Grupa - przynajmniej trzy osoby posiadające wspólne wartości, mające wspólne cele; łączą ich pewne stosunki, więzi.

Wyróżniamy grupy: naturalne, sztuczne, małe, duże, pierwotne, wtórne, formalne, nieformalne, celowe, terytorialne, grupy odniesienia, porównawcze, normatywne, alternatywne, społeczne.

Grupa społeczna to zespół ludzi, którzy wzajemnie ze sobą współdziałają, między którymi zachodzą stosunki społeczne. Jednoczą ich cel, więzi, zadania, wartości

oraz wzajemna zależność od siebie.

Praca z grupą wymaga znajomości dynamiki grupy. Świadomość zachodzących zjawisk w grupie prowadzi do jej wzrostu. Procesy grupowe są podobne w każdej z grup.

Grupa składa się z indywidualnych jednostek. Zachodzi w niej proces integracji

lub dezintegracji jej członków.

Integracja: jestem otwarty na grupę, ale zabiegam też o obronę swoich wartości, swojej pozycji w grupie; jednocześnie dbam o siebie i o to by być w grupie. Ja potrzebuję samostanowienia, ale potrzebują też grupy, a ona mnie. Poznaję siebie w grupie, dostrzegam swoje wady i zalety, i podejmuję rozwój siebie. W kontekście grupy uczę się dążenia do współpracy, co warunkuje mój rozwój. Potrzeba identyfikacji z grupą jest we mnie. Tworzę więzi z innymi członkami grupy, doświadczam przyjaźni i miłości. Przynależność do grupy daje mi poczucie bezpieczeństwa, satysfakcji i spokoju.

Dezintegracja: potrzeba zachowania swojego świata wartości, kreowania własnego sposobu myślenia. Dokonuję wyboru i kreuję siebie. Jest we mnie pragnienie wyróżnienia się, potrzeba szacunku, uznania, osiągnięcia pewnej pozycji w grupie, pragnienie zrealizowania się społecznego.

Grupa może wpływać korzystnie lub niekorzystnie na swoich członków. Może stymulować ich do rozwoju lub działać destruktywnie. Rozwój jednostek w grupie przyczynia się do rozwoju całej grupy.

Dynamizm rozwoju grupy może rozgrywać się na płaszczyźnie potrzeb psychospołecznych lub na płaszczyźnie zadaniowej.

Jeżeli między sposobem wypełniania zadania grupowego a psychospołecznymi potrzebami uczestników pojawiają się sprzeczności, wówczas dochodzi do konfliktu. Spięcia, konflikty grupowe zużywają ogromną ilość energii. Jeżeli nie ma w grupie swobodnego wypowiadania swoich potrzeb, pojawia się stres. Gdy on nie zostaje rozładowany rodzą się emocje takie jak gniew i złość, które wpływają destruktywnie

na grupę. Jeśli te emocje nie zostaną rozładowane pojawia się frustracja. Jeżeli frustracja nie zostanie zauważona przez lidera grupy, pojawiają się tak zwane wentyle. Członkowie grupy zaczynają uciekać od grupy, nie czują się już z nią mocno związani.

Model idealnego rozwoju grupowego:

1. Orientacja.

Każdy z nas ma różowe okulary, wszyscy są cudowni, otwarci. Ze względu

na zadania - jawi się zrozumienie celów i metod, którymi będziemy realizować zadania. Psychospołeczna potrzeba to poznanie siebie nawzajem, jacy jesteśmy, jakie są normy i struktury w grupie.

2. Konfrontacja i konflikt.

Coraz większa pewność siebie, eksperymenty ze swoim zachowaniem, bezpośredniość, chęć wybicia się. Uczestnicy reagują na siebie krytycznie, złośliwie a nawet wrogo. Poszukiwania swojego miejsca w strukturze społecznej i swojej roli w wykonywaniu zadania grupowego. Powstają kliki. Atmosfera bardziej realistyczna, są okazywane prawdziwe uczucia. Konflikt wewnętrzny, agresja by wyrazić swoją tożsamość. Niezgodność między osobistymi orientacjami uczestników a wymaganiami ze strony określonego zadania.

3. Konsensus, współpraca i kompromis.

Szacunek, akceptacja, przynależność do grupy sprawia przyjemność, otwarta komunikacja, harmonia, humor, ciepło, przyjaźń, czułość. Grupa staje

się atrakcyjna dla uczestników, daje poczucie ciepła. Konsensus, współpraca, otwarte wymienianie informacji, pomysłów, poglądów.

4. Integracja.

Integracja osobistych potrzeb i wymagań stawianych przez zadanie grupowe. Energia grupy zużywana jest prawie wyłącznie do pracy. Uczestnicy

są posiadaczami różnych ról. Wspólne wypracowywanie rozwiązań.

Dobry prowadzący będzie widział w każdym kryzysie wyraz żywotności grupy

i szansę dalszego rozwoju.

Polaryzacja grupowa - skrajne zmienianie decyzji przez członków grupy,

aby zyskać uznanie grupy lub z powodu przekonania o słuszności decyzji znajdującej się

na przeciwległym biegunie, po usłyszeniu nowych informacji dotyczącej jakiejś sprawy.

Myślenie grupowe - jest to taki typ myślenia, który nastawiony jest na dążenie

do zachowania spoistości grupy i jej odrębności. Nie zawsze opiera się o racjonalne fakty.

Myśleniu grupowemu sprzyja: pewna izolacja grupy, dzięki czemu nie ma takiego wpływu nowinek z zewnątrz; spójność grupy wynikająca z faktu, że członkowie dobrze

się w niej czują, są z nią mocno związani, jest dla nich atrakcyjna; autorytarny prowadzący - narzuca swój sposób myślenia całej grupie; lęk o grupę; nieumiejętność podejmowania decyzji.

Nieumiejętność podejmowania decyzji prowadzi często do błędów decyzyjnych, które przejawiają się w: czerpaniu informacji z niepewnych źródeł lub fragmentaryczność informacji; bagatelizowaniu ryzyka związanego z podjęciem takiej czy innej decyzji; braku otwartości na alternatywne rozwiązania; zbytniej pewności co do słuszności swojej decyzji i braku opracowania jakiegoś zastępczego planu działania w razie niepowodzenia.

Symptomy myślenia grupowego: zbytnia pewność odnośnie swej nieomylności, jako grupy; brak otwartości na inne poglądy, odrzucanie ich bez zapoznania się dokładnego z nimi; przeciwnicy mają z góry przypięte etykietki, nie wchodzi się z nimi w kontakty; zbytnie zaufanie swojej sile; uparte przekonanie o słuszności swojego moralnego postępowania; ujednolicanie całej grupy przez tak zwanych "strażników jednomyślności", aby wszyscy członkowie myśleli tak samo, czynili podobnie.