Ochrona prawna w Polsce opiera się na zasadach Konstytucji RP z 2 kwietnia 97roku. Konstytucja ta wprowadziła zasadę rozwoju, która ma być zrównoważony i ma być podstawową zasadą ustroju RP.

Głównym kierunkiem ochrony środowiska, który jest określony w tej ustawie jest ochrona świata zwierzęcego i roślinnego a także ochrona walorów wypoczynkowych i krajobrazowych środowiska.

Zasady ochrony cennych pod względem naukowym i społecznym obszarów oraz krajobrazów określają przepisy dotyczące ochrony przyrody.

Ta regulacja zawarta jest w ustawie z 16 października 91 roku. "O ochronie przyrody".

Według tej ustawy ochrona przyrody jest działanie, które ma na celu "zachowanie przed zniszczeniem lub uszkodzeniem wszelkich elementów przyrody, którymi są występujące dziko gatunki zwierząt i roślin, elementy przyrody nieożywionej takie jak jaskinie oraz głazy narzutowe oraz zespoły cenne pod względem walorów krajobrazowych i przyrodniczych, w formie rezerwatów a także parków narodowych i krajobrazowych.

Ochrona przyrody w Polsce to także utrzymywanie różnorodności biogatunkowej, dziedzictwa geologicznego i zachowanie ciągłości ekosystemów i gatunków. Do zadań ochrony przyrody w Polsce należy także kształtowanie odpowiednich postaw i przywracanie stabilności ekosystemom i utrzymanie ekologicznych procesów. Ochron przyrody powinna stanowić element polityki państwa.

Do działań dotyczących ochrony przyrody należą prace inwentaryzacyjne, działanie prawne, prace badawczo-naukowe nad przeobrażeniami i stanem przyrody, ponadto do takich działań zaliczamy również wyznaczanie obiektów chronionych oraz ich granic, zaprojektowanie zasad ich udostępniania i użytkowania, oraz działań prawnych na rzecz ochrony różnych terenów i utworzenie artykułów dotyczących wszelkich form dewastacji i skażeń środowiska.

Ochroną przyrody jest również ochrona zwierząt oraz roślin i ich różnorodności gatunkowej. Podlega to zarządzeniom resortowym i specjalnym zarządzeniom w poszczególnych województwach.

Najnowsze prawo zawarte jest w Konwencji o Różnorodności Biologicznej. Według zasad w niej zawartych powołane zostało szereg organów administracyjnych w tym m.in. organów opiniodawczych, dyrektorów parków narodowych, wojewódzkich konserwatorów przyrody oraz głównego obserwatora przyrody, podlegających Państwowej Radzie Ochrony Przyrody.

Do form ochrony przyrody w Polsce zaliczamy: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronione. Istnieją także różnego rodzaju formy ochrony gatunkowej zwierząt i roślin, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne i zespoły przyrodniczo - krajobrazowe.

Dzięki zasadom określającym sposoby postępowania udało się wprowadzić ograniczenia i zakazy w korzystaniu z dóbr przyrody oraz zasad dotyczących gospodarowania tymi dobrami. Przestrzeganie ustanowionych zasad było możliwe przez nałożenie karnej odpowiedzialności za naruszenie składników i zasobów przyrody.

Chronione obszary:

Do najstarszych form ochrony przyrody w naszym kraju należą rezerwaty przyrody. Prawo na podstawie którego tworzono wówczas rezerwaty zawarte było w ustawie z 31 stycznia 80 roku "O ochronie i kształtowaniu środowiska". W artykule 41 tej ustawy wprowadził dla narodowych rad kompetencję. Wprowadził on koncepcję utworzenia Krajowego systemu chronionych obszarów. Koncepcję tę uregulował dodatkowo artykuł 13 ustawy z dnia 16 października 91 roku, o "Ochronie przyrody".

Artykuł ten określił dokumenty, które określają obszary chronione. Prawo do ustalania obszarów chronionych według Krajowej Strategii Ochrony Przyrody, która zostaje ustalana przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa zawiera strategia z 91 roku pt. " Strategie ochrony żywych zasobów przyrody w Polsce".

