W tym artykule przeczytasz o:

Życie i twórczość Stanisława Wyspiańskiego 

Stanisław Wyspiański był dramatopisarzem, poetą, malarzem, a także — co ciekawe — projektantem mebli. Mówi się o nim również w kontekście prekursora nowoczesnego teatru polskiego. Urodził się 15 stycznia 1869 roku w Krakowie, zmarł 28 listopada 1907 również w rodzinnym mieście. Tworzył w epoce Młodej Polski. Bywa nazywany czwartym wieszczem polskim. 

Do najsłynniejszych dzieł autora zaliczyć można obrazy „Chochoły”, „Macierzyństwo”, „Autoportret”. Wyspiański znany jest przede wszystkim jako autor dramatu „Wesele”. Utwór ten uważany jest za jedno z najważniejszych dzieł Młodej Polski. Akcja wesela rozgrywa się w podkrakowskiej wsi Bronowice, w dworku Włodzimierza Tetmajera, nazwanym później Rydlówką. Opowiada o weselu poety Lucjana Rydla i chłopki Jadwigi Mikołajczykówny. 

Przeczytaj również: Najczęstsze błędy na maturze z języka polskiego. Jak ich unikać?

Jan Kochanowski — poeta z Czarnolasu

Poeta, tłumacz i dramaturg epoki renesansu. Urodził się w 1530 roku w Sycynie, zmarł w 1584 roku w Lublinie. Kształcił się w Akademii Krakowskiej, Padwie oraz Królewcu. Był sekretarzem na dworze królewskim Zygmunta Augusta. Po śmierci Augusta został zwolennikiem Henryka Walezego, jednak gdy król uciekł, Kochanowski na dobre wycofał się z życia dworskiego. Kochanowski przyjął nawet niższe święcenia kapłańskie i uzyskał miano proboszcza. Porzucił jednak swoje tytuły dla Doroty Podlodowskiej, którą poślubił i osiedlił się wraz z nią w Czarnolesie. Wśród najważniejszych dzieł poety znalazły się Pieśni, Fraszki, Treny, Psałterz Dawidów, Odprawa posłów greckich, Zuzanna, Zgoda, Szachy, Satyr albo dziki mąż. 

Wieszcz narodowy — Adam Mickiewicz

Jeden z najwybitniejszych twórców polskiego Romantyzmu, poeta, wizjoner, publicysta, działacz polityczny. Urodził się 24 grudnia 1798 r. w Zaosiu koło Nowogródka, zmarł 26 listopada 1855 r. Dzieła, z których słynie to epopeja narodowa „Pan Tadeusz”, zbiory poezji „Ballady i romanse”, „Sonety Krymskie”, poemat „Konrad Wallenrod”, dramat „Dziady”. 

W 1815 roku wyjechał do Wilna, gdzie rozpoczął studia. W latach 1819 — 1823 pracował w Kownie — był to okres, w którym dołączył do stowarzyszenia Filomatów i Filaretów. To wtedy powstały jego pierwsze utwory poetyckie, m.in. „Oda do młodości” czy „Pieśń filaretów”.

W 1823 roku Mickiewicza zesłano do Rosji, tam powstały jego słynne „Sonety krymskie” oraz „Konrad Wallenrod”. W 1832 roku powstała III część Dziadów, zaraz potem Mickiewicz wyjechał do Paryża, gdzie pozostał aż do śmierci. Nie udało mu się wrócić do Polski. 

Przeczytaj również: Matura 2022 – język polski. Co warto wiedzieć?

Bolesław Prus – „Serce serc”

Pisarz, publicysta. Urodził się 1847 r. w Hrubieszowie, zmarł 1912 r. w Warszawie. Został wcześnie osierocony przez rodziców, przez co wychowywali go krewni. Był zwolennikiem pozytywistycznej pracy u podstaw, mozolnego budowania postępu cywilizacyjnego, podnoszenia wykształcenia obywateli. Na trzecim roku przerwał studia na wydziale Matematyczno-Fizycznym Szkoły Głównej w Warszawie i zdany na siebie, zarabiał jako guwerner i korepetytor, fotograf, ślusarz. W 1874 Głowacki związał się z „Kurierem Warszawskim”, na którego łamach opublikował serię siedmiu utworów z cyklu „Szkice warszawskie”. Jego kariera felietonisty od tamtej pory rozwijała się w zawrotnym tempie. 

Pisarz znany jest z obszernego utworu „Lalka”, który początkowo nie został odebrany pozytywnie przez krytyków i recenzentów warszawskich. Dopiero w latach 30. XX wieku doceniono kunszt autora ukazany w powieści. Prus zmarł na atak serca. Na jego grobowcu znajdującym się na Powązkach, wyryto napis „Serce serc”. 

Witold Gombrowicz — prozaik, dramaturg, eseista

Urodził się 4 sierpnia 1904 w Małoszycach pod Opatowem, zmarł 25 lipca 1969 roku w Vence, we Francji. Jego powieść „Ferdydurke”, wydana w 1937 roku, nie spotkała się z aprobatą odbiorców i podzieliła czytelników Gombrowicza. Dzieło docenili natomiast Bruno Schulz i Zofia Nałkowska. Gombrowicz studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz filozofię i ekonomię w Paryżu. Jego pierwszy dramat „Iwona, księżniczka Burgunda” przeszedł bez większego echa.  Okres II wojny światowej spędził w Ameryce Południowej. Gombrowicz zyskał popularność międzynarodową w latach 60. XX wieku. Wówczas ukazały się paryskie wydania dwóch powieści: „Pornografii” i „Kosmosu” oraz „Dzienników”, które przez wielu znawców literatury uznawane są za najwybitniejsze dzieło pisarza.

Gombrowicz, Prus, Mickiewicz, Kochanowski i Wyspiański to autorzy, którzy zapisali się na kartach polskiej literatury nie bez powodu. Warto zapamiętać ich ponadczasowe utwory i osiągnięcia nie tylko ze względu na przygotowania do matury! 

Przeczytaj również:

QUIZ: Prawda czy fałsz. Na te pytania odpowiadają dzieci z podstawówki. Odpowiesz?

Sprawdzian i test. Jak się uczyć, żeby zapamiętać i zdać

Jak się skoncentrować? 10 trików, które pomogą się skupić i nie być zmęczonym