W tym artykule przeczytasz o:

Lista lektur obowiązkowych — zakres podstawowy 

  1. Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Księgi Psalmów, Apokalipsy wg św. Jana
  2. Jan Parandowski, Mitologia, część I Grecja
  3. Homer, Iliada (fragmenty), Odyseja (fragmenty);  
  4. Sofokles, Antygona
  5. Horacy – wybrane utwory;  
  6. Bogurodzica; Lament świętokrzyski (fragmenty); Legenda o św. Aleksym (fragmenty); Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty); 
  7. Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty); 
  8. Pieśń o Rolandzie (fragmenty); 
  9. Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty); 
  10. Dante Alighieri, Boska komedia (fragmenty); 
  11. Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; psalmy, w tym Psalm 13, Psalm 47; tren IX, X, XI, XIX; Odprawa posłów greckich
  12. Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty); 
  13. wybrane wiersze następujących poetów: Daniel Naborowski, Jan Andrzej Morsztyn, Mikołaj Sęp-Szarzyński; 
  14. Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty); 
  15. William Szekspir, Makbet, Romeo i Julia
  16. Molier, Skąpiec;  
  17. Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny, wybrane satyry;  
  18. Franciszek Karpiński, wybór sielanek i liryki religijnej; 
  19. Adam Mickiewicz, Oda do młodości; wybrane ballady, w tym Romantyczność; wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie oraz inne wiersze; Konrad Wallenrod; Dziady cz. III
  20. Juliusz Słowacki, Kordian, wybrane wiersze, w tym Grób Agamemnona (fragmenty), Testament mój;  
  21. Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia;  
  22. Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze;  
  23. Bolesław Prus, Lalka, Z legend dawnego Egiptu
  24. Eliza Orzeszkowa, Gloria victis
  25. Henryk Sienkiewicz, Potop
  26. Adam Asnyk, wybór wierszy; 
  27. Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara;  
  28. wybrane wiersze następujących poetów: Jan Kasprowicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff; 
  29. Stanisław Wyspiański, Wesele;  
  30. Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I – Jesień);  
  31. Stefan Żeromski, Rozdziobią nas kruki, wrony…, Przedwiośnie;  
  32. Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty); 
  33. wybrane wiersze następujących poetów: Bolesław Leśmian, Julian Tuwim, Jan Lechoń, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Kazimiera Iłłakowiczówna, Julian Przyboś, Józef Czechowicz, Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy;  
  34. Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu, Ludzie, którzy szli
  35. Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat
  36. Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
  37. wybrane wiersze następujących poetów: Stanisław Baliński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Kazimierz Wierzyński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Czesław Miłosz, w tym wybrane wiersze z tomu Ocalenie oraz Traktat moralny (fragmenty), Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Jarosław Marek Rymkiewicz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, w tym wybrane wiersze z tomów Pan Cogito oraz Raport z oblężonego miasta, Halina Poświatowska, Stanisław Barańczak, Jan Polkowski, Wojciech Wencel;  
  38. Albert Camus, Dżuma
  39. George Orwell, Rok 1984
  40. Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty);  
  41. Sławomir Mrożek, Tango;  
  42. Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie); Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii); 
  43. Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych); 
  44. Antoni Libera, Madame
  45. Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie); 
  46. Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach); 
  47. Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty);  
  48. wybrane utwory okresu stanu wojennego; 
  49. powojenna piosenka literacka – wybrane utwory Ewy Demarczyk, Jacka Kaczmarskiego, Wojciecha Młynarskiego, Agnieszki Osieckiej oraz wybrane teksty Kabaretu Starszych Panów. 

Przeczytaj również: W tych zawodach będzie można znaleźć pracę

Lista lektur obowiązkowych — zakres rozszerzony 

Wszystkie utwory z zakresu podstawowego, a ponadto:  