Do głównych celów państwa, określonych w tej ustawie należą:

"Utrzymanie podstawowych systemów ekologicznych i procesów podtrzymujących życie",

"Zachowanie stałego użytkowania ekosystemów i gatunków",

" Zachowanie różnorodności genetycznej wśród organizmów".

Według doktryny prawa administracyjnego obszary specjalne w Polsce to parki narodowe, parki krajobrazowe i rezerwaty przyrody. W obrębie takiej strefy panuje reżim publicznoprawny.

Najwyższą formą ochrony przyrody w Polsce jest park narodowy.

Obszar parku jest chroniony, ze względu na szczególne wartości naukowe, społeczne, przyrodnicze i kulturowe oraz wychowawcze. Jego powierzchnia sięga zazwyczaj ponad 1000 ha. Na tym terenie ochronie podlega wszystko, łącznie z elementami przyrody chronione są elementy krajobrazu.

Działania na terenie parku muszą być podporządkowane ochronie przyrody i tylko takie działania maja pierwszeństwo.

W obrębie niektórych parków wydziela się obszary, będące rezerwatami ścisłymi. Na takich obszarach nie prowadzi się działalności o żadnym charakterze.

Należy zwrócić uwagę, że te obszary, które są rezerwatami w momencie powołania na nich terenu parku narodowego przestają być rezerwatami i stają się terenami ścisłej ochrony.

Parki narodowe są co prawda udostępnione zwiedzającym, za wstęp często pobierane są opłaty, które ustala dyrektor danego parku. Regulaminy parków narodowych zawierają reguły ograniczające korzystanie z parku. Należy do nich ograniczenie możliwości poruszania się po obszarze parku, wyłączenie niektórych obszarów ze zwiedzania, w przypadku parków położonych w obszarach górskich, istnieją również przepisy określające zasady uprawiania sportów.

Park narodowy zostaje utworzony na drodze odpowiedniego rozporządzenia Sejmu. Prawo zarządzania parkiem posiada Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów naturalnych i Leśnictwa.

Rozporządzenie takie określa nie tylko nazwę dla parku, ale także tereny wchodzące w jego skład. Podaje również ograniczenia obowiązujące na terenie danego parku.

Te nieruchomości, które znajdowały się na terenie przed utworzeniem parku a należące do Skarbu Państwa , staja się własnością parku.

Każdy park zobowiązany jest do posiadania planu ochrony, który musi być zatwierdzony przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Park Narodowy stanowi jednostkę budżetową państwa.

Statut parku jest nadawany przez Ministra. Ma on również obowiązek wyboru i odwoływania dyrektora parku, po zasięgnięciu informacji ze strony Państwowej Rady Ochrony Przyrody.

Dyrektor parku posiada kompetencje co do jego zarządzania , podobne do wojewody. Reprezentuje on Skarb Państwa w związku z zarządzaniem mieniem państwowym.

Istnieje także organ opinio-doradczy, w postaci rady naukowej parku narodowego. Jest ona powoływana przez Ministra. Do służb stojących na straży parku należy także Służba Parków Narodowych, podległa dyrektorowi parku. Służbę Parków Narodowych tworzą funkcjonariusze Straży.

Do końca 1996 roku udało się w Polsce utworzyć 22 parki.

Kolejno powstawały następujące parki narodowe:

Białowieski (1947),

Świętokrzyski (1950),

Babiogórski (1954), Pieniński (1954),

Tatrzański (1954),

Ojcowski (1956),

Wielkopolski (1957),

Kampinoski (1959),

Karkonoski (1959),

Woliński (1960),

Słowiński (1967),

Bieszczadzki (1973),

Roztoczański (1974),

Gorczański (1980),

Wigierski (1988),

Drawieński (1990),

Poleski (1990),

Biebrzański (1993),

Gór Stołowych (1993),

Magurski (1994),

Narwiański (1996),

"Bory Tucholskie" (1996).

