Feromony w świecie zwierząt

Aktualnie najlepiej rolę jaką odgrywają feromony w przyrodzie, ich budowę strukturalną, oddziaływanie na inne osobniki tego samego gatunku poznano na przykładzie świata owadów. Wśród ssaków feromony odkryto dosyć niedawno. Problem jaki występuje ma podłoże w ustaleniu odpowiednich testów badających oddziaływanie poszczególnych osobników na feromony. Niewielkie stężenia substancji wchodzących w skład feromonów i wydzielanych przez ssaki nie pomaga w ustaleniu struktury i działania. Obecnie trwają intensywne badania nad ustaleniem składu feromonów wydzielanych przez krowy w okresie płodowym. Błędne było stwierdzenie, ze feromon ten występuje w pochwie. Ostatnie badania udowodniły, że feromon ten jest w moczu. Dzięki temu udało się go określić. W moczu niektórych ssaków występuję feromon, który jest odpowiedzialny za rozwój płciowy samic, działa stymulująco na funkcjonowanie ich jajników, odpowiada za częstość rui. Takie prawidłowości zaobserwowano u koni, myszy, świń, owiec, kóz. Ważne podkreślenia jest to, że mocz kastratów, niedojrzałych płciowo oraz starych nie jest aktywny. Podstawowym składnikiem wchodzącym w skład tych feromonów są androgeny. Ciekawym zjawiskiem jest to, że mocz samic będące w tej samej grupie działa w zupełnie inny sposób. Pod wpływem substancji zawartych w moczu młode samice wolniej dojrzewają i mają problemy z częstotliwością rui.

W świecie zwierząt bardzo ważna rolę odgrywają feromony. Są niezastąpione podczas łączenia się w pary osobników dorosłych. Feromony lotne odgrywają u ssaków dużą rolę w trakcie nawiązania kontaktu między partnerami. Zwierzęta żyjące w niewoli (ZOO, cyrk) niestety z biegiem czasu tracą umiejętność reagowania na feromony. Dlatego też mają problem z rozmnażaniem. Każde nowo narodzone zwierze w ZOO wzbudza wiele sensacji. Wśród gryzoni problem z rozmnażaniem w niewoli nie odgrywa aż takiej roli. Obiektem badań nad feromonami płciowymi są chomiki. W latach osiemdziesiątych udowodniono, że samiec chomika reaguje na substancje wydzielane z pochwy przez samice będącą w rui. Specjalnie zbudowane klatki umożliwiły obserwacje chomików. Rozpylano w powietrzu feromony i obserwowano ich zachowanie. Samce chomików natychmiast reagowały na rozpylone feromony poprzez seksualne uaktywnienie. Substancje wchodzące w skład wydzieliny pochwy samicy mają różnorodny skład. Badania przeprowadzone stwierdziły, że lotne substancje wchodzące w skład feromonów wydzielanych przez samice chomika działają w ten sposób na samca, że wywołują u niego tylko zainteresowanie. Nielotne białka powodują uaktywnienie się możliwości kopulacyjnych. Nielotne białka (afrodyzjaki) wydzielane przez pochwę samicy tłumaczą dlaczego samce u większości ssaków przed kopulacją obwąchują okolice żeńskich organów płciowych.

U słoni feromony płciowe odgrywają bardzo ważna rolę. W przyrodzie słonie żyją w samotności. Pod wpływem feromonów dochodzi do spotkania samca z samicą. Feromon ten wydzielany jest z moczu samicy. Okres wydzielania jest uwarunkowany przez osiągnięcie zdolności do rozrodu przez samice. Działanie feromonu powoduje u samca charakterystyczne zachowanie. Unosi on trąbę, aby feromon mógł dotrzeć do receptora. Od tego momentu samiec rozpoczyna intensywne poszukiwanie samicy. Gody u słoni trwają kilkanaście tygodni. Aktywnym biologicznie związkiem u słoni azjatyckich jest octan Z-7-dodeceno-1-ylu.

