Osady oraz formy lodowcowe - charakterystyka.

1. Formy tworzące się tuż przed czołem zbliżającego się lądolodu.

a) moreny czołowe czyli liczne ciągi pagórków oraz wzgórz , mających wysokość nawet kilkadziesiąt metrów, a powstały one wzdłuż czoła samego lądolodu podczas dłuższego postoju lodowca. Powstawały one zazwyczaj w wyniku bardzo intensywnej akumulacji( osadzania) glin zwałowych czy głazów, też żwirów czy piasków , bezpośrednio blisko krawędzi lądolodu czyli moreny czołowe do tego akumulacyjne.

b) stożki sandrowe czyli wielkie, do tego płaskie stożki - piaszczysto-żwirowe, które zostały osadzone przez wodę, a ta pochodziła z topnienia lodowca. Zatem przy krawędzi bram lodowcowa, która to na skutek oddalania się , od samego czoła lądolodu, stopniowo zrastały się, budując rozległe oraz płaskie tzw. równiny sandrowe.

c) pradoliny czyli szerokie doliny , mające płaskie dno oraz równoleżnikowy przebieg, gdyż jest to powiązane z czasami dłuższego postoju lądolodu, zostały wyżłobione tutaj szerokie rzeki, które powstały z łączenia się wód roztopowych, które spływają z kierunku północy , razem z rzekami południa.

d) drumliny czyli pagórki , mające owalny kształt, a są zbudowane -to materiał morenowy, mający trochę bardziej strome stoki od strony, gdzie przemieszczał się lądolód, a utworzone poprzez nacisk, na ów materiał duże masy lądolodu.

e) zagłębia wytopiskowe zwane także (wytopiska), a one powstały na skutek wytopienia się już pogrzebanych w całej masie osadów lodowcowych sporych brył lodowych.

2. Formy powstające poprzez działalność -lodowców górskich

a) tzw. U - kształtna dolina a one mają w przekroju literę U, do tego są dosyć głębokie oraz strome.

b) kocioł lodowcowy zwany także (cyrkiem lodowcowym, karem), są półkuliste albo wydłużone, jako obniżenie otoczone ze wszystkich trzech stron bardzo stromymi ścianami, które opadają do doliny lodowcowej tzw. progiem skalnym. Ta dolina tworzy się na polu firnowym, na skutek erozji lodowcowej.

c) wały moreny bocznej czyli wały nasypane z licznych okruchów skał, zazwyczaj po obu brzegach samego jeziora lodowcowego

d) terasy rzeczne czyli płaskie progi w samej dolinie rzecznej, a ciągną się na całej linii doliny, zazwyczaj na dużej przestrzeni, a tworzą się na skutek erozji rzecznej, to fragmenty dawnego, rozciętego poprzez rzeki, dna doliny , na przykład na skutek obniżenia się tzw. podstawy erozyjnej. Więc terasy rzeczne , i ich rodzaje to skaliste, dalej akumulacyjne czy skalisto- osadowe.

3. Formy powstające w klimacie peryglacjalnym

a) gołoborza czyli liczne nagromadzenie bloków albo odłamków skalnych, zazwyczaj na stokach górskich, powstają na skutek wietrzenia bardzo twardych, oraz zwięzłych skał. Więc gołoborza tworzą się na skutek wietrzenia fizycznego, czyli zmian temperatury, przede wszystkim poprzez zamarzanie wód w licznych szczelinach skalnych które to powodują powolny rozpad skał. Czyli Gołoborza w naszych Górach Świętokrzyskich, szczyty Łysicy albo Łyśca, są zbudowane z bloków bardzo twardych -piaskowców z kambru, a one powstały już w plejstocenie, kiedy był klimat polarny, oddziaływały procesy silnego wietrzenia fizycznego o dużej intensywności. Takich bloków piaskowców ( Wielkiego Gołoborza, na szczycie Łyśca, której użyto już IX-X w wieku, aby usypać istniejące do czasów współczesnych-wałów kamiennych, otaczających pogański -ośrodek kultowy, ulokowany na szczycie samej góry; to tutaj zachowały się liczne ślady drogi, jak głosi legenda- transportowano tędy kamienie do wymienionej budowy wałów.

b) wydmy oraz niecki deflacyjne są to porywanie oraz unoszenie przez siłę wiatru, bardzo drobnych cząstek , zarówno mineralnych jak też organicznych, a te drążą, dalej rysują czy ścierają powierzchnie skalne, też akumulacja naniesionego tutaj materiału. Więc rezultat tej niszczejącej działalności siły wiatru to obniżanie się samej powierzchni Ziemi oraz powstawanie różnych form terenu, takie jak niecki deflacyjne. A potem akumulacji tegoż pyłu powstaje less, dalej jest osadzany grubszy materiał, który to powoduje powstanie osadów piaszczystych oraz powstawanie wydm. Więc te procesy zachodzą na terenach pozbawionych zupełnie pokrywy roślinnej, zwłaszcza intensywnie zachodzą też na wybrzeżu morskim, też gorących pustyniach czy mroźnych pustyniach zwanych też peryglacjalnych czy na polach uprawnych, gdy jest przerwa wegetacyjna.

c) stożki piargowe czyli rodzaj pewnego rumowiska skalnego, jako nagromadzenie okruchów skał, powstających w żlebach , zazwyczaj u podnóży stromych, też skalistych stoków; może mieć czasem postać stożka (zwanego stożkiem usypiskowym), a powstającym głownie podczas wietrzenia mechanicznego.

4. Formy tworzące się na obszarze objętym lądolodem.

a) falista równina moreny dennej tuż przy czole lodowca, na skutek topnienia lodu, tworzą się wały albo pagórki moren czołowych czy moren bocznych, zaś odsłania się także morena denna, która tworzy lekko faliste albo zupełnie płaskie równiny.

b) ozy to bardzo długie, też wąskie oraz zwykle bardzo kręte wały albo ciągi wzgórz, mające nawet długość kilku albo kilkunastu kilometrów, są zbudowane z : piasków oraz żwirów, które to są osadzane przez wody .

c) kemy czyli okrągławe albo wydłużone pagórki też wzgórza , mające wysokość nawet kilkadziesiąt metrów. A są one utworzone ze żwirów, też piasków czy mułków, a te zostały tutaj akumulowane poprzez wody lodowcowe.

  1. rynny subglacyjne czyli długie, ale stosunkowo wąskie oraz bardzo głębokie , zagłębienia mające strome zbocza oraz nierówne dno, zazwyczaj są wypełnione wodami tzw. jezior rynnowych. Zdecydowana większość tych rynien , utworzyła się na skutek erozji, od wód roztopowych, które często płyną pod dużym ciśnieniem hydrostatycznym.

e) baraniec zwane też mutonami, z języka francuskiego, to przedłużone pagórki w podłożu skalnym, mają wysokość już od -kilkunastu centymetrów aż - kilkudziesięciu metrów, to wygładzony albo porysowany pagórek polodowcowy, zazwyczaj barańce są na terenach dziś czy dawniej skutych lodem, więc na przykład to Finlandia, dalej południowa Szwecja, czy w Tatrach.