Istnieje wiele typów nowotworowych zmian skóry. Zależnie od zaawansowania i rodzaju zmian dzieli się je na:

A) Łagodne nowotwory łącznotkankowe

1) Włókniaki-

  • włókniaki miękkie- mają charakter wrodzony. Mogą się jednak pojawiać w różnym wieku. To najczęściej guzki workowato zwisające, na ogół liczne. Mają barwę skóry lub nieco ciemniejszą. Najczęściej występują na szyi i karku. Utrzymują się przez całe życie.

- Włókniaki twarde- to włókniste odczyny, które pojawiają się w każdym wieku. To zwykle pojedyncze, drobniejsze guzki w skórze. Najczęściej pojawiają się na nogach i rękach. Histiocytoma to włókniak twardy wyglądający jak rubinowoczerwony guzek.

2) Bliznowiec- guz zbudowany z włóknistej tkanki łącznej. Często tworzy się w miejscu urazów. Często przyczyny powstania nie są znane.

Są to twarde guzy włókniste, najczęściej podłużne lub o kształcie nieregularnym, często mają wypustki.

Trzeba je odróżniać do blizn przerosłych które zawsze ograniczają się do występowania jedynie w miejscach uprzedniego urazu.

B) Stany przednowotworowe

Są to zmiany skórne, z których dosyć często rozwijają się nowotwory.

Są to:

1. zmiany wywołane działaniem światła słonecznego - np. rogowacenie słoneczne (inaczej starcze), skóra pergaminowa i barwnikowa.

2. rogowacenie wywołane chemicznie - np. arsenowe , dziegciowe.

3) rogowacenie białe - w obrębie błon śluzowych jamy ustnej oraz narządów płciowych.

Rogowacenie starcze to przylegające ściśle do skóry nawarstwienia hiperkeratotyczne. Najczęściej powstają na skórze uszkodzonej działaniem promieni słonecznych lub skóry starczej. Powstają przede wszystkim na twarzy i innych odsłoniętych okolicach ciała. Wywołuje je przewlekłe naświetlenia promieniami słonecznymi. Żółtawobrunatne rogowacenia mają suchą nierówną powierzchnię. Są płaskie albo tylko nieznacznie wyniosłe. Po usunięciu mas rogowych uwidacznia się lekko krwawiąca powierzchnia. Zmiany są często rozsiane w miejscach wystawionych na działanie promieniowania słonecznego: na czole, skroniach, na skórze głowy u osób łysych, na małżowinach usznych. Rzadziej pojawiają się na grzbietach rąk, na przedramionach i podudziach. Rogowacenie może przekształcić się w raka kolczastokomórkowego lub podstawnokomórkowego.

Róg skórny

To ciemny twór, twardy w dotyku i mocno złączony ze skórą, na której występuje.

Na początku rozwoju następuje powiększenie się wykwitu i skłonność do powstawania nadżerek oraz powierzchniowego rozpadu i niewielkiego krwawienia.

Róg skórny jest rogowatym tworem mogącym przyjąć rozmaite kształty. Stanowi on szczególna odmianę rogowacenia starczego. Jest wyodrębniony ponieważ może występować również u dzieci. Nie jest u nich jednak stanem przed rakowym.

Skóra pergaminowana i barwnikowa

Jest to bardzo rzadka choroba. Występuje rodzinnie, głównie w przypadku pokrewieństwa rodziców. Jej objawem jest wybitna nadwrażliwość skóry na światło słoneczne. Powstają zmiany skórne w miejscach odsłoniętych. Są to plamy soczewicowate i piegowate, odbarwienia i zaniki. W obrębie tych zmian rozwijają się różnego typu niebezpieczne nowotwory .

Rogowacenie białe (leukoplakia)

Ma ono formę białych plam o gładkiej lub nieco brodawkującej powierzchni. Pojawiają się obrębie błon śluzowych i półśluzówek jamy ustnej lub narządów płciowych.

Najczęstszym umiejscowione są:

- na błonach śluzowych sromu u kobiet, na rowku zażołędnym i na wewnętrznej powierzchni napletka u mężczyzn.

- w jamie ustnej, na policzkach w pobliżu kącików ust i linii zgryzu, na języku, i w obrębie czerwieni wargowej.

Objawy i przebieg choroby:

Powstają białawe plamy lub smugi zgrubiałego nabłonka. Mają one opalizujący odcień, wykazują niewielkie stwardnienie podstawy. Mają też zaznaczone bruzdowanie powierzchni. Leukoplakia może być punktem wyjścia dla rozwinięcia się nowotworów złośliwych.

Rogowiak kolczystokomórkowy

Powstaje na skórze w okolicy łuku brwiowego. Jest to guz wypełniony masą rogową, z charakterystycznym kraterowatym zagłębieniem.