Określenie feromonu płciowego wydzielanego przez samice słoni azjatyckich było wielkim wydarzeniem, gdyż okazało się, że jest to ten sam związek , który wydzielają większość owadów. Na razie tajemnica pozostaje to, dlaczego gatunki tak od siebie różnorodne wydzielają taki sam feromon płciowy. Wśród owiec feromon płciowy występuje w tłuszczu okrywającym wełnę u tryka.

O sile feromonach łatwo się przekonać obserwując psy podczas gdy jakaś suka ma cieczkę. Takie zjawisko jest możliwe dzięki temu, że maja doskonale rozwinięty zmysł powonienia. Nawet niewielkie stężenie feromonów zawartych w powietrzu powoduje uaktywnienie seksualne u psów. Każdy człowiek wydziela charakterystyczny tylko dla siebie zapach. Może być wykorzystane do rozpoznania się na odległość. Zdolność taka najlepiej rozwinięta jest u niemowląt. Istnieje taka teoria, że niemowlęta są zdolne do rozpoznania matki dzięki właśnie takim zdolnością.

Wśród ssaków dosyć ważne są feromony, które są wykorzystywane do zaznaczania określonego terytorium. Gatunki takie jak: psy, lisy, wilki dzięki substancja zawartym w moczu znaczą swój rewir. Jeżeli osobnik wtargnie na teren zaznaczony przez inne zwierzę, to wywoła to walkę, która może się zakończyć śmiercią jednego z nich.

Wśród węży feromony są bardzo ważne w procesie rozmnażania. U części węży feromony płciowe występują na skórze. Są to feromony powierzchniowe. Samice węży wydzielają feromony płciowe, które są mieszaniną metyloketonów o łańcuchu węglowym składającym się z 29 do 37 węgli. Samce wydzielają feromony w skład których wchodzą lipidy. Fascynujący jest okres godowy węży. Na jedną samice przypada około 100 samców. Samica poznaje samca poprzez dotykanie jego skóry. Tam bowiem są ulokowane jego feromony. Jeżeli skórę samicy posmarujemy mieszaniną związków z których składają się feromony samca, to nawet najbardziej "atrakcyjna" samica nie przyciągnie uwagi samców. Jeżeli skórę samca posmarujemy ekstraktem ze skory samicy, to nawet najbardziej "męski" samiec jest traktowany jak samica. To że samce gromadzą się koło samicy wydzielającej feromony, świadczy o tym, że mamy do czynienia z feromonem agregacyjnym.

Wśród organizmów żyjących w wodzie feromony są szczególnie istotne, gdyż osobniki te mają bardzo trudne warunki w znalezieniu odpowiedniego partnera płciowego. Trudności wynikają z tego powodu, że w wodzie sygnały są słabsze, z mniejszą siła przekazywane, ponieważ wodą wykazuje większą gęstość niż powietrze.. W skład wody wchodzi wiele zanieczyszczeń pochodzenia chemicznego, biologicznego, ale także mechanicznego. Feromony odgrywają bardzo ważne role podczas tarła. Wtedy ma miejsca wymiana feromonów.

Feromon płciowy występujący u złotej rybki to mieszanina pięciu związków sterydowych.

Bardzo istotnym elementem u ryb jest odpowiednia synchronizacja czasu w którym składane są jaja oraz wydzielanie nasienia w przypadku osobników u których nie ma kontaktu fizycznego.

Po złożeniu jaj wydzielanie spermy musi być przeprowadzone w tym samym czasie i w tym samym miejscu. Woda jeżeli jest w ruchu natychmiast powoduje rozcieńczenie nasienia. Czasami bywa tak, że feromon, który jest wydzielany przez samce powoduje chęć wydzielania spermy przez innych samców tego samego gatunku. W przypadku korali wiele czynników wpływa na ich dojrzewanie płciowe. Do najważniejszych należą: moc naświetlenia, fazy księżyca, temperatura wody, czas pływów. Głównym impulsem do wydzielania gamet są jednak substancje występujące w męskich i żeńskich feromonach.