Skały - naturalne skupiska minerałów

Surowce mineralne - minerały i skały wykorzystywane przez człowieka w różnych dziedzinach życia

Minerały - pierwiastki w stanie wolnym i związki chemiczne powstałe w przyrodzie

Pierwiastkowy skład skorupy ziemskiej:

- tlen 45% 

- wapń 5% 

- krzem 27% 

- magnez 3% 

- glin 8% 

- sód 3%

- żelazo 6% 

- potas 2% 

Surowce mineralne:

* Energetyczne- węgiel kamienny, ropa naftowa, gaz ziemny

* Budowlane - wapń, gips, piasek

* Chemiczne - sól kuchenna, saletra indyjska, siarka

* Metalurgiczne - rudy żelaza, rudy ołowiu, rudy miedzi

* Zdobnicze - złoto, ametyst, srebro, agat

Chronienie zasobów naturalnych:

- wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii

- oszczędzanie ich wykorzystywania

- segregowanie tworzyw sztucznych

- używanie urządzeń energooszczędnych


 

SKAŁY WAPIENNE


 

Kalcyt (CaCO3) - podstawowy składnik skał wapiennych

Mętnienie wody wapiennej - rekcja charakterystyczna na obecność CO2

CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 + H2O

Prażenie wapieni - rozkład pod wpływem wysokiej temp.

CaCO3 → CaO + CO2

Gaszenie wapnia palonego

CaO + H2O → Ca(OH)2  + ciepło

Właściwości wapna palonego CaO:

- sub. Stała

- biała

- budowa krystaliczna

- silnie higroskopijna

Właściwości wapna gaszongo Ca(OH)2 :

- ciało stałe

- sub. Słabo rozpuszczalna w wodzie

- żrąca

Zastosowanie wapna gaszonego:

- nawozy

- stosowany do zmiękczania wody

- stosowany w budownictwie

- stosowany do bielenia

- stosowany do dezynfekcji

Twardnienie zaprawy murarskiej:

Dwutlenek węgla powoduje twardnienie zaprawy. Wapno gaszone pod wpływem dwutlenku węgla zamienia się w wapno palone

Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O

Tlenek krzemu (IV) łącząc się z wapnem gaszonym daje krzemian wapnia, który nadaje porowatość

Ca(OH) + SiO2 → CaSiO3 + H2O

SKAŁY GIPSOWE


 

 Skały gipsowe występują w postaci dwóch minerałów:

* anhydrytu (CaSO4)

* alabastru ( gips krystaliczny: CaSO4 + 2 H2O)

Hydraty - sól uwodniona zawierająca w swojej sieci krystalicznej cząsteczki wody

CuSO4 ∙ 5 H2O - pięciowodny siarczan (VI) miedzi (II)

Prażenie gipsu krystalicznego

2 (CaSO4 ∙ 2 H2O) → (CaSO4)2 ∙ H2O + 3H2O

gips krystaliczny gips palony

hydrat półhydrat

Zastosowanie gipsu palonego:

- budownictwo

- medycyna (usztywnianie)

- cele artystyczne (odlewy, posągi, rzeźby)

TLENEK KRZEMU (IV)


 

Tlenek krzemu (IV) występuje w postaci kwarcu

Właściwości krzemionki:

- nie wchodzi w reakcje z wyjątkiem wodorofosforu

- twarda

- krucha

- po ogrzaniu można formować

Substancja krystaliczna - atomy w sub. Ustawione są w jednakowych odległościach od siebie, rozmieszczone regularnie, sub. Ma stałą temp. Wrzenia i topnienia

Substancja bezpostaciowa - atomy są chaotycznie ułożone, nie ma stałej temp. Wrzenia i topnienia

Podstawowe składniki szkła: soda (Na2Co3), wapień (CaCO3), krzemionka (CiO2)

Reakcja otrzymywania szkła:

Na2CO3 → Na2O + CO2

CaCO3 → Ca + CO2

Rodzaje szkła:

- optyczne- okienne

- laboratoryjne

- budowlane

- szkło stołowe

- na opakowania

- wodne

- elektrotechniczne

- kwarcowe

- trudnotopliwe

Zalet szkła:

- nie wchodzi w reakcje, co powoduje, z może być używane praktycznie wszędzie

- wszędzie powodu wielu rodzajów szkła wykorzystywane jest w wielu przemysłach

- odporna na wys. Temp

- źle przewodzi ciepł (okna)

Wady szkła:

- jest kruche, łatwo można stłuc

- można porysować

- kaleczy

- jest ciężkie

- nieprzetworzone się nie rozkłada


 

GLEBA


 

Gleba - zewnętrzna, biologicznie czynna warstwa skorupy ziemskiej, powstająca w wyniku wietrzenia skał i rozkładu organizmów żywych

Czynniki kształtowania gleby:

- klimatyczne

- czynniki nawodnienia

- działalność człowieka

- czas powstawania gleby

- teren, na którym powstaje gleba

- skała macierzysta

Wietrzenie - wszelkie zmiany zachodzące w skałach pod wpływem różnych czynników i prowadzące do powstania gleby:

- Fizyczne - polega na rozkruszaniu skał pod wpływem mechanicznego działania wody, temp. i wiatru

- chemiczne - polega na rozkładzie chemicznym pod wpływem wody, dwutlenku węgla, tlenu, kwaśnych deszczów

- biologiczne - zachodzi podczas rozrastania się systemu korzeniowego roślin oraz pod wpływem mikroorganizmów

Poziomy glebowe


 

00031201.jpg

Sorpcja gleby - polega na zatrzymaniu przez najmniejsze cząsteczki gleby innych cząstek gazu cieczy i innych ciał stałych np. chłonność gąbki (z wodą), chłonność skóry (z kremami), chłonność tkanin naturalnych (pot).