Z tego artykułu dowiesz się:

Wieniec

Potocznie nazywany jest lisią czapą. Można go zobaczyć, gdy Słońce, Księżyc lub jasna gwiazda przesłoni cienką warstwę chmury. Wtedy wokół tych ciał niebieskich może powstać charakterystyczny obrys. Wygląda jak wielobarwna poświata, wewnątrz niebieska lub fioletowa a na zewnątrz czerwona. Wieniec powstaje wskutek zjawiska dyfrakcji światła. Im bardziej jednolite są kropelki wody, które wchodzą w skład chmury przesłaniającej księżyc, tym większa jest średnica obwódki, którą nazywamy lisią czapą. Zdarza się, że wieniec przesłania ciało niebieskie i widać tylko to zjawisko, a naturalny satelita Ziemii jest za nim ukryty. Często pojawia się w horrorach i innych mrocznych filmach.

Przeczytaj również: Niezwykłe piękno chmur

Niezwykłe zjawiska optyczne na niebie od wieków rozbudzają wyobraźnie ludzi. Często powstają legendy i przepowiednie, a obserwatorzy dopatrują się ukrytych znaczeń w obrazach, które można bez trudu wyjaśnić za pomocą praw fizyki i chemii. Tak jest również w tym przypadku. Przyjęło się, że pojawienie się na niebie wieńca, zwiastuje nadejście słonecznych dni i cieplejszego frontu atmosferycznego. Widzieliście kiedyś lisią czapę?

Widmo Brockenu

Widmo Brockenu
Widmo Brockenu obserwowane w Portugalii /123RF/PICSEL

Podobnie jak wieniec, widmo Brockenu można zobaczyć w Polsce. Najczęściej pojawia się w wysokich górach, np. w Tatrach. Kiedy obserwator ustawi się pomiędzy słońcem a chmurą lub mgłą, które znajdują się poniżej, może na ich powierzchni zobaczyć charakterystyczny obraz. Podróżnik będzie tak naprawdę widział swoje odbicie, powiększone i otoczone niezwykłą obwódką, którą nazywamy glorią. Są to pierścienie w kolorach tęczy, otaczające cień obserwatora. Taki widok może być sporym zaskoczeniem dla podróżnika, ponieważ wygląda naprawdę zdumiewająco. Pierwszy opis tego zjawiska pochodzi z XVIII wieku, z okolic szczytu Brocken w górach Harz, w środkowych Niemczech. Stąd właśnie nazwa mamidła górskiego, jak nazywają też widmo Brockenu taternicy.

Podobnie jak w przypadku lisiej czapy, z tym zjawiskiem również wiąże się pewna ludowa legenda. Jeżeli podróżnik zobaczy widmo Brockenu, oznacza to, że umrze w górach, na szlaku lub błądząc poza specjalnie wyznaczoną trasą. Urok można zdjąć, ale jedynie dokonując trzech obserwacji mamidła. Wtedy podróżnik ma pewność, że nigdzie nie dokona żywota w górach.

Księżycowa tęcza

Księżycowa tęcza
Zjawisko księżycowej tęczy w Stanach Zjednoczonych, Przy Wodospadach Wiktorii /123RF/PICSEL

Warunkiem do powstania tego niezwykłego zjawiska jest niskie położenie Księżyca na niebie i to, żeby nie zasłaniały go chmury. Pojawia się z tego samego powodu, co zwykła tęcza, czyli poprzez załamanie, odbicie i rozszczepienie światła w kroplach deszczu albo mgły. Księżyc odbija znacznie mniejszą ilość światła niż Słońce, dlatego powstałe wskutek tego zjawisko łuki są białe dla obserwatora.

Ten efekt nazywany jest też Moonbow i pod taką frazą możecie znaleźć w sieci wiele niezwykłych uwiecznień tego zjawiska. W internecie najczęściej można natrafić na zdjęcia o długiej ekspozycji, stąd na niektórych obrazach pojawia się w nocy kolorowa tęcza. W rzeczywistości, żeby nocny spacerowicz zobaczył księżycową tęczę w kolorach, Księżyc musiałby świecie bardzo mocno, np. podczas pełni, kiedy widać tzw. superksiężyc.

Słup świetlny

Słup świetlny
Słup świetlny w San Francisko, Kalifornia. Autor: Brocken Inaglory. Licencja: (CC BY-SA 3.0) 

To pionowa wiązka, która rozciąga się ponad źródło światła, którym może być słońce, księżyc, a nawet latarnie uliczne. Powstaje wskutek odbicia światła od maleńkich kryształków lodu. Najczęściej jest obserwowany wczesnym porankiem lub o zachodzie słońca. Zjawisko wygląda jak wyjęte z filmów science - fiction i co ciekawe, występuje również w Polsce. Mieliście okazje zobaczyć je, podczas wycieczki nad Bałtykiem?

Im więcej kryształków lodu znajduje się w powietrzu, tym zjawisko jest wyraźniejsze. Można pomylić je z promieniami sztucznego światła, które są wykorzystywane podczas imprez masowych. Jednak słup słoneczny to tylko złudzenie. Nie znajduje się on fizycznie w miejscu, w którym jest obserwowany. To zjawisko można porównać do odbicia światła w jeziorze. 


Przeczytaj również:

Ciekawostki chemiczne

Ciekawostki geograficzne: Niezwykłe jeziora