Gleba to utwór mineralno- organiczny, powstały w procesie przekształcania wierzchniej warstwy skorupy ziemskiej. Można w niej wydzielić fazę stałą (50%) - materia organiczna, gazową (25%) - powietrze glebowe i ciekłą (25%) - woda. Składniki gleby stanowią mieszaninę. Składniki mineralne posiadają cechy skały macierzystej, na której jest osadzona. W glebie możemy wyróżnić części szkieletowe- są to kamienie i żwiry, oraz części ziemiste- ił, pył i piasek. Profil gleby przedstawia się następująco: poziom organiczny- O, poziom mineralny- A, poziom wymywania- E, poziom przejściowy, poziom wmycia- B, poziom wietrzenia materiału macierzystego- C, lite podłoże- R. Gleba powstaje w procesie pedogenezy.

GLEBY WYSTĘPUJĄCE W POLSCE:

Gleby w Polsce zaczęły się tworzyć po ustąpieniu lodowca. Gleby obszarów nizinnych i wyżynnych zajmują około 90% powierzchni Polski, gleby terenów górskich zajmują około 10%. Największy udział w Polsce mają gleby brunatnoziemy- 51% oraz gleby bielicowe- 26%.

  • Gleby bielicoziemne- silnie zakwaszone, proces bielicowania. Występują pod lasami iglastymi, tworzą się ze skał luźnych lub piaszczystych. Posiadają małą żyzność, nie mają rolniczego wykorzystania. Najczęściej są zalesiane. Występują praktycznie na terenie całego kraju.
  • Czarnoziemy- gleby wytworzone z lessów, zasobne w węglan wapnia. Występują pod formacjami łąkowo - stepowymi. Gleby bardzo żyzne, duża zawartość próchnicy. Wyżyna Lubelska w okolicach Hrubieszewa i Zamościa, koło Opatowa, Płaskowyż Proszowicki, okolice Miechowa, Podkarpacie- Przemyśl, Jarosław, Przedpole Sudetów, Wzgórza Trzebnickie, tereny na południe od Wrocławia.
  • Gleby brunatne- gleby powstałe z glin morenowych i piasków gliniastych. Tworzą się ze skał macierzystych bogatych w zasady, na obszarach lasów liściastych i mieszanych. Występowanie: Pojezierze Mazurskie, Pomorskie, Wielkopolsko-kujawskie, okolice dolnej Wisły. Do gleb tych zalicza się także gleby płowe- wytworzone pod lasami mieszanymi i liściastymi. Ubogie w substancje organiczne. Występowanie: Wyżyna Lubelska, Wyżyna Małopolska, okolice Kielc i Wrocławia.
  • Czarne ziemie- powstały wskutek zanikających jezior i przekształcenia gleb bagiennych. Tworzą się w obniżeniach terenu i na obszarach o utrudnionym odpływie. Najlepsze pod względem upraw. Występowanie: okolice Pyrzyc, Brześcia, Błonia, Sochaczewa, Wrocławia, Kujawy.
  • Rędziny- Powstały ze zwietrzeliny wapieni. Żyzne. Wyżyna Lubelska, Niecka Niedziańska, Wyżyna Kielecko- Sandomierska, Wyżyna Krakowsko- Częstochowska, Wyżyna Śląska.
  • Mady- należą do gleb aluwialnych, występują w dolinach rzecznych, bardzo żyzne. Występują na Żuławach Wiślanych, dolina Odry, Sanu, Wieprza, Warty,
  • Gleby torfowe i murszowe- dolina Noteci, północny-wschód Polski
  • Gleby antropogeniczne- kształtują się pod wpływem człowieka, wyróżniamy: hortisole, industroziemy, urbisole. Użyźnione i wzbogacone składnikami mineralnymi przez człowieka.
  • Gleby słone- występują tam gdzie się znajdują roztwory soli lub wody morskie- Brzeg Bałtyku, lub solanki- okolice Nidy, Kujawy, okolice Kołobrzegu, lub na wskutek zanieczyszczenia wodami z kopalń- Górnośląski Okręg Przemysłowy.