Maria przyszła na świat 7 IX 1867 roku w Warszawie. Wychowywana była w rodzinie inteligenckiej należącej do czołówki polskiej inteligencji. Atmosfera domowa była przepełniona kulturą. Maria od wczesnych lat brała udział w spotkaniach naukowych, w życiu umysłowym i społecznym jakie istniało w tamtych czasach. Jej rodzice byli pedagogami. Jej ojciec, Władysław Skłodowski prowadził lekcje fizyki i matematyki w gimnazjach w Warszawie, natomiast matka Bronisława, pochodząca z domu Boguskich zajmowała się wychowaniem młodych dam w jednej z prestiżowych w ówczesnym czasie pensji żeńskiej. Maria była najmłodszym dzieckiem spośród pięciorga rodzeństwa. Dzięki temu, że od najmłodszych lata obracała się w towarzystwie naukowym, dość szybko rozwijała się i chłonęła wiedzę, dzięki czemu już wcześnie rozumiała stosunkowo dobrze otaczający ją świat. Także rodzina Marii mogła poszczycić się licznymi sukcesami naukowymi. Mianowicie Józef Jerzy Boguski, który to był jej bratem ciotecznym, a który przez pięćdziesiąt lat pracy jako nauczyciel i pedagog w znaczący sposób przyczynił się do rozwoju chemii i fizyki w Polsce. Oprócz niego w rodzinie Marii była jeszcze znakomita powieściopisarka Helena Pajzderska z domu Boguskich, pisała jednak pod innym nazwiskiem, pod pseudonimem Hajoty. Całe starsze rodzeństwo Marii także zajmowało się pracą naukową. Byli oni posyłania na studia wyższe, interesowali się sprawami i nowinkami naukowymi, przez co wnosili do całej rodziny coraz to większe tradycje związane z szeroko pojmowaną nauką. Maria miała także siostrę Zofia, która niestety nie mogła ujrzeć Marii, gdy stała się sławna, gdyż zmarła w 14 roku życia. Wtedy to dużo młodsza od Zofii Maria, po raz pierwszy zetknęła się z tragedią śmierci. Miała wówczas tylko 9 lat. Wtedy to też zaczął się dla niej okres szkolny, kiedy to rozpoczynała swoją wielką przygodę z nauką, z którą już nigdy nie miała się rozstać. Wówczas były to lata 80 XIX wieku, kiedy to Polska była po wielkich powstaniach i gdy szkoły znajdowały się pod władzą Rosjan. W szkołach tych prowadzony był silny proces rusyfikacji, skierowany przede wszystkim w polską młodzież. Maria po tym jak rok czasu spędziła w znanej pensji pani Jadwigi Sikorskiej, została przyjęta do III gimnazjum prowadzonego przez rząd rosyjski, a które znajdowało się na krakowskim przedmieściu, tuż obok kościoła Wizytek. Mimo silnych zabiegów, jakie stosowali Rosjanie, a które miały na celu wykorzenienie z młodzieży poczucia tożsamości narodowej, Maria nadal pozostała patriotką. Dużą zasługę miał w tym jej ojciec, który był głębokim patriotą i potrafił przeciwstawić swoje nauki rodzicielskie procesowi rusyfikacji. Prowadził on w domu zajęcia z języka polskiego, historii Polski i literatury polskiej. Dzięki takiej atmosferze domu rodzinnego młoda Maria wyrastała na osobę wykształconą i przede wszystkim Polkę.

W czasie swojego pobytu gimnazjum zawsze przodowała, jeśli chodzi o naukę. Już, gdy była małą dziewczynką, ujawniała szczególne zdolności, jeśli chodzi o nauki przyrodnicze czy matematykę. Gimnazjum Maria ukończyła wyjątkowo wcześnie, bo już w wieku piętnastu lat. Co więcej ukończyła je z możliwym największym wyróżnieniem, jakie rosyjska szkoła mogła przyznać uczniowi - złotym medalem. Zaraz po ukończeniu gimnazjum wyjątkowo młoda Maria jak na osobę będącą już po egzaminie maturalnym, zaczęła gorące przygotowania do rozpoczęcia studiów wyższych. Jednak w ówczesnym czasie, większość uniwersytetów przyjmowała tylko mężczyzna na studia i nie przyjmowała kobiet. Jedynym rozwiązaniem dla Marii był wyjazd za granicę, gdzie mogłaby podjąć studia wyższe na jednym z tamtejszych uniwersytetów. Problemem znowu dla Marii stały się pieniądze, ponieważ wyjazd taki wiązał się z dużymi kosztami. Dlatego też Maria, aby zrealizować swoje marzenia, rozpoczęła w 1884 roku pracę zarobkową, jako nauczycielka w prywatnej szkole w jednej ze wsi. Maria w ten sposób pracowała przez kilka lata i gdy skończyła swoją pracę wróciła do Warszawy.

