Z tego artykułu dowiesz się:

Co to jest Unia Europejska i historia jej powstania 

Choć Unia Europejska powstała 1 listopada 1993 r. dzięki podpisanemu 7 lutego 1992 r. traktatowi w Maastricht, to ruchy na rzecz integracji europejskiej zaczęły się dużo wcześniej. Sięgają okresu powojennego i początkowo dotyczyły 6 założycielskich państw zachodnioeuropejskich. Były to: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Włochy oraz RFN, która w 1990 r. stała się zjednoczonymi Niemcami. 

Zalążkiem Unii Europejskiej była Europejska Wspólnota Węgla i Stali, która powstała w 1952 r. W 1958 r. przekształciła się w Europejską Wspólnotę Gospodarczą, która funkcjonowała aż do powstania Unii Europejskiej w latach 90. Podstawą istnienia UE są Traktat o Unii Europejskiej oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które weszły w życie wraz z podpisaniem traktatu lizbońskiego w 2009 r. Istotna dla funkcjonowania wspólnoty jest Karta praw podstawowych UE, a także układ z Schengen, czyli porozumienie podpisane w 1985 r. Dzięki niemu członkowie porozumienia mogą przekraczać granice krajów członkowskich bez kontroli.

Czytaj także: Dezinformacja. Co to jest? Jak bronić się przed rosyjską dezinformacją?

Członkowie UE – kraje, które należą do wspólnoty?

Choć Unia Europejska w obecnym kształcie powstała w latach 90. XX w., to w historii przystępowania krajów członkowskich bierze się pod uwagę moment dołączenia do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Sześć krajów założycielskich przystąpiło do niej w 1958 r. Są to wspomniane wcześniej: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy. Kraje te dołączyły również do strefy Schengen w 1995 r. i do strefy euro w 1999 r. 

Pierwsze rozszerzenie Unii Europejskiej nastąpiło w 1973 r. Wówczas członkami UE zostały Dania, Irlandia oraz Wielka Brytania. Dania do dziś nie należy do strefy euro, a w strefie Schengen jest od 2007 r. Z kolei Irlandia należy do strefy euro od 1999 r., natomiast nie jest zrzeszona w ramach Schengen. Wielka Brytania po ponad 40 latach obecności w Unii Europejskiej opuściła wspólnotę 1 lutego 2020 r.

Drugie rozszerzenie Unii Europejskiej miało miejsce w 1981 r., kiedy dołączyła do niej Grecja. Kraj ten należy do strefy euro od 2001 r. i do strefy Schengen od 2000 r. Kilka lat później do UE dołączyły Hiszpania i Portugalia. Oba te kraje są członkami od 1986 r., należą do strefy euro od 1999 r., a do strefy Schengen od 1995 r.

Kolejne rozszerzenie Unii nastąpiło w 1995 r. Wtedy do wspólnoty przystąpiły Austria, Finlandia oraz Szwecja. Austria dodatkowo weszła do strefy euro w 1999 r. i do Schengen w 1997 r. Finlandia w tym samym roku co Austria przystąpiła do strefy euro, a do Schengen w 2001 r. Szwecja dołączyła do Schengen w tym samym czasie co Finlandia, nadal jednak posługuje się własną walutą.

Największe dotychczasowe rozszerzenie UE miało miejsce w 2004 r. Wtedy członkami UE stały się: Polska, Czechy, Cypr, Litwa, Słowacja, Słowenia, Węgry, Łotwa, Estonia i Malta. Większość z tych krajów to państwa tzw. bloku wschodniego. Wyzwaniem dla wspólnoty było więc wyrównanie dysproporcji w zakresie poziomu życia w nowych państwach członkowskich. Proces ten trwa do dziś.

Ostatnimi rozszerzeniami UE było przyjęcie Bułgarii i Rumunii w 2007 r. oraz Chorwacji w 2013 r. Pod koniec lutego 2022 r. wniosek o przystąpienie do Unii Europejskiej złożyła Ukraina. Wśród krajów kandydujących są także: Albania, Republika Macedonii Północnej, Serbia, Czarnogóra i Turcja, a Kosowo oraz Bośnia i Hercegowina są potencjalnymi kandydatami do członkostwa. Poza rozszerzeniami niedawno miało miejsce pierwsze wyjście ze wspólnoty, czyli słynny Brexit. Wielka Brytania zakończyła członkostwo w UniiEuropejskiej 31 stycznia 2020 r. o północy.

