Marsz - geneza utworu i typ liryki
Poezja polska w okresie powojennym miała – według ówczesnych władz – zupełnie nowe zadanie. Poezja nowoczesna epoki Stalinizmu miała przede wszystkim utwierdzać naród w przekonaniu, że istnieje tylko jedna słuszna ideologia. Wiersz „Marsz” Jana Brzechwy powstał w tamtych realiach i jest wiązany z atmosferą politycznego przełomu końca roku 1948, gdy doszło do zjednoczenia PPR i PPS oraz utworzenia PZPR. Pierwodruk utworu pojawił się w tygodniku „Odrodzenie”, rok 1948, numer 50. Tekst był później często przedrukowywany także pod tytułem „Czerwony marsz”.
„Marsz” wpisuje się w nurt poezji socjalistycznej, której poeta tworzył sporo. Dziś Jan Brzechwa kojarzony jest przede wszystkim z wierszami dla dzieci i dziecięcą literaturą polską. Poezja dla dzieci pozostaje w istocie najbardziej charakterystyczna dla tego autora, ale „Brzechwa dzieciom” to tylko część jego dorobku twórczego.
Propagandowe utwory Jana Brzechwy z czasów socjalistycznych wcale nie jest łatwo znaleźć w bibliotekach i na półkach księgarni. Niemal żaden wybór wierszy Brzechwy go nie zawiera. Warto wspomnieć, że na cześć władzy komunistycznej Jan Brzechwa wydał m.in. tomik „Strofy o planie sześcioletnim” (1951), a także w tym samym roku wraz z Januszem Minkiewiczem opublikował zbiór „Pokój zwycięży!”. Z opracowań literackich można dowiedzieć się, że Brzechwa nie był typem buntownika i ani zagorzałego komunisty. Jego twórczość prosocjalistyczną należy zatem odczytywać jako próbę dostosowania się do tamtych czasów, toteż niektóre utwory Jana Brzechwy utrzymane są w duchu myśli socjalistycznej. Poezja polska (i poezja współczesna) zna oczywiście wiele podobnych przykładów twórców.
Typy liryki: liryka bezpośrednia, liryka apelu, liryka podmiotu zbiorowego.