Rok 1891 stał się dla Marii rokiem wielkiego przełomu. Wówczas to spełniło się największe marzenie Marii, zaistniała możliwość jej wyjazdu za granicę. Wynikało to z tego, że jej siostra Bronisława po ukończeniu studiów wyższych lekarskich w Sorbonie, wyszła za mąż i zamieszkała w Paryżu. Siostra była w stanie przyjąć do siebie Marię, która ta niezwłocznie przyjechała do Paryża. Tam wstąpiła na wydział gdzie studiowano nauki ścisłe, takie jak matematyka i fizyka. Skłodowska wówczas zamieszkała na szóstym piętrze w niewielkim pokoiku w kamienicy położonej w studenckiej dzielnicy Quartier Latin, gdzie mieszkała samotnie. W czasie studiów cały czas czerpała radość ze zdobywania nowej wiedzy i ani trochę nie tęskniła do swojego poprzedniego życia sprzed wyjazdu do Paryża. W dwa lata po wstąpieniu na uniwersytet, czyli w roku 1893 Maria zdobyła tytuł tzw. Licencjata nauk fizycznych, który to już był pełnoprawnych stopniem uniwersyteckim. Maria na tym nie poprzestała, bowiem już w rok później uzyskała podobny tytuł tylko w odniesieniu do matematyki - Licencjata nauk matematycznych. W czasie przygotowywania się do egzaminów z matematyki Maria już rozpoczęła pracę eksperymentalno - badawczą w laboratorium prof. Lippmana. Wtedy to też nastąpiło kolejne ważne wydarzenie dla jej przyszłego życia, a mianowicie w czasie wiosny 1984 roku, poznała swojego przyszłego męża i współpracownika Piotra Curie. Ich ślub odbył się 25 lipca 1895 roku w miejscowości Sceaux, położonej pod Paryżem, który to był raczej ślubem cichym i skromnym. W ten sposób poprzez to małżeństwo Maria już Skłodowska - Curie stała się obywatelką Francji. Jednak nigdy nie przestała się czuć Polką reprezentującą polską naukę. Małżonkowie całą swoją pracę laboratoryjną prowadzili w pracowni Szkoły Fizycznej, w której to Piotr był profesorem. Nadal był to czas, gdy kobiety nie były zbyt chętnie uznawane jako pracownicy naukowi. Dlatego też dopiero jak dyrektor tej szkoły, pan Schutzenberg wyraził swoją zgodę, Maria mogła pracować razem ze swoim mężem. Przez pierwsze lata swojego małżeństwa Piotr i Maria pracowali niezależnie od siebie, poświęceni własnym pracom naukowym. Piotr wówczas zajmował się badaniem wzrostu kryształów, natomiast Maria kontynuowała swoją pracę jeszcze z czasów badań prowadzonych w laboratorium prof. Lippmana, a która dotyczyła własności magnetycznych stali. Na jesieni 1897 roku Maria urodziła swoje pierwsze dziecko Irenę i po tym wydarzeniu zajęła się zupełnie nowym tematem w swojej pracy doświadczalnej, tematem, który to miał być jej przyszłą pracą doktorską, a który miała stanowić przełom i zwiastować nadejście zupełnie nowej epoki w fizyce i chemii. Maria, bowiem zajęła się badaniem dotąd niewyjaśnionego zjawiska, niewidzialnych promieni, które to emitowały sole uranu, a które już w 1896 roku odkrył francuski uczony Henryk Becquerel.