  1. Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty);  
  2. Platon, Państwo (fragmenty); 
  3. Arystofanes, Chmury
  4. Wergiliusz, Eneida (fragmenty); 
  5. św. Augustyn, Wyznania (fragmenty); 
  6. św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty); 
  7. François Rabelais, Gargantua I Pantagruel (fragmenty); 
  8. Michel de Montaigne, Próby (fragmenty); 
  9. Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki);  
  10. William Szekspir, Hamlet
  11. wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej, w tym wybrane wiersze angielskich poetów jezior;  
  12. Juliusz Słowacki, Lilla Weneda
  13. Cyprian Kamil Norwid, Bema pamięci żałobny rapsod, Fortepian Szopena, Czarne kwiaty (fragmenty), Promethidion (fragmenty); 
  14. realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary);  
  15. Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa
  16. Franz Kafka, Proces (fragmenty); 
  17. Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
  18. Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy;  
  19. Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe;  
  20. Tadeusz Konwicki, Mała apokalipsa
  21. Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie; 
  22. Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
  23. Sławomir Mrożek, wybrane opowiadania; 
  24. wybrane eseje następujących autorów: Jerzego Stempowskiego, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta, Zygmunta Kubiaka, Jarosława Marka Rymkiewicza (co najmniej po jednym utworze); 
  25. wybrane teksty z aktualnych numerów miesięczników oraz kwartalników literackich i kulturalnych.

Przeczytaj również: Uczniowie szukają wsparcia psychicznego w mediach społecznościowych 

Lista lektur uzupełniających — zakres podstawowy 

W każdej klasie obowiązkowo dwie pozycje książkowe (całość lub fragmenty) z poniższej listy: 

  1. Sofokles, Król Edyp;  
  2. Mikołaj z Wilkowiecka, Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim (fragmenty); 
  3. Dzieje Tristana i Izoldy (fragmenty); 
  4. Giovanni Boccaccio, Sokół
  5. Mikołaj Rej, Żywot człowieka poczciwego (fragmenty); 
  6. Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej (fragmenty); 
  7. Miguel de Cervantes y Saavedra, Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy (fragmenty); 
  8. Wespazjan Kochowski, Psalmodia polska (wybór psalmów); 
  9. Wacław Potocki, Transakcja wojny chocimskiej (fragmenty z części I); 
  10. Ignacy Krasicki, Monachomachia (fragmenty); 
  11. Stanisław Trembecki, Franciszek Kniaźnin, wybrane utwory; 
  12. Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za czasów panowania Augusta III (fragmenty); 
  13. Julian Ursyn Niemcewicz, Powrót posła
  14. Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski (fragmenty); 
  15. Juliusz Słowacki, Beniowski (fragmenty); 
  16. Aleksander Fredro, Śluby panieńskie
  17. Johann Wolfgang Goethe, Cierpienia młodego Wertera (fragmenty), Faust (fragmenty);  
  18. George Byron, Giaur (fragmenty); 
  19. Adam Mickiewicz, Dziady cz. IV
  20. Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem;  
  21. Maria Konopnicka, wybór wierszy; 
  22. Stefan Żeromski, Echa leśne;  
  23. Zofia Nałkowska, Granica
  24. Tadeusz Peiper, wybór wierszy; 
  25. Joseph Conrad, Lord Jim
  26. Anna Kamieńska, Anna Świrszczyńska, Julia Hartwig, Stanisław Grochowiak, Edward Stachura, wybór wierszy; 
  27. Kazimierz Moczarski, Rozmowy z katem (fragmenty); 
  28. Zofia Nałkowska, Przy torze kolejowym (z tomu Medaliony);  
  29. Jan Józef Szczepański, Święty
  30. Tadeusz Różewicz, Kartoteka;  
  31. Józef Czapski, Na nieludzkiej ziemi (fragmenty); 
  32. Leopold Tyrmand, Dziennik 1954 (fragmenty); 
  33. Stanisław Lem, Wizja lokalna
  34. Samuel Beckett, Czekając na Godota
  35. Friedrich Dürrenmatt, Wizyta starszej pani
  36. Eugène Ionesco, Lekcja

lub inne utwory literackie wybrane przez nauczyciela. 

Przeczytaj również: Korepetycje przedmaturalne — ostatni dzwonek. Sprawdź, ile trzeba zapłacić

Dodane do listy lektur uzupełniających dla zakresu podstawowego: 

  • Kronika Książąt Polskich, oprac. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski;  
  • Juliusz Słowacki, Listy do Matki (fragmenty);  
  • Henryk Sienkiewicz, Listy z podróży do Ameryki (fragmenty);  
  • Stefan Żeromski, Ludzie bezdomni;  
  • Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski, wybór wierszy;  
  • Witold Pilecki, Raport Witolda;  
  • Wiesław Kielar, Anus mundi;  
  • Zofia Kossak-Szczucka, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919;  
  • Jarosław Iwaszkiewicz, wybrane opowiadanie;  
  • John Ronald Reuel Tolkien, Władca pierścieni. Drużyna pierścienia