Czasem w związku z wydawaniem kolejnych rozporządzeń udaje się zmienić powierzchnie parku. I tak rada Ministrów w 1996 roku wydała decyzję o powiększeniu powierzchni Wolińskiego Parku Narodowego.

Do jego obszaru dołączono znaczne obszary nadmorskie. Jest to jeden z pierwszych parków, który chroni przyrodę morską.

Powierzchnia wszystkich parków wynosi około 2,8tys km2, jest to wiec obszar sięgający prawie 1 % całej powierzchni kraju.

Parki narodowe Polski związane są z sieciami ekologicznymi paneuropejskimi. Wszystkie polskie parki są na liście parków Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN ).

Niektóre parki polskie ze względu na lokalizację są narażone na zanieczyszczenia, zwłaszcza powietrza.

Parkami, najbardziej narażonymi na skażenie są: Karkonoski, Świętokrzyski, Ojcowski i Babiogórski Park Narodowy. Znacznie mniejsze aczkolwiek również niebezpieczne zagrożenie istnieje dla Parku Wielkopolskiego i Kampinoskiego.

Bardzo niekorzystnie na przyrodę parku wpływa turystyka. Parki narodowe są bardzo licznie odwiedzane przez wielu turystów. Rocznie przez tereny parku przewija się nawet 12 milionów ludzi.

Powodują oni powstawanie znacznych szkód. Największe zniszczenia dotyczą roślinności i fauny, szczególnie wokół schronisk górskich, kolejek i wyciągów oraz wokół pól namiotowych.

Niekorzystna lokalizacja parku sprzyja niszczeniu jego zasobów. Najbardziej narażone są parki położone w obrębie regionów turystycznych oraz silnie uprzemysłowionych..

Forma ochrony zagrożonych parków może stać się ograniczenie emisji zanieczyszczeń, zwłaszcza tych gazowych oraz przesuniecie wzmożonej turystyki na równie piękne i atrakcyjne obszary, nie należące do terenów parku czy rezerwatu.

W rezerwacie przyrody ochrona objęte są ekosystemy, których stan jest naturalny albo mało zmieniony. Mogą się tu znajdować cenne gatunki zwierząt i roślin. Ochronie w rezerwatach mogą podlegać elementy nieożywionej przyrody, które wykazują dużą wartość pod względem naukowym, przyrodniczym i kulturowym.

Utworzenie rezerwatu przyrody zarządza Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Każdy rezerwat ma zatwierdzony ministerialnie plan ochrony.

Wyróżniamy rezerwaty częściowe i ścisłe. W Polsce utworzonych jest 1133 rezerwatów, zajmujących powierzchnię, stanowiącą około 0,4% całości naszego kraju.

W Polsce wydzielono następujące rodzaje rezerwatów:

- torfowiskowe,

-słonoroślowe,

-stepowe,

-leśne,

-przyrody nieożywionej,

-Krajobrazowe,

-Faunistyczne,

-ornitologiczne,

-ichtiologiczne, i in.

Park krajobrazowy, jest to obszar, który jest chroniony pod względem walorów i wartości przyrodniczych. W niektórych przypadkach obszar ten jest ważny z innych względów. Np. kulturowych czy przyrodniczych.

Głównym założeniem utworzenia takiego parku jest popularyzowanie i upowszechnianie wartości z zachowaniem racjonalnej gospodarki. Czasem wokół takiego parku spotyka się otuliny, będące strefami ochronnymi, które zabezpieczają go przed niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi.

Utworzenie parku zarządza wojewoda a organem, który zarządza parkiem krajobrazowym jest dyrektor. Jego powołanie oraz odwołanie należy do obowiązków wojewody. Jeśli park krajobrazowy leży na terenie kilku województw, obowiązek ten spełnia Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Aby parki takie mogły być lepiej chronione powołano Służbę Parków Krajobrazowych.

Od roku 1976 do 1996 na terenie Polski utworzono 101 parków o takim charakterze. Ich łączna powierzchnia wynosi ponad 19 tyś km2, co stanowi 6,2% powierzchni naszego kraju.