W wyniku badań jakie prowadziła Skłodowska nad solami uranu, odkryła, że nie tylko uran wysyła takie niewidzialne promienie, ale także jeszcze tor, którego promienie charakteryzowały się podobną siłą jak w przypadku uranu. Wtedy to aby w pewien sposób usystematyzować terminologię związaną z tym nowym zjawiskiem, Maria zaproponowała, aby je nazwać promieniotwórczością. Natomiast pierwiastki, które to emitują takie promienie, pierwiastkami promieniotwórczymi. Propozycja ta została przyjęta przez środowisko naukowe i jak wiemy, ta terminologia jest do dzisiaj używana.

W swojej pierwszej opublikowanej pracy na ten temat Skłodowska zawarła oprócz bardzo ważnych informacji dotyczących samej natury tegoż zjawiska, także przypuszczenia, że najprawdopodobniej istnieje w przyrodzie pierwiastek, który jest znacznie bardzie promieniotwórczy niż badane przez nią uran i tor. Dodatkowo Maria także spostrzegła, że niektóre minerały takie jak blenda uranowa, czy chalkolit, charakteryzują się promieniotwórczością dużo bardziej silną niż czysty uran.

Tak więc badania Marii stały się wysoce interesujące. Gdy zauważył to sam Piotr, porzucił swoje badania nad wzrostem kryształów i przyłączył się do pracy badawczej żony. Od tego momentu oboje małżonków z wielką pasją prowadzili dalsze badania nad promieniotwórczością, poszukując pierwiastka o którym wspominała w swojej pracy Maria. Pierwiastka tego doszukiwali się w blendzie uranowej, która to wykazywała bardzo silne zdolności promieniotwórcze. Podejrzewali oni, że znajduje się w niej ok. 1% szukanego pierwiastka.

W kilka miesięcy potem małżonkom udało się w końcu otrzymać pierwiastek, którego promieniotwórczość była ok. 400 razy silniejsza, niż w przypadku uranu. Swoje odkrycie ogłosili oni światu w lipcu 1898 roku, a nowy pierwiastek nazwali na cześć ojczyzny Marii polonem. Jednak to nie był koniec wielkich przełomowych odkryć. Maria i Piotr bowiem wkrótce odkryli kolejny pierwiastek promieniotwórczy. Ogłosili to członkom paryskiej Akademii Umiejętności w okresie Bożego Narodzenia tego samego roku, w którym odkryli polon. Nowemu pierwiastkowi nadali oni nazwę rad. Była to substancja, podobnie jak polon silnie promieniotwórcza i także można ją było znaleźć w rudzie uranu. Jednak charakteryzowała się zupełnie innymi własnościami chemicznymi, bardziej podobnymi do baru. Rad po raz pierwszy został przez nich wydzielony w postaci czystego chemicznie chlorku radu w 1902 roku. Wówczas masa uzyskanej próbki wynosiła 1/10 grama. Dzięki temu Maria mogła dokonać pomiaru jego wagi atomowej. W roku później, czyli, Maria wraz ze swoim mężem Piotrem i Bequerelem otrzymała nagrodę Nobla za swoją pracę nad zjawiskiem promieniotwórczości, oraz za odkrycie nowych pierwiastków chemicznych.

W dniu 19 kwietnia 1906 roku, w 3 lata po odebraniu Nagrody Nobla, zginął Piotr Curie. Kiedy wracał on tego dnia ze spotkania Stowarzyszenia Profesorów Wydziału Nauk, uderzył w niego przejeżdżający ciężki wóz. W wyniku tego potrącenia zginął na miejscu. Pogrzeb jego był cichy i skromny, na którym była tylko najbliższa rodzina. Nie wygłoszono na nim żadnych przemówień, ani nie zorganizowano jakiegoś rodzaju ceremonii pożegnalnych. Charakter tego pogrzebu był bardzo podobny do charakteru samego Piotra, który przez całe życie stronił o zgiełku i rozgłosu, poszukiwał tylko najważniejszych wartości, które można odnaleźć tylko w ciszy własnych myśli.

W 1911 roku w pięć lat po śmierci męża Maria otrzymała drugą nagrodę Nobla, teraz jednak tylko ona sama została ją uhonorowana. A otrzymała ją za swoje zasługi w rozwoju chemii. Gdy nadeszła I wojna światowa, Maria przebywała nadal w Paryżu i tam jak tylko mogła pomagała francuskiej armii. Dzięki jej pomocy utworzono zespół 400 samochodów, które to przerobiono na szpitale polowe, na wyposażeniu których znajdowały się aparaty Roentgena.