Lista lektur uzupełniających — zakres rozszerzony 

  1. Erazm z Rotterdamu, Pochwała głupoty (fragmenty); 
  2. Tomasz Morus, Utopia (fragmenty); 
  3. Pedro Calderon de la Barca, Życie snem
  4. Wolter, Kandyd (fragmenty); 
  5. Jean Jacques Rousseau, Nowa Heloiza (fragmenty); 
  6. wybrane utwory epickie okresu romantyzmu: Józef Ignacy Kraszewski, Stara baśń, Victor Hugo, Nędznicy, Edgar Allan Poe – wybrane opowiadanie; Henryk Rzewuski, Pamiątki Soplicy (fragmenty); 
  7. Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom II – Zima);  
  8. Aldous Huxley, Nowy wspaniały świat
  9. Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej
  10. Gustaw Herling-Grudziński, Wieża;  
  11. Florian Czarnyszewicz, Nadberezyńcy
  12. Bohumil Hrabal – wybrane opowiadania; 
  13. Wiesław Myśliwski, Widnokrąg
  14. Julian Stryjkowski, Austeria
  15. Umberto Eco, Imię róży
  16. wybrane wiersze poetów polskich i obcych; 
  17. wybrana powieść polska i obca z XX lub XXI wieku; 
  18. wybrany dramat polski i obcy z XX lub XXI wieku  

lub inne utwory literackie wybrane przez nauczyciela. 

Przeczytaj również: Studniówka 2022. Piąta fala pokrzyżuje plany niektórych maturzystów

Pozycje dodane do listy lektur uzupełniających dla zakresu rozszerzonego: 

  • Zofia Kossak-Szczucka, Błogosławiona wina;  
  • Ferdynand Antoni Ossendowski, Mocni ludzie; Ludzie, zwierzęta, bogowie;  
  • Krystyna Lubieniecka-Baraniak, Gdy brat staje się katem;  
  • Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei (fragmenty); Tryptyk rzymski; Pamięć i tożsamość (fragmenty), Fides et ratio (fragmenty);  
  • Karol Wojtyła, Przed sklepem jubilera;   
  • Stefan Wyszyński, Zapiski więzienne;  
  • Paweł Zuchniewicz, Ojciec wolnych ludzi. Opowieść o Prymasie Wyszyńskim
  • Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei

Lista lektur z gwiazdką 

Lektury z gwiazdką to szczególnie istotne dla literatury polskiej dzieła, na które trzeba zwrócić szczególną uwagę podczas nauki i poznać je bardzo szczegółowo. Są szczególnie ważne w kontekście matury, ponieważ lubią się na niej pojawiać, a nieznajomość ich może poskutkować niezdaniem egzaminu.

Lektury z gwiazdką: 

  1. Bogurodzica
  2. Jan Kochanowski, wybrane pieśni i treny (inne niż w gimnazjum) i wybrany psalm; 
  3. Adam Mickiewicz, Dziady cz. III
  4. Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz
  5. Bolesław Prus, Lalka
  6. Stanisław Wyspiański, Wesele
  7. Witold Gombrowicz, Ferdydurke
  8. Bruno Schulz, wybrane opowiadanie. 

Zalecane dzieła teatralne i filmowe

  1. Amadeusz, reż. Miloš Forman; 
  2. Dekalog, reż. Krzysztof Kieślowski, wybrane filmy z cyklu; 
  3. Dziady, reż. Konrad Swinarski; 
  4. Elektra, reż. Piotr Chołodziński; 
  5. Emigranci, reż. Kazimierz Kutz; 
  6. Kartoteka, reż. Krzysztof Kieślowski; 
  7. Kordian, reż. Jerzy Englert; 
  8. Lawa. Opowieść o „Dziadach” Adama Mickiewicza, reż. Tadeusz Konwicki; 
  9. Moralność pani Dulskiej, reż. Tomasz Zygadło; 
  10. Nad Niemnem, reż. Zbigniew Kuźmiński; 
  11. Noc listopadowa, reż. Andrzej Wajda; 
  12. Noce i dnie, reż. Jerzy Antczak; 
  13. Rewizor, reż. Jerzy Gruza; 
  14. Rękopis znaleziony w Saragossie, reż. Wojciech Jerzy Has; 
  15. Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Zygmunt Hübner; 
  16. Sanatorium pod klepsydrą, reż. Wojciech Jerzy Has; 
  17. Śluby panieńskie, reż. Andrzej Łapicki; 
  18. Wizyta starszej pani, reż. Jerzy Gruza.