Obszar chronionego krajobrazu, jest to miejsce szczególnie wyróżniające się pod względem różnych typów ekosystemów. Obszary takie mogą być zagospodarowane, ale tylko w taki sposób, który by nie naruszał równowagi ekosystemów.

Przepisy "ustawy o ochronie przyrody", wyraźnie wskazują, iż nie jest to obszar wyodrębniony, nie posiada on swoich organów.

Jest to tylko obszar specjalny a podstawa do jego wyznaczenia jest wydanie odpowiedniego rozporządzenia przez wojewodę. Kompetencje taką może mieć w niektórych przypadkach rada gminy.

Obszary krajobrazu chronionego są uwzględnione w planie zagospodarowania.

Do tej pory obszary takie wyznaczane były w obrębie województw. Obecnie takie obszary zajmują ponad 48 tyś km2 powierzchni, a wiec ponad 16% całej powierzchni naszego kraju.

Obszary takie tworzy się na terenie który posiada ciekawy krajobraz, ma zróżnicowane ekosystemy, lub jest wartościowy pod względem wypoczynkowym i turystycznym. Musi mieć jednak ten obszar odtwarzające się korytarze ekologiczne.

Chronione obszary a międzynarodowe kryteria:

Kryteria stosowane przez IUCN, które obowiązują w czasie sporządzania list chronionych obszarów, zaliczają polskie parki narodowe do kategorii II, parki krajobrazowe stanowią V-ta kategorię, a pozostałe rezerwaty to kategoria IV. Obszary chronionego krajobrazu w zależności od walorów należą do kategorii VI i VII - ej .

W Polsce występują jeszcze inne formy ochrony przyrody. W naszym kraju działa Polski Komitet Narodowy, Programu UNESCO o nazwie "Człowiek i Biosfera".

Komitet ten prowadzi działania nad rozwijaniem w Polsce światowej sieci rezerwatów biosfery.

Obecnie taki status przyznano:

-Białowieskiemu Parkowi Narodowemu,

-Babiogórskiemu Parkowi Narodowemu,

- Słowińskiemu Parkowi Narodowemu,

-Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu,

-Karkonoskiemu Parkowi Narodowemu,

-Wschodnio-Karpackiemu Parkowi Narodowemu ( oprócz terenów na obszarze Polski zajmuje on również tereny Słowacji i Ukrainy).

Rezerwatem biosfery został także rezerwat "Jeziora Łuknajno".

Niektóre światowe parki narodowe są zaliczane do miejsc, które stanowią dziedzictwo światowe dóbr kultury i przyrody. W 1979 roku do takich obiektów włączono Białowieski Park Narodowy.

Dane IUCN z roku 1996 mówią, że według Konwencji Ramsarskiej obszary jeziora Karaś, Łuknajna, jeziora Siedmiu wysp, jeziora Świdwie, oraz Biebrzański Park Narodowy i Słowiński Park Narodowy zostały uznane za obszary błotne i wodne o znaczeniu międzynarodowym.

W porównaniu do innych miejsc w Europie różnorodność biologiczna Polski jest ogromna. Jest to wynikiem lokalizacji Polski na obszarze styku granic klimatycznych. Klimat oceaniczny i kontynentalny przeplatają się ze sobą. W Polsce mamy również charakterystyczne położenie geograficzne. Na południu mamy pas gór a w stronę północy biegną już doliny. Wiele gatunków na terenie polski ma swój zasięg występowania.

Na skutek wielu przemian, część z tych gatunków wyginęła lub jest bardzo zagrożona. Trudno określić ich liczbę, gdyż związane jest to z ich poszukiwaniami i udziałem kompetentnych specjalistów w poszczególnych systematycznych grupach.

Informacje o wyginięciu danego gatunku mogą być w niektórych przypadkach nieprawdziwe, gdyż być może istnieją w Polsce miejsca, gdzie człowiek jeszcze nie dotarł a gatunek, podejrzewany o zanik mógł się tam zachować.