Po zakończeniu I wojny światowej, kiedy to Polska odzyskała niepodległość, naród w 25 rocznicę odkrycia radu postanowił podziękować słynnej uczonej za jej zasługi i sławienie Polski w świecie. Ze złożonych ofiar polskiego społeczeństwa, wybudowano w Warszawie Instytut Radowy. Jego działanie i założenia pracy wzorowano wówczas na istniejącym instytucie paryskim. Instytut ten od początku swej działalności posiadał pewną ilość radu, który to został mu ofiarowany przez samą Marię. Maria bowiem w 1929 roku w czasie swojej wizyty w Ameryce otrzymała jako dar 50000 dolarów, które to przeznaczyła na zakup radu, tego samego który następnie ofiarowała ojczystemu krajowi - Polsce.

Maria Curie Skłodowska zmarła dnia 4 lipca 1934 roku, w czasie swojego pobytu w sanatorium w Sancellemoz w Sabaudii. Jej życie powoli gasło, wraz z postępującą chorobą, która to wynikała z wyczerpania nadludzką pracą jakiej się poświęcała, oraz spowodowanej długim obcowaniem z promieniotwórczymi substancjami, które wówczas jeszcze nie były postrzegane jako niebezpieczne dla zdrowia ludzkiego. Jednak nawet w czasie swej choroby nadal kierowała pracą Instytutu. W swoich ostatnich chwilach życia, jej największym zmartwieniem był los badań nad promieniotwórczością po jej śmierci. Swojej jedynej córce i jej zięciowi poleciła zająć się pracą naukowo - badawczą.

Pogrzeb Marii był podobny do pogrzebu jej męża, czyli był cichy i skromny, a obecna była na nim tylko najbliższa rodzina i przyjaciele. Jej ciało spoczęło obok ciała jej męża, czyli na niewielkim cmentarzyku w miejscowości Sceaux, znajdującej się obok Paryża. Wraz ze śmiercią Marii Skłodowskiej Curie odszedł jeden z największych umysłów świata.

