistym Stawie. Oprócz tego występuje tu bardzo wiele gatunków chrząszczy- ok. 500 gatunków w piętrach reglowych, ok. 100 gatunków w piętrze kosodrzewiny i blisko 60 gatunków na halach i turniach.

MIEJSCA HISTORYCZNE

Tatry to nie tylko jedyne w swoim rodzaju krajobrazy i zjawiska przyrodnicze, ale również miejsca ważne z punktu widzenia historii Polski. Należy tutaj z pewnością wspomnień o Pomniku Powstańców z Chochołowa, "Prometeuszu Rozstrzelanym" w Kuźnicach (poświęcony 20 Polakom, którzy zostali rozstrzelani przez hitlerowców w miejscu, gdzie obecnie znajduje się pomnik), Pomniku Legionistów, Pomniku Doktora Tytusa Chałubickiego czy Pomniku Jagiełły (jest on dziełem Wojciecha Brzega; został odsłonięty 10 VIII 1911r. na ówczesnym placu rynkowym; w 1940 r. hitlerowcy wydali rozkaz rozebrania i zniszczenia pomnika upamiętniającego bitwę pod Grunwaldem; Zakopiańczycy w tajemnicy przechowywali jednak części pomnika w czasie okupacji i po zakończeniu wojny pomnik ponownie stanął, tylko że tym razem na obszarze Parku Miejskiego.

MUZEA

-) Muzeum Karola Szymanowskiego - zawiera ono pracownie kompozytorską, pianino, listy, książki oraz obrazy

-) Muzeum Jana Kasprowicza- muzeum biograficzne, znajduje się tutaj mauzoleum z 

prochami artysty

-) Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza

-) Muzeum Tatrzańskie

-) Muzeum Kornela Makuszyńskiego- artysta spędził tutaj swoje ostatnie dni życia

TATRZAŃSKI PARK NARODOWY

Tatrzański Park Narodowy położony jest na południu naszego kraju na obszarze województwa małopolskiego, przy granicy polsko-słowackiej. Powstał ona w 1954 r. i zajmował wówczas powierzchnię 21556 ha. Współcześnie obszar zajmowany przez park jest nieco mniejszy i wynosi 21164 ha, z których 15191 ha stanowią lasy natomiast 5660 ha zajmują wysokogórskie hale i turnie. Powierzchnia gruntów rolnych (169 ha) i wód powierzchniowych (209 ha) stanowi 1,8% łącznego obszaru parku. Ochrona ścisła obowiązuje na 11514 ha parku, z których 6149 ha stanowią ekosystemy leśne. Idea chronienia masywu tatrzańskiego była już promowana pod koniec XIX w. Pierwsza próba stworzenia na tym obszarze parku narodowego została podjęta w 1925 r. przy współpracy ze Słowacją. Lasy państwowe tego obszaru stały się parkiem formalnie w 1937 r. Po zakończeniu II wojny światowej w 1947 r. została powołana odrębna jednostka administracyjna Park Tatrzański. Tatrzański Park Narodowy (TPN) został powołany rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 września 1954 roku. W 1993 r. TPN i TANAP (słowacki Tatransky Narodni Park) uzyskały status rezerwatu biosfery UNESCO, co ma duże międzynarodowe znaczenie.

W Tatrzańskim Parku Narodowym znanych jest ok. 650 jaskiń a za najdłuższą i najgłębszą uznaje się system jaskiniowy Wielka Śnieżna - Wielka Litworowa, który ma 18 km długości korytarzy i 814 m głębokości. Turyści mogą jednak zwiedzić jedynie 6 jaskiń na terenie parku.

Osobliwościami faunistycznymi parku, które są już chronione od połowy XIX w. są kozice i świstaki oraz niedźwiedzie brunatne, rysie, wilki, wydry i kilkanaście gatunków ptaków m.in. orły przednie, sokoły, pomurniki i płochacze halne.

BIBLIOGRAFIA

1.W. Lewandowski, M.Pawłowicz -Przewodnik dookoła Polski "Tatry", wyd.Pascal

2.Józef Nika "Tatry Polskie- przewodnik" wyd. Sport i Turystyka Warszawa

3. "Świat Tatr- fotografia" wyd. Sport i Turystyka Warszawa