Pewność co do wymarcia gatunku można mieć tylko wówczas gdy jest to gatunek duży, znany i w bardzo łatwy sposób dostrzegalny.

Statystyki są niestety bardzo przykre. W przeciągu stu minionych lat wymarło blisko 15 gatunków samych kręgowców. Przypuszcza się , że liczba ginących gatunków w Polsce wynosi około tysiąc.

Informacje takie zamieszczane są w tzw. "czerwonej księdze", która zwiera listę zagrożonych gatunków zarówno roślinnych jak i zwierzęcych.

Aby zminimalizować listę gatunków zagrożonych wyginięciem, niezbędna jest ich prawna ochrona.

Ich ochronie służyć mają wydawane przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa odpowiednie zarządzenia.. Zarządzenia w sprawie ochrony przyrody może również wydawać Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Wydaje on postanowienia dotyczące głównie prawnej ochrony ryb.

Formy ochrony gatunków mogą być różne, mamy gatunki chronione cały rok, albo podlegające ochronie tylko w pewnych okresach w czasie roku. Celem takiej ich ochrony jest niedopuszczenie do ich zbyt dużej eksploatacji. Częściowej eksploatacji podlegają gatunki niektórych roślin leczniczych, zwierzyna łowna, ryby czy ślimaki winniczki.

W 1992 roku lista grzybów i roślin, które objęte są całkowitą ochroną liczyła 97 pozycji. Liczba gatunków, które objęte były ochroną częściowa liczyła około 28.

Gatunkami chronionymi tylko częściowo są gatunki mające znaczenie pod względem gospodarczym lub leczniczym. Liczbę określonych gatunków, które można co roku wykorzystać w każdym województwie, określa odpowiednim zarządzeniem Minister Ochrony Środowiska. Robi to w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem przyrody.

Liczba gatunków chronionych prawnie w Polsce wynosi 568. Lista zwierząt, które objęte są ochroną całkowitą liczy 367 pozycji, które zajmują zwierzęta kręgowe. Chronione są również bezkręgowce, a ich liczba to około 72 gatunki.

Również zwierzęta łowne znajdują się na takich listach. Częściową ochroną objęte są 42 gatunki łownych ptaków oraz 19 gatunków różnych ssaków.

Ochrona tych gatunków polega na wprowadzaniu pewnych okresów w obrębie roku, w czasie których zakazane jest polowanie na nie, przy czym istnieją gatunki na które polowanie jest zakazane przez cały rok. W Polsce są dwa gatunki, które nie maja określonych okresów ochronnych. Czas ich ochrony jest ustalany na podstawie różnic w zachowaniu się i fizjologii samic i samców.

Również ryby podlegają ochronie prawnej tymczasowej. Jest czas kiedy nie wolno ich wyławiać a poza tym podaje się tzw. wielkości minimalne, które określają, które ryby, pod względem wiekowym można wyławiać.

W Polsce nie prowadzi się stałego monitoringu zmian liczby gatunków w populacji chronionej. Tylko niektóre gatunki podlegają takiemu badaniu. W pozostałych przypadkach sporadycznie bada się liczebność, zazwyczaj podyktowane jest to prowadzeniem badań naukowych.

Tak udało się policzyć w 1992 roku świstaki i kozice w Tatrach. Ich liczebność podano z dużą dokładnością, wynosiła ona kolejno 160 i 150 osobników.

Przebieg procesów liczenia i określenie stopnia ich eksploatacji łowieckiej jest bardzo dobrze zorganizowane. Statystyki częstotliwości odstrzału określonych gatunków prowadzi się corocznie.

Statystyki te obarczone są błędami związanymi z tym, że szacowanie liczby dużych zwierząt, zaniża statystyki a małych, zawyża. Informacje o ilości ustrzelonych osobników są zazwyczaj bardziej dokładne, dzięki nim szacuje się zmiany w zagęszczeniu, zwłaszcza gatunków zajmujących bardzo duże obszary.