Kalendarium

  • 1867 - 7 XI - Maria Skłodowska przychodzi na świat, jest najmłodszym dzieckiem z pięciorga jakie mieli Władysław Skłodowski i Bogusława z domu Boguskich
  • 1875 - śmierć matki Marii
  • 1882 - ukończenie gimnazjum i zdanie egzaminu maturalnego przez Marię
  • 1890-1891- Maria uzyskuje pozwolenia na pracę w Laboratorium Muzeum Przemysłu i Rolnictwa. Laboratorium tym wówczas kierował Józef Jerzy Boguski, który to był bliskim kuzynem Marii. Pan ten był także wybitnym fizyko-chemikiem, a w latach 1875 - 1876 był on asystentem Dimitrija Mendelejewa, którego wszyscy znają jako twórcę układu okresowego pierwiastków. Gdy Józef Boguski powrócił do Polski, nadał współpracował ze swoim mistrzem, przesyłając do niego swoje prace i ogólnie utrzymując nim przyjacielskie kontakty. Gdy Maria w późniejszym czasie odkryła rad i polon niezwłocznie poinformowała on Mendelejewa o tym w swoim liście, który wysłał do niego w 1898 roku.
  • 1891 - Wyjazd Marii do Paryża w celu podjęcia studiów
  • 1893 - Uzyskanie licencjatu z fizyki
  • 1894 - Zdobycie licencjatu z matematyki
  • 1895 - 25 lipca - ślub Marii z Piotrem Curie
  • 1897 - 12 września - narodziny pierwszej córki Marii i Piotra, której nadali imię Irena
  • 1898 - opublikowanie przez Marię jej pierwszej samodzielnej pracy naukowej "Własności magnetyczne zahartowanej stali"
  • 1898 - Maria i Piotr odkrywają wspólnie polon i rad
  • 1899 - wizyta Marii i Piotra w Polsce w czasie której małżeństwo spotyka się z rodziną w Zakopanem.
  • Od 1900 - staje się wykładowcą w Wyższej Szkole Normalnej w Sevres, gdzie jest pierwszym w historii profesorem - kobietą. W szkole tej odbywało się kształcenie przyszłych nauczycielek licealnych szkół żeńskich. W szkole tej oprócz Marii nauczali najwybitniejsi profesorowie Sorbony, oraz College de France
  • 1902 - śmierć ojca Marii
  • 1902 - Maria określa parametry radu
  • 1903 - uhonorowanie Marii, Piotra i Henryka Becquerela Nagrodą Nobla za odkrycie i prace nad promieniotwórczą, oraz za odkrycie nowych pierwiastków promieniotwórczych
  • 1904 - 6 grudnia - narodziny drugiej córki Marii i Piotra, której to nadali imię Ewa
  • 1906 - śmierć męża Marii - Piotra, w wyniku tragicznego wypadku. W tym samym roku Maria obejmuje katedrę fizyki na Sorbonie
  • 1910 - uzyskanie czystej metalicznej postaci radu przez Marię. Niestety nie udało jej się osiągnąć tego samego z polonem
  • 1911 - 29 października - uczestnictwo Marii w I Kongresie Solvajowskim, który odbył się w Brukseli, a który został zorganizowany przez Ernesta Solvaja - francuskiego chemika i przemysłowca, który także założył Międzynarodowy Instytut Fizyki. Obok Marii na ten kongres zostały także zaproszone takie osobistości jak Max Planck, Albert Einstein, Ernest Rutherford, H. A. Lorentz i wielu innych
  • 1911 - uhonorowanie Marii drugą Nagrodą Nobla za jej wyjątkowe osiągnięcia w dziedzinie chemii
  • 1912 - przyjazd działaczy Towarzystwa Naukowego Warszawskiego w celu nakłonienia Marii do powrotu do Polski. Maria się nie zgodziła ze względu na swój zły stan zdrowia, oraz tłumacząc się obowiązkiem utworzenia w Paryżu instytutu, który nosił by imię jej męża - Piotra Curie
  • 1913 - utworzenie w Warszawie pracowni radiologicznej, z inicjatywy Marii, która to stała się jej członkiem honorowym
  • 1914 - wybuch I wojny światowej, w czasie której angażuje się w ratowanie życia francuskich żołnierzy
  • 1919 - Maria rozpoczyna pracę w Instytucie Radowym w Paryżu
  • 1921 - Maria wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych, organizatorem tego wyjazdu jest dziennikarka amerykańska Missy Meloney. Maria w podróż udała się razem ze swoimi córkami, Ewą i Ireną. W czasie swojej wizyty spotkała się z prezydentem Hardingiem. W darze otrzymała od niego 1 gram czystego radu
  • 1925 - Maria uczestniczy w uroczystości, w czasie której dokonano poświęcenia kamienia węgielnego, który miał być położony pod Instytut Radowy w Warszawie. Wtedy to też spotyka się z najwybitniejszymi polskimi naukowcami i prezydentem Polski Stanisławem Wojciechowskim
  • 1929 - październik - Maria po raz drugi udaje się w podróż do Stanów Zjednoczonych. Tym razem spotyka się z ówczesnym prezydentem Edgarem Hooverem. W czasie jej wizyty przez kilka dni mieszka w białym domu, a na zakończenie w darze dostaje kolejny gram radu
  • 1932 - Maria jako honorowy gość uczestniczy w ceremonii otwarcia Instytutu Radowego w Warszawie, którego nazwano na cześć Marii jej imieniem. To była jej ostatnia wizyta w ojczystym kraju.
  • 1933 - w czasie wiosny Maria po raz ostatni wykłada na Sorbonie
  • 1934 - 4 lipca - śmierć Marii Skłodowskiej Curie
  • 1934 - wybicie pamiątkowego medalu na cześć Marii przez Towarzystwo Naukowe w Warszawie
  • 1935 - wydanie pośmiertne dzieła Marie Curie Skłodowskiej o tytule "Promieniotwórczość"

Piotr Curie

Urodził się 15 maja 1859 roku w Paryżu, był francuskim fizykiem i mężem Marii Skłodowskiej. W 1904 roku został profesorem Sorbony. Natomiast w 1905 roku stał się członkiem Akademii Nauk w Paryżu. Był naukowcem, który jako jeden z nielicznych stawiał pierwsze kroki w świecie promieniotwórczości. Wraz ze swoją żoną Marią odkrył dwa nowe pierwiastki promieniotwórcze, oraz wykrył promieniotwórczość dla toru. Za swoje osiągnięcia został w 1903 roku uhonorowany Nagrodą Nobla z zakresu chemii. Zanim zajął się promieniotwórczością, wcześniej wraz z Paulem Jacquesem badał właściwości magnetyczne kryształów. Odkrył w 1883 roku zjawisko piezoelektryczności w kryształach, a także przeprowadził badania nad zależnością własności magnetycznych kryształów od temperatury. 19 kwietnia 1906 roku zginął w wyniku potrącenia przez ciężki wóz.

