Spis treści:

Eksperyment naukowców z Uniwersytetu w Reading

Na facebookowym profilu brytyjskiego Uniwersytetu w Reading pojawił się ciekawy eksperyment, pokazujący, dlaczego intensywne opady deszczu po dłuższym okresie suszy mogą prowadzić do wystąpienia powodzi błyskawicznych.

Dr Rob Thompson, naukowiec z Zakładu Meteorologii, nakręcił w uniwersyteckim ogrodzie botanicznym trzy filmiki, w których pokazał, w jakim tempie woda wnika w glebę o różnym stopniu wilgotności. Na każdym z nich dr Thompson ustawił na ziemi pełną wody szklankę do góry dnem. W przypadku pierwszego filmiku podłożem była wilgotna trawa, drugiego – trawa w normalnych warunkach pogodowych, a trzeciego – trawa w czasie fali upałów. Zestawienie ze sobą wszystkich trzech nagrań pokazało, jak wolno wchłania wodę sucha gleba.


Przeczytaj również: Wir wodny. Jak powstaje to śmiertelnie niebezpieczne zjawisko?

Czym jest powódź błyskawiczna? 

Powódź błyskawiczna to rodzaj powodzi, która powstaje bardzo szybko — często w ciągu kilku godzin, a nawet minut — najczęściej na skutek gwałtownej burzy z ulewnym deszczem albo zatoru na rzece. Wówczas duża ilość wody pojawia się tak szybko, że gleba nie jest w stanie nadążyć z jej wchłanianiem. Woda wzbiera więc coraz bardziej i spływa ku dołowi, często nabierając przy tym większego pędu. Zabiera wtedy ze sobą po drodze wszystko, co nie jest w stanie oprzeć się jej ciśnieniu — na łonie natury są to gałęzie, błoto, piasek i kamienie, a w miastach samochody, domy, drogi, mosty, a także ludzie i zwierzęta.  

Gdzie powstają powodzie błyskawiczne?

Powodzie błyskawiczne najczęściej powstają w suchych, ciepłych miejscach, które charakteryzują się nieprzepuszczalnym podłożem, jak pustynie, kaniony czy góry. Szczególnie narażone na zalanie są drogi biegnące w dolinach rzek, kaniony szczelinowe i inne niżej położone tereny. To, że w takim miejscu pogoda aktualnie jest słoneczna, może być zdradliwe, gdyż mogą do niego momentalnie spłynąć duże ilości wody z miejsca oddalonego nawet o kilkanaście kilometrów, w którym w tym czasie panuje nawałnica.

Powodzie błyskawiczne pojawiają się nie tylko na terenach naturalnych, ale i w miastach, ponieważ one również pokryte są powierzchniami nieprzepuszczającymi wody, czyli budynkami, drogami, placami czy parkingami. Do tego wciąż postępująca urbanizacja, zabudowywanie ostatnich enklaw zieleni i rozrastanie się przestrzenne miast, sprawiają, że woda nie może być absorbowana, a zaprojektowane i zbudowane wiele lat wcześniej systemy kanalizacji burzowej nie są już wystarczające, by odprowadzać taką jej ilość.

Przeczytaj również: Nie uwierzysz, że to Polska. 9 niezwykłych miejsc, które zachwycają

Susza w Polsce i na świecie

Niestety, jak pokazuje doświadczenie przeprowadzone na Uniwersytecie w Reading, susze mogą prowadzić do mniejszego wchłaniania przez glebę wody, dlatego ulewne deszcze i burze, występujące po falach upałów, zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi błyskawicznych.



Z powodu ocieplenia klimatu, susza jest już do kilku lat dużym globalnym problemem, a jak twierdzą naukowcy, z biegiem lat będzie on jeszcze narastał. Według opublikowanego w maju raportu ONZ do 2050 roku skutki suszy na świecie odczuje więcej niż 75 proc. populacji, a 216 milionów ludzi będzie musiało z tego powodu przesiedlić się z obecnego miejsca zamieszkania.

Wspólne Centrum Badawcze w swoim ostatnim raporcie również przedstawiło pesymistyczne dane dotyczące lipcowej suszy w Europie. Według nich ponad 50 proc. krajów jest obecnie narażonych na ostrzegające i alarmowe poziomy suszy, a prognozy pogodowe na kolejne miesiące wskazują, że również w sierpniu i wrześniu będzie bardziej sucho niż zwykle.  

Susza w Polsce widoczna jest gołym okiem – niski poziom rzek, obniżenie plonów i nieustające upały to rzeczy, których doświadczamy na co dzień. IMGW ostrzega, że tylko jednostajne i rozłożone w czasie i przestrzeni opady mogłyby poprawić wilgotność gleby. Te krótkotrwałe i lokalne nie wpływają natomiast pozytywnie na retencję — przesuszona ziemia nie absorbuje nagłej i dużej ilości wody, ponieważ od razu wpada ona do pobliskich rzek.

Czy powodzie błyskawiczne będą coraz częstsze?

Ze względu na zmiany klimatu powodzie błyskawiczne mogą powoli stawać się naszą codziennością. Jak twierdzą klimatolodzy, im jest cieplej, tym częściej występują burze i inne gwałtowne zjawiska atmosferyczne, a to w połączeniu z wysuszoną glebą, która nie przyjmuje już wody oraz zabudowanymi betonem miastami, może prowadzić do podtopień zarówno w metropoliach, jak i poza nimi. 

oprac. Joanna Cwynar


Rozwiąż nasze quizy:

QUIZ ortograficzny. Czy wiesz, jak zapisać te rzadko używane wyrazy?

Bardzo trudny QUIZ z wiedzy ogólnej. Nieliczni zdobywają 100 proc.

QUIZ: Byłeś uczniem w PRL? Z łatwością odpowiesz na te pytania, choć przy 9. może być różnie