Dzięki pełnej ochronie wiele gatunków znacznie się rozmnożyło, powodując tym samym zakłócenie równowagi ekologicznej i szkody w gospodarce.

W takich sytuacjach odpowiednia zgoda Ministra Ochrony Środowiska może zezwolić na odstrzał określonej liczby osobników. Taką zgodę wydano w 1992 roku dla czterech gatunków.

Niektóre gatunki o tendencjach spadkowych w liczebności, wykazują odtwarzanie jej liczby. Takie przypadki zdarzały się wśród gatunków bociana czarnego i kruka.

Ale istnieje szereg gatunków, które wymagają specjalnych działań, pozwalających na częściowe przywrócenie ich liczby. W ich przypadku można stosować przesiedlenia, na obszary na których niegdyś występowały czy rozród i hodowlę zamkniętą.

Czasem daje się zahamować spadek liczby zwierząt, a w niektórych bardziej pomyślnych akcjach możliwa jest restytucja danego gatunku. Takim najczęściej podawanym przykładem jest odnowienie liczebności żubra. Działalność, mającą na celu zahamowanie spadku i zwiększenie liczebności w populacji tego gatunku prowadzi się na całym świecie. Sytuacja znacznie się komplikuje, gdy gatunek rodzimy jest wypierany przez gatunek, który jest napływowy.

Istotna rolę w ochronie biologicznej różnorodności odgrywają ogrody botaniczne, zoologiczne czy arboreta. W takich miejscach spotkać możemy gatunki, których w naturze jest bardzo mało lub w ogóle już nie występują. W Polsce mamy 12 ogrodów zoologicznych, które zajmują powierzchnię sięgającą blisko 500 hektarów. W ogrodach tych żyło 29 tysięcy zwierząt, należących do 260 różnych gatunków. Arboretów i ogrodów botanicznych jest w Polsce około szesnastu. W każdym hoduje się prawie trzy tysiące gatunków roślin. Dane te wskazują, że spore zasoby gatunków oprócz tych, które żyją naturalnie, mamy w hodowlach zamkniętych.

W samym województwie śląskim jest blisko sześćdziesiąt rezerwatów przyrody. Aby zwiększyć ochronę przyrodniczej różnorodności w naszym regionie niezbędne jest zwiększenie udziału chronionej powierzchni w skali województwa. Planuje się w związku z tym tworzenie nowych rezerwatów. W planach jest również przekazanie prawa do wydawania decyzji co do tworzenia rezerwatów w skład obowiązków wojewody. Miało by to duże znaczenie jeśli chodzi o szybkość powoływania nowych chronionych obszarów.

Pomniki przyrody są to według ustawy, ""pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające się indywidualnymi cechami wyróżniającymi je wśród innych tworów".

Ustawa z 16 października 1991 roku o ochronie przyrody, powierzyła uprawnienia do ustanawiania nowych pomników, radom gminnym. Dzięki temu udało się powołać na pomniki przyrody:

289 drzew, rosnących pojedynczo, 17 rosnących w grupach, a także cztery aleje oraz trzy obiekty nie należące do przyrody nieożywionej.

Każdy obywatel może złożyć wniosek o powołanie pomnika przyrody. Takie zgłoszenie mogą również wypłynąć od organizacji społecznych oraz szkół czy innych instytucji..

Wniosek taki należy zgłosić, ze względu na jego położenie, w odpowiednim urzędzie lub radzie gminy. Jeśli chodzi o obiekty o ponadlokalnych wartościach, takie wnioski przyjmuje Wojewódzki Konserwator Przyrody w Katowicach.

Właściwy wniosek powinien zawierać:

- szczegółowy opis obiektu, jeśli jest to drzewo należy podać jego wielkość, a więc obwód, średnicę oraz informacje o kondycji. Jeśli na pomnik przyrody zgłaszamy np. głaz narzutowy, podajemy jego wielkość obwodu w najszerszym miejscu:

- lokalizację, należy bardzo dokładnie podać opis miejsca położenia danego obiektu, jeśli jest to możliwe należy podać dokładną mapę z zaznaczona lokalizacją.