Polon

Jest to pierwiastek, który w układzie okresowym należy do grupy VI A. Jego liczba atomowa wynosi 84, natomiast masa atomowa 210,11. Jak dotąd poznano 27 izotopów polonu, z który charakteryzujący się najdłuższym życiem - 209Po, ma czas połowicznego rozpadu wynoszący 102 lata. Polon w warunkach naturalnych można znaleźć tylko w rudach uranu. Najczęstszym izotopem wykorzystywanym w nauce jest 210Po. Otrzymuje się go poprzez bombardowanie neutronami innego pierwiastka 209Bi, lub poprzez obróbkę rudy uranowej. W rudzie tej znajduje się ok. 0,1 ppb polonu. Jeśli chodzi o właściwości fizyczne, to polon jest metalem o barwie srebrnej. Jego gęstość wynosi 9,4 g/cm3, natomiast temperatura topnienia wynosi 2540C. Polon jest pierwiastkiem promieniotwórczym emitującym promieniowanie alfa. Może reagować z roztworami kwasów. W temperaturze pokojowej ulega działaniu fluoru. Jest słabo rozpuszczalny w alkaliach. Polon może tworzyć związki, z których najważniejsze to: H­2Po (jest to związek lotny i nietrwały), PoO­2, PoO, PoS, PbPo, PoCl2, czy Po(OH)4. Oprócz tego istnieją także związki metaloorganiczne, które zawierają w sobie polon. Są to np. pochodne fenylowe, czy tolilowe, oraz mezytylowe. Dym papierosowy zawiera pewne ilości 210Po, a nie zapominajmy, że jest to pierwiastek silnie toksyczny. Jest wykorzystywany w analizie aktywacyjne, gdzie stanowi źródło promieniowania alfa, lub w połączeniu z berylem neutronów. Stosuje się go także w badaniach nad mechanizmami procesów elektrodowych

Rad

Jest to pierwiastek, który w układzie okresowym należy do grupy II A. Jego liczba atomowa wynosi 88, natomiast masa atomowa 226,03. Jak dotąd poznano 27 izotopów radu, z który charakteryzujący się najdłuższym życiem - 226Ra, ma czas połowicznego rozpadu wynoszący 1599 lat. Wszystkie izotopy radu są promieniotwórcze. Rad w warunkach naturalnych występuje w minerałach uranowych, a przede wszystkim w blendzie smolistej, oraz karnotycie. Z tych tworów rad jest wydzielany na skalę przemysłową. Jeśli chodzi o właściwości fizyczne, to rad, podobnie jak polon jest metalem o barwie srebrzystej. Jego gęstość wynosi 5,5 g/cm3, natomiast topi się w temperaturze 700 0C. Jest to pierwiastek wykazujący dużą aktywność chemiczną. Już w temperaturze pokojowej może tworzyć związek z tlenem, tworząc w ten sposób tlenek RaO, który jest związkiem trwałym. Oprócz tlenu również łatwo reaguje z chlorem, fluorem, wodą, kwasem azotowym, oraz solnym, a także z fluorowodorem. W przypadku tego ostatniego powstają tzw. halogenki, które mają charakter jonowy. Może także wchodzić w reakcje z wodorem i azotem, w wyniku czego powstaje RaH2 i odpowiednio Ra3Na2, ale mogą takie reakcje zajść tylko w wysokich temperaturach. Najważniejsze związki jakie może utworzyć rad to: RaCO3 i RaSO4. Rad, a dokładnie jego izotopy: 216Ra, 223Ra, 224Ra, 228Ra, są wykorzystywane jako wskaźniki promieniotwórcze. Poza tym rad podobnie jak polon, w połączeniu z berylem może stanowić źródło neutronów.