Środowisko ucznia, to pewne środowisko społeczne, stanowiące zespół warunków oraz czynników osobowych i materialnych, które powstają w wyniku współdziałania ludzi odgrywających główną rolę w kształtowaniu się osobowości społecznej jednostki. Można zatem powiedzieć, iż środowisko w kontekście szkoły ma dwa podstawowe znaczenia:

  • szkoła jako środowisko społeczno - wychowawcze
  • środowisko społeczno - instytucjonalne do którego szkoła należy (czyli najbliższe szkole otoczenie)

Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Kamiński wymienione powyżej kategorie środowiska określa jako typowe lub zobiektywizowane, gdyż stanowią one sumę warunków stworzonych przez życie zbiorowe w celu kształtowania się jednostek. W kontekście szkoły, funkcja ta przejawia się w jej edukacyjnym charakterze, który jest zawarty w założonych przez nią celach, organizacji, oraz stosowanych metodach i technikach pracy. Zatem szkoła jest równocześnie układem instytucjonalnym oraz układem społecznym, jak również jedyną taką instytucją, w której to "z urzędu" występuje dwupokoleniowa społeczność ( uczniowie Uczniowie W. Gombrowicz Ferdydurke, bohater trzecioplanowy, zbiorowy; poddają się systemowi nauczania narzucanemu przez nauczycieli, nie próbują się przeciwstawić. Całą swoją inteligencję skupiają ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum i nauczyciele); uczniowie są podzieleni na poszczególne klasy czy oddziały według rocznika, natomiast nauczycielom przysługują gratyfikacje nie za osiągane wyniki w pracy, lecz według ilości wypracowanych lat.

Zadaniem układu instytucjonalnego jest porządkowanie życia społecznego, ułatwianie go i służenie mu, nie zaś zastępowanie, jak ma to miejsce w tradycyjnym modelu szkoły, w której instytucja zastępuje człowieka, redukując do roli funkcjonariusza, który musi należycie spełniać swoje funkcje. Wychowanie instytucjonalne oparte jest na systemie norm, różniących się od norm kierujących strukturami państw niedemokratycznych treścią i zasięgiem. Funkcjonowanie owych norm sprawia, iż wychowanek musi się przystosować do działania w wyznaczonych formalnie ramach, które uniformizują jego życie. Z tego stanu rzeczy wynikają następujące zachowania:

  • orientacja na karę oraz unikanie złego zachowania tylko ze względu sankcje grożące ze strony przełożonych
  • orientacja instrumentalistyczna, a więc zachowanie kierowanie tylko i wyłącznie pragnieniem zaspokojenia własnych potrzeb
  • zupełny brak orientacji opartej na umowie społecznej
  • brak orientacji na uniwersalne zasady etyczne

Nauczyciel

Podmiotowość nauczyciela jest odbiciem jest samowiedzy pedagogicznej, a jego działalność stanowi znaczącą część mikrosystemu wychowawczego każdej szkoły a zarazem pewną całość. Wszystkie mikrosystemy znacząco różnią się; na terenie jednej szkoły istnieją różne klasy, różni ich opiekunowie prowadzący w różny sposób swoje zajęcia z poszczególnymi klasami. Decyzje podejmowane przez nauczyciela opiekującego się daną klasą są autonomicznie i stanową w pewnym sensie dzieło tego nauczyciela, przy czym najczęściej są one decyzjami reaktywnymi, a więc decyzjami stanowiącymi odpowiedź na bieżące wydarzenia, decyzje wyłaniające się z potrzeb, trudności czy konfliktów. Z drugiej strony, nauczyciel Nauczyciel B. Prus Antek, bohater epizodyczny; człowiek zły i głupi. Nie starał się, by jego uczniowie naprawdę coś umieli. Zatrudniał ich do prac w gospodarstwie domowym, bił ich, nie umiał ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum podejmuje również decyzje aktywne, wynikające jego z twórczej inicjatywy, gdy jest on niezadowolony z uzyskanych wcześniej efektów własnej pracy. Nauczyciel poszukuje coraz to nowszych a zarazem lepszych metod pracy z całą klasą jak i z poszczególnymi jej uczniami.

Obecnie coraz częściej słyszymy postulat mówiący o optymalizacji pracy w szkole, polegającej na samokontroli oraz samoocenie dokonywanej przez nauczycieli. Opierając się na własnych, uogólnionych i kumulujących się doświadczeniach społeczno -pedagogicznych, wychowawca ma możliwość wprowadzania rzeczywistych zmian do swojej działalności, a adekwatny obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich swojej pracy, swoich możliwości, ograniczeń i wyników pracy, daje szansę zminimalizowania ryzyka popełniania błędów, co stanowi wielką wartość prakseologiczną. Wyróżnia się różne miary oraz kryteria dokonywania samokontroli i samooceny rezultatów pracy przez wychowawcę; np. w formie kwestionariusza, dzięki któremu może on co jakiś czas Czas jedna z podstawowych (obok przestrzeni) kategorii organizujących świat przedstawiony w dziele literackim. Porządkuje ona zdarzenia pod względem chronologicznym na różnych poziomach utworu, np. ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich sprawdzać jakoś swojej pracy i współżycia z klasą.