3) Nowotwory in situ.

a) Rogowiak kolczystokomórkowy - guz rzekomorakowy, który rozwija się z mieszka włosowego. Charakteryzuje się intensywnym wzrostem i częstym samoistnym ustępowaniem.

Rogowiak przyjmuje postać kopulastego guza, który nie różni się barwą od otaczającej go skóry, lub o odcieniu perlistym. W centrum guza umieszczone jest charakterystyczne kraterowate wgłębienie, wypełnione masami rogowymi. Najczęstszym umiejscowieniem tych pojedynczych guzów jest twarz.

b) Choroba Bowena - pojedyncze lub mnogie ogniska chorobowe, silnie wyróżniające się od skóry zdrowej, o hiperkeratotycznej lub gładkiej powierzchni i brunatnawym zabarwieniu.

Objawy i przebieg:

Ogniska tkanki nowotworowej wykazują duże zróżnicowanie obrazu morfologicznego. Rozprzestrzeniają się pełzakowato przybierają często bardzo nieregularne kształty. Umiejscowione są najczęściej na kończynach i tułowiu. Utrzymują się trwale, bez tendencji do samorzutnego zanikania. W niektórych przypadkach mogą przeistoczyć się w raki kolczystokomórkowe.

D) Nowotwory złośliwe skóry

Nowotwory skóry są nowotworami nabłonkowymi, które dzielą się na 2 główne grupy:

- raki podstawnokomórkowe

- raki kolczystokomórkowe

Oprócz nabłonkowych nowotworów w obrębie skóry występują nowotwory wywodzące się ze struktur gruczołów apokrynowych , czyli tak zwana choroba Pageta.

a) rak podstawnokomórkowy - Jest to najczęstsza postać nowotworów skóry. Cechuje się on stosunkowo niewielką i nie całościowa a jedynie miejscową złośliwością. Charakterystyczny dla niego jest powolny wzrost. Nie jest on nowotworem dającym częste przerzuty. Czynnikami wyzwalającymi raka podstawnokomórkowego mogą być promienie słoneczne. Rozwija się on bądź z wcześniej powstałych stanów przed rakowych, bądź w skórze wcześniej nie zmienionej.

Uwzględniając odmienność cech klinicznych wyróżnia się różne odmiany raka podstawnokomórkowego:

- rak powierzchniowy - bardzo powierzchniowa odmiana, o szczególnie przewlekłym przebiegu.

- rak guzkowy - najczęstsza postać. Nowotwór ma charakter niezapalnego guzka, który otacza perłowaty wał. Na skórze policzka powstaje widoczny guzek. W jego centralnej części powstaje owrzodzenie pokryte strupem, co świadczy o tendencji do jego rozpadu.

- rak wrzodziejący - posiada nacieczoną, twardą podstawę. Jest bardzo niebezpieczny. Może głęboko drążyć tkanki, niszcząc mięśnie i kości.

- rak twardzinopodobny - nowotwór barwy porcelanowej. Nie ulega rozpadowi.

- rak torbielowy - ma postać małych, przezroczystych guzków, najczęściej zlokalizowane są na powiekach.

b) rak kolczystokomórkowy - nowotwór skory o znacznie większej złośliwości. Charakteryzuje się skłonnością do wzrostu naciekającego. Daje liczne przerzuty, przede wszystkim do węzłów chłonnych.

Jest on znacznie rzadszą postacią nowotworu niż rak podstawnokomórkowy. Rozwija się najczęściej ze stanów przed rakowych.

Czynnikiem mogącym go wywołać jest między innymi drażnienie mechaniczne skóry.

Istnieje odrębna odmiana raka kolczystokomórkowego, tak zwany typ brodawkujący. Powstaje na skórze skrzydełka nosa jako widoczny guz o charakterystycznej brodawkowatej powierzchni.

Mogą go wywołać środki chemiczne oraz zbyt długie działanie promieni słonecznych.

Zmiany skórne przy raku kolczystokomórkowym to nacieki podstawy i często wałowate brzegi, ale bez perłowatego wału, jaki charakteryzuje raka podstawnokomórkowego

Wyróżnia się dwie odmiany:

wrzodziejącą - z głęboko drażniącymi owrzodzeniami o twardych wałowatych i nacieczonych brzegach.

brodawkującą - z przerosłymi zmianami.

Częstość przerzutów szacuje się na 2,5% - 50% zależnie od stopnia złośliwości, głębokości wzrostu inwazyjnego oraz miejsca wystąpienia raka.

c) Choroba Pageta- to rak śródnaskórkowy. występuje najczęściej w obrębie brodawki sutkowej. Rzadziej pojawia się w okolicy narządów płciowych i odbytu. Zmiany nowotworowe powstają z gruczołów apokrynowych.

Zmiany w obrębie brodawki sutkowej przyjmują postać ognisk rumienowo - złuszczających.