Czytaj także: QUIZ: Daty z historii współczesnej, które pamięta cały świat. Wstyd ich nie znać

Warunki przystąpienia do Unii Europejskiej

Kto może przystąpić do UE? Przede wszystkim kraj europejski, dla którego nadrzędnym celem jest propagowanie i szanowanie wartości demokratycznych. Kraje, które wyrażają taką chęć, muszą spełniać kryteria członkostwa, które nazywane są też kryteriami kopenhaskimi. Swoją nazwę zawdzięczają Radzie Europejskiej w Kopenhadze, która odbyła się w 1993 r.

Kraj, który chce przystąpić do UE, musi posiadać stabilne instytucje, które gwarantują praworządność, demokrację, respektowanie praw człowieka i ochronę mniejszości. Kto może przystąpić do UE? Państwo, które posiada sprawnie funkcjonującą gospodarkę rynkową oraz potrafi radzić sobie z konkurencją i siłami rynkowymi UE. Ponadto godzi się na przyjęcie i realizację zobowiązań wynikających z członkostwa, takich jak cele gospodarcze, walutowe i polityczne.

Czytaj także: Kamizelka kuloodporna. Czy wiedziałeś, że wynaleźli ją Polacy?

Jak odbywa się proces przyjęcia do UE?

Jak przystąpić do UE i jakie są kolejne etapy wstępowania do wspólnoty? Proces ten podzielony jest na trzy fazy. Pierwszą z nich jest przygotowanie wewnętrzne danego państwa do zasad panujących w UE. Gdy kraj zgłasza gotowość, staje się kandydatem do członkostwa, co oznacza wejście na ścieżkę unijną. To jeszcze nie jest równoznaczne z rozpoczęciem formalnych negocjacji – one stanowią drugi etap. Obejmują przyjęcie prawa UE, przygotowanie do wdrożenia reform sądowniczych, gospodarczych i administracyjnych oraz spełnienie innych kryteriów przystąpienia. Trzecim etapem jest zakończenie reform i negocjacji oraz uznanie aktualnego stanu przez kraj przystępujący i Unię Europejską za zadowalający. 

Czytaj także: QUIZ: Czy znasz znaczenia najdziwniejszych polskich słów?

Korzyści z członkostwa w Unii Europejskiej

Korzyści z członkostwa w UE jest wiele. Główne z nich to pokój w obrębie państw członkowskich, wsparcie i pomoc dla wielu ludzi na świecie oraz swoboda wyboru miejsca zamieszkania, pracy lub nauki dla wszystkich Europejczyków w zakresie UE. 

Unia Europejska posiada także największy na świecie jednolity rynek. Ma on za zadanie umożliwić swobodne przemieszczanie się ludzi, usług, towarów i kapitału na terenie całej UE. Dzięki temu życie Europejczyków stało się łatwiejsze i korzystne w zakresie podróżowania, pracy oraz edukacji w innym kraju członkowskim. Podróżowanie ułatwia także wspólna waluta euro obecna w wielu krajach UE.

Korzyści z członkostwa w UE są widoczne także w zakresie ochrony praw obywateli. Osoby przebywające legalnie na terenie Unii mają szereg praw zapisanych np. w Karcie praw podstawowych. Zawarto w niej prawa obywatelskie, osobiste, polityczne, socjalne i gospodarcze. Każdemu pracownikowi w Unii Europejskiej przysługują także prawa dotyczące higieny pracy i bezpieczeństwa, ochrony przed dyskryminacją oraz prawo równych szans. Obywatele UE mogą liczyć także na wsparcie w zakresie kontroli ich danych osobowych i licznych praw konsumenta.

Unia Europejska daje również wiele możliwości wsparcia dla przedsiębiorców, w tym ochronę w razie niesprawiedliwego traktowania. Wolny handel pozwala prowadzić interesy na terenie różnych krajów Unii Europejskiej. Unia dba również o ochronę zdrowia – poprzez kontrolę żywności, respektowanie rygorystycznych norm środowiskowych i zapewnianie pomocy humanitarnej. Wspólnota jest odpowiedzialna także za zapewnienie dyplomacji i bezpieczeństwa na terenie całej Unii Europejskiej.

RAPORT UKRAINA — ROSJA

Wojna w Ukrainie — relacje na żywo

„Obudziły mnie strzały". Wywiady, reportaże i historie osobiste z wojny w Ukrainie.

Grupa Polsat Plus i Fundacja Polsat razem dla dzieci z Ukrainy. Dołącz do zbiórki!