Uczniowie

Podmiotowość ucznia związana jest w głównej mierze zadaniami życzeniowymi, jak na przykład:

  • żeby uczeń stał się kimś (w opozycji do czymś)
  • żeby uczeń stawał się oraz kształtował jako osoba

Zatem chodzić tu będzie o samodzielność, własną aktywność i ekspresję twórczą, jak również samorządność, autonomiczną osobowość itp. Pierwszym jednak krokiem jest zapoznanie się z podstawowymi cechami składającymi się na status formalny Formalny odnoszący się do formy, rozpatrywany z uwagi na formę, wymagany dla zachowania formy, porządku; zgodny z przepisami, urzędowy, oficjalny. Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych oraz społeczny uczniów polskiej szkoły:

  • pozostawanie jednostek w wieku szkolnego uzależnienia począwszy od zakończenia okresu przedszkolnego dzieciństwa aż do usamodzielnienia się lub rozpoczęcia nauki na studiach wyższych
  • spełnianie obowiązku szkolnego przez jednostkę tworzy jej formalną rolę ucznia, który jest objęty instytucjonalnym systemem oświatowym
  • uczniowie są formalnie (instytucjonalnie) uzależnieni od nauczycieli pełniących urzędowo przepisane im role dydaktyczno - wychowawcze
  • uczeń przynależy do sformalizowanej, rówieśniczej organizacji społeczności w szkole, będącej wynikiem podziału uczniów na poszczególne klasy czy oddziały
  • uczeń podlega określonym normom, które wynikają ze społeczno - instytucjonalnego charakteru szkoły

Można zatem wnioskować, iż organizacja procesu wychowania wymaga współistnienia czterech różnych lecz powiązanych za sobą czynników:

    • wychowawcy
    • wychowanka
    • celu
    • sytuacji wychowawczych

Jak z tego wynika, podmiotowość istnieć powinna również w obrębie relacji zachodzących między uczniem i nauczycielem, gdzie występuje tzw. współudział uczniów (skrót pojęciowy zawierający domyślny składnik dwupodmiotowości tego procesu).

Środowisko wychowawcze szkoły stanowi dla uczniów zbiór pewnych elementów społecznej i instytucjonalnej rzeczywistości. Współczesne metody wychowania oraz kształcenia zdają się nie uznawać pierwszej zasady na gruncie medycyny: primum non nocere. Gdyby jedna uznać ten pomijany przez pedagogów kanon, do zadań takiej nowej szkoły należało by między innymi:

  • eliminowanie czynników lękotwórczych
  • zastąpienie metod polegających na przekazywaniu i utrwalaniu wiadomości metodami wymagającymi prowadzenia dialogu między nauczycielami i uczniami, jak również pomiędzy samymi uczniami
  • zastąpienie zadań odtwórczych, zadaniami twórczymi, które wymagają innowacyjnych postaw oraz zachowań
  • powiększenie zakresu samorządności i autonomii uczniów
  • zmiana stylu kierowania na drodze wewnątrzszkolnych dyskusji oraz samokształcenia nauczycieli
  • uznanie w praktyce zasady jedności kształcenia i wychowania, co objawiało by się traktowaniem rozwoju osobowości jako procesu integralnego

Wymienione postulaty stanowią tylko kilka z wielu propozycji, poprzez które szkoła stała by się niejako otwartym rynkiem ofert stając wobec konieczności zaspokajania potrzeb psychicznych, społecznych i intelektualnych młodzieży. Obecnie, oczekiwania te nie stanowią już pedagogicznej utopii, gdyż są one realizowane w niektórych placówkach, zarówno w Polsce jak i zagranicą, zatem można się spodziewać, iż w niedługim czasie występować będą w skali masowej.

Podsumowując, należy zaznaczyć, iż społeczno - wychowawcze środowisko szkoły jest bardzo szerokie oraz złożone; wychowawca poznający szkolną klasę powinien w pierwszej kolejności skoncentrować się więc na jej wewnętrznej strukturze. Postawy uczniów w stosunku do otaczającej ich rzeczywistości oraz do rówieśników i samego siebie determinowane są ich wewnętrzną (posiadaną przez każdą jednostkę) pozycją, na którą składają się:

    • potrzeby
    • możliwości
    • doświadczenia wyniesione z rodziny i szkoły
    • oczekiwania co do aktualnej i przyszłej pozycji ucznia

Wydaje się jednak, iż najważniejszym jest, by szkoła, stanowiąca tak istotne miejsce w procesie wychowania młodego pokolenia, potrafiła towarzyszyć mu w jego rozwoju przez wspieranie w nim tego, co dobre, indywidualne oraz niepowtarzalne. Innym postulatem jest to, by w tak wielkich zabiegach o dyscyplinę oraz wysokie wyniki nauczania, nie tłamsić niezależności, aktywności twórczej oraz ciekawości świata, od której to przecież dzieci Dzieci M. Dąbrowska Pies, bohaterowie pierwszoplanowi; jest ich gromadka (może czworo), narrator wymienia najstarszą dziewczynkę i brata oraz maluchy, nowi właściciele psa.
Wygląd: brak ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
zaczynają swoją edukację szkolną.