Dodano do listy: 

  • Przerwanie działań wojennych, reż. Juliusz Machulski. 

Przeczytaj również: Biznes i zarządzanie. Kolejny nowy przedmiot w polskich szkołach

Lektury polecane do samokształcenia 

  1. Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, red. Jerzy Bralczyk; 
  2. Jan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto. Opowieść o sztuce europejskiej
  3. Człowiek Grecji, red. Jean-Pierre Vernant; 
  4. Człowiek renesansu, red. Eugenio Garin; 
  5. Umberto Eco, Sztuka i piękno w średniowieczu
  6. Karol Estreicher, Historia sztuki w zarysie
  7. Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna w praktyce, red. Katarzyna Kłosińska;  
  8. Johan Huizinga, Jesień średniowiecza
  9. Jacques Le Goff, Człowiek średniowiecza
  10. Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury
  11. Jacek Kowalski, Niezbędnik Sarmaty
  12. Tadeusz Lubelski, Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty
  13. Jan Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny
  14. Anna Nasiłowska, Literatura okresu przejściowego 1975–1996
  15. Maria Ossowska, Ethos rycerski i jego odmiany
  16. Popularna encyklopedia mass mediów, pod red. J. Skrzypczaka; 
  17. Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, red. Edyta Bańkowska i Agnieszka Mikołajczuk; 
  18. Zbigniew Raszewski, Krótka historia teatru polskiego
  19. Teresa Skubalanka, Historyczna stylistyka języka polskiego. Przekroje;  
  20. Stanisław Stabryła, Starożytna Grecja
  21. Anna Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta; Rozmowy  o Biblii
  22. Wielka encyklopedia Polski, t. 1. i 2.; 
  23. Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii; Dzieje sześciu pojęć; Droga przez estetykę
  24. Mieczysław Tomaszewski, Muzyka w dialogu ze słowem. Próby, szkice, interpretacje
  25. Lidia Winniczuk, Ludzie, zwyczaje, obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu

Pozycje dodane do listy lektur do samokształcenia: 

  • Jan Błoński, Język właściwie użyty. Szkice o poezji polskiej drugiej połowy XX wieku;  
  • Grażyna Borkowska, Pozytywiści i inni;   
  • Włodzimierz Dłubacz, O kulturę filozofii;   
  • Keith Houston, Książka. Najpotężniejszy przedmiot naszych czasów zbadany od deski do deski;   
  • Czesław Jaroszyński i Piotr Jaroszyński, Kultura słowa. Podstawy retoryki klasycznej;   
  • Piotr Jaroszyński, Człowiek i nauka. Studium z filozofii kultury;   
  • Karl Jaspers, Idea uniwersytetu;  
  • Teresa Kowalik, Przemysław Słowiński, Królewski dar. Co Polska i Polacy dali światu;   
  • Jakub Z. Lichański, Retoryka. Historia – Teoria – Praktyka, t. I i II;   
  • O polską kulturę humanistyczną. Z Mieczysławem A. Krąpcem OP rozmawia Piotr S. Mazur;   
  • Ryszard Przybylski, Klasycyzm, czyli prawdziwy koniec Królestwa Polskiego

Co usunięto z listy lektur? 

Podczas ostatnich zmian w kanonie lektur szkolnych, prócz dodania niektórych pozycji, część również usunięto. Z listy lektur obowiązkowych dla zakresu podstawowego zniknęły wiersze Marcina Świetlickiego, a z listy dla rozszerzonego część II Mitologii Jana Parandowskiego (Rzym), Wielki testament Françoisa Villona i Żywoty świętych Piotra Skargi. Z lektur do samokształcenia usunięto książkę Film w szkolnej edukacji humanistycznej, a z zalecanych dzieł teatralnych i filmowych Apocalypsis cum figuris w reżyserii Jerzego Grotowskiego i Zezowate szczęście Andrzeja Munka.

oprac. Joanna Cwynar

Przeczytaj również:

Już za 100 dni matura. O tym powinien pamiętać każdy maturzysta

Nie pokazuję pokoju, bo się wstydzę. Uczniowie boją się zdalnego nauczania