Gleba jest to zewnętrzna warstwa skorupy ziemskiej, powstała na bazie skały macierzystej w wyniku działania czynników glebotwórczych, takich jak: klimat, wody, rzeźba terenu, działalność organizmów żywych oraz człowieka.

W zależności od rodzaju skały macierzystej, dominującego czynnika oraz czasu trwania procesu glebotwórczego zależy typ gleby. Poszczególne typy gleb różnią się wykształceniem poszczególnych poziomów glebowych, ilością próchnicy, strukturą, barwą oraz wielkością cząstek mineralnych.

W Polsce występują następujące typy gleb:

  • gleby inicjalne - gleby młode, ze słabo wykształconym profilem glebowym. Występują głównie na obszarach górskich oraz na terenach rekultywowanych (np. piaskach wydmowych).
  • gleby bielicowe - gleby kwaśne, powstałe pod lasami iglastymi. Charakteryzują się występowaniem wyraźnego poziomu wymywania (tzw. poziom bielicowy), o niemal zupełnie białym kolorze. Barwa ta powstaje w wyniku wymycia wodorotlenków żelaza, glinu, manganu oraz związków próchniczych do warstwy położonej poniżej, tzw. poziomu wmywania. Gleby te zajmują ok. 25% obszaru Polski. Dzieli się je na słabo, średnio i silnie zbielicowane. Gleby te są mało żyzne, wymagające nawożenia.
  • gleby brunatne - gleby o odczynie obojętnym lub słabo kwaśnym, powstające pod lasami liściastymi i mieszanymi strefy umiarkowanej. Nie wykazują poziomu bielicowego. Proces brunatnienia, w wyniku którego powstają, polega na gromadzeniu frakcji ilastej oraz związków organicznych i żelazistych w poziomie wmywania. Odmianą gleb brunatnych są gleby płowe, które cechują się silniejszym wymyciem związków żelazistych i ilastych. Gleby brunatne stanowią około 52% polskich ziem. Należą do gleb średnio urodzajnych.
  • czarnoziemy - gleby powstające na obszarach stepowych na podłożu lessowym. Charakteryzują się grubą warstwą próchniczą. Są to najżyźniejsze gleby w Polsce. Zajmują 1% powierzchni.
  • czarne ziemie - gleby tworzące się na obszarach zabagnionych. Cechują się dużą zawartością próchnicy, która nadaje im ciemne zabarwienie. Stanowią 2% polskich gleb.
  • gleby bagienne - w ich skład wchodzą gleby torfowe i mułowo-torfowe. Powstają na obszarach bagiennych, na skutek nagromadzenia się szczątków roślinnych w warunkach beztlenowych. Zajmują 9% powierzchni Polski.
  • mady - gleby powstające na zalewowych obszarach dolin z nanoszonych przez rzeki osadów. Są to gleby bardzo żyzne. Stanowią 5% polskich gleb.
  • rędziny - gleby powstałe w wyniku wietrzenia skał wapiennych i gipsowych, stąd zawierają dużo wapnia. Zajmują 1% obszaru Polski.

W Polsce wyróżnia się 6 klas jakości gleb (1 - najlepsza, 6 - najgorsza). Ponad połowę powierzchni kraju stanowią gleby średniej oraz złej jakości. Przeważają szczególnie w północnej i środkowej Polsce.