-uzasadnienie, należy dokładnie wyjaśnić, dlaczego obiekt zgłaszany ma zostać pomnikiem przyrody, należy podać jaka jest jego wartość kulturowa, naukowa, krajobrazowa czy może historyczno-pamiątkowa. Czasem wymaga się dołączenia fotografii danego obiektu.

Obszar chroniony-jest to wydzielony geograficznie obszar, który objęty jest ochroną albo specyficznym zagospodarowaniem, które ma na celu ochronę. Do obszarów chronionych w Polsce zaliczane są głównie parki narodowe, rezerwaty przyrody oraz parki krajobrazowe.

Ochrona eks -situ- jest to specyficzny rodzaj ochrony, polegający na ochronie niektórych składników biologicznej różnorodności ale poza obrębem naturalnego środowiska i miejscem ich występowania.

Forma ochrony eks- situ w rolnictwie polega na przetrzymywaniu nasion albo tkanek w specjalnych bankach genów. Może to być również reprodukcja zagrożonych gatunków w sztucznych warunkach i ich ponowne wprowadzanie do środowiska naturalnego.

Ochrona in situ- jest to ochrona naturalnych ekosystemów i siedlisk poszczególnych gatunków, utrzymywanie i odnawianie liczebności populacji w ich naturalnych warunkach. Ochrona in situ oparta jest na aktach prawnych m.in. na "rozporządzeniach o ochronie gatunkowej".

Na ochronę różnorodności biologicznej oprócz aktów prawnych niezbędne są również dotacje finansowe, których pozyskiwanie sprawia zazwyczaj największą trudność.

Różnorodność biologiczna - jest to duże zróżnicowanie organizmów żywych na Ziemi, zarówno w ekosystemach lądowych jak i morskich oraz słodkowodnych i w zespołach ekologicznych, różnorodność ta ma miejsce w obrębie jednego gatunku, między gatunkami i w ekosystemach.

Nie jest to suma wszystkich ekosystemów, ras i gatunków zwierząt udomowionych i żyjących na dzikich obszarach, ale cecha, która określa zróżnicowanie pomiędzy taksonami oraz w ich obrębie.

Zasoby biologiczne- są to użytkowane przez ludzi elementy biologicznej różnorodności. Gatunki, które żyją w ekosystemach naturalnych maja dwojaki charakter, po pierwsze tworzą różnorodność biologiczną w obrębie ekosystemów, które zamieszkują oraz stanowią biologiczny zasób, który jest eksploatowany w wyniku działalności człowieka.

Człowiek użytkuje zioła, drzewa, runo leśne ryby oraz wiele innych dóbr natury.

Innym często używanym terminem dla zasobów biologicznych są elementy biologicznej różnorodności. Ich ilość i wzajemne powiązania ilościowe wyznaczają stopień wielkiej bioróżnorodności w ekosystemach oraz między gatunkami i rasami .

Gatunki hodowane lub udomowione- są to gatunki, których procesy ewolucyjne przebiegały pod wpływem człowieka, który zaspokajał dzięki nim swoje potrzeby.

Zróżnicowane i umiarkowane użytkowanie elementów składających się na różnorodność biologiczną z odpowiednią intensywnością, tak by nie powodowało redukcji różnorodności, pozwoli na utrzymanie jej w stanie, który będzie odpowiadał pragnieniom i potrzebom nie tylko naszym pokoleniom ale i pokoleniom przyszłym. Ważny jest taki sposób użytkowania danego zasobu, który nie będzie powodował zagrożenia dla źródeł odnawiania się danego zasobu.

Zasoby genetyczne i biologiczne, populacje oraz organizmy czy jakiekolwiek elementy ekosystemu, które są dziś lub będą wkrótce wykorzystywane mają nieoceniona wartość dla człowieka.

Do takich zasobów należą rośliny i zwierzęta hodowlane, zwierzęta łowne, zioła, ryby, drzewa pozyskiwane przez leśników. Część z tych dóbr stanowi elementy zasobów różnorodności biologicznej.