Witold Lutosławski, urodzony 25 stycznia 1913 roku w Warszawie, a zmarł 7 lutego 1994 roku tamże. Był polskim kompozytorem muzyki współczesnej i pianistą. Od roku 1963 pełnił również funkcję dyrygenta, który w znacznej mierze dyrygował swoimi utworami.

Gdy miał 6 lat zaczął się uczyć gry na fortepianie. Należał do uczniów Heleny Hoffman, później od roku 1924 Józefa Śmiadowicza i w końcu A. Tubego. W okresie 1926-1932 uczył się również podstaw gry skrzypcowej

u Lidii Kmitowej oraz od 1928 przez kolejne cztery lata był uczniem Witolda Maliszewskiego, zgłębiającego tajniki i prawidła teorii muzyki i kompozycji. Swoją pierwszą kompozycję napisał w 1930 roku pod czujnym okiem Maliszewskiego. Był to utwór pt Taniec Chimery przeznaczony na fortepian. Wykonał go w 1932

w swojej macierzystej uczelni - Konserwatorium Warszawskim, gdzie odbywał studia w zakresie kompozycji

u Maliszewskiego oraz w zakresie gry fortepianowej w klasie Jerzego Lefelda. Dyplom w zakresie gry fortepianowej uzyskał w 1936 r., zaś w zakresie kompozycji w 1937 roku za utwór Requiem przeznaczony na sopran, chór mieszany i orkiestrę. Lutosławski za swój debiut w zakresie kompozycji uznał premierowe wykonanie utworu pt. Wariacje symfoniczne w 1938 roku. Kompozytor wykazywał również matematyczne zdolności i dlatego wstąpił na studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim.

Niestety wydarzenia II wojny światowej przerwały tak dobrze zapowiadającą się karierę młodego artysty. Przez cały okres hitlerowskiej okupacji mieszkał w Warszawie. W celach zarobkowych grał w warszawskich kawiarniach m.in. z Anrzejem Panufnikiem. Do jedynego zachowanego utworu z tego okresu jest utwór pt. Wariacje na temat Pagininiego przeznaczony do wykonania na 2 fortepiany z 1941 roku.

Gdy minęła wojna kompozytor osiadł już na stałe w Warszawie żeniąc się w 1946 roku z Marią Danutą Bogusławską (panieńskie- Dygat). Był organizatorem Związku Kompozytorów Polskich, z którym był mocno związany, jako aktywny członek oraz organizator, aż do śmierci. Był również współorganizatorem największego festiwalu muzyki współczesnej Warszawska Jesień. Nigdy nie był związany na stałe z żadną muzyczną uczelnią. Był natomiast wykładowcą na wielu kompozytorskich warsztatach czy kursach. W 1962 prowadził kurs

w Berkshire Music Center w Tanglewood (Massachusetts), gdzie poznaje kompozytorów: Edgara Varese'a

i Miltona Babbitta. W latach 1963 oraz 1964 prowadzi letnie wykłady w Summer School of Music w Darlington w Anglii, zaś w 1966 Kungliga Svenska Musikaliska Akademien w Sztokholmie, w 1966 - na uniwersytecie

w Austin (Texas), a w 1968 - w Arhus (Dania). Lata 1970 i 1980 był zapraszany jako wykładowca prowadzący kursy poświęcone własnej pracy twórczej. Korzystał z tych zaproszeń bardzo rzadko.

Swoją działalność dyrygenta rozpoczął zaprezentowaniem w 1963 roku utworu pt. Trzy poematy Henry Michaux przeznaczonych do wykonania przez chór z towarzyszeniem orkiestry (lata 1961-1963).

Bardzo dużo podróżował jako dyrygent. Odwiedził m.in.: Francję (1964), Czechosłowację (1965), Holandię (1969), Norwegię i Austrię (1969).

Był dyrygentem następujących orkiestr:

  • Los Angeles Philharmonic Orchestra
  • San Francisco Symphony Orchestra
  • BBC Symphony Orchestra
  • London Sinfonietta
  • Orchestre de Paris
  • WOSPRiT (obecna nazwa: NOSPR)

Jego twórczość była niezwykle ceniona, co wyrażało się w wielu otrzymanych nagrodach i odznaczeniach.

Otrzymał następujące nagrody:

- nagroda Związku Kompozytorów Polskich (1959, 1973)

- nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1962)

- nagroda Państwowa I stopnia (1955, 1964, 1978)

- I nagroda na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu (1959, 1962, 1964, 1968)

-nagroda im. Sergiusza Kusewickiego (1964, 1976, 1986), im. Gottfrieda von Herdera (1967), im. L. Sonninga (1967), im. Maurice'a Ravela (1971), im. Jeana Sibeliusa (1973), im. E. von Siemensa (1983), im. Charlesa Grawemeyera (1985), królowej Zofii Hiszpańskiej (1985).

W 1983 r. uhonorowany został Nagrodą Artystyczną Komitetu Kultury Niezależnej NSZZ Solidarność.

W 1985 roku przyjął złoty medal Royal Philharmonic Society w Londynie, w 1992 roku złoty medal oraz tytuł muzyka roku 1991 nadany przez angielskie Incorporated Society of Musicians oraz medal Stockholm Concert Hall Foundation, a w 1993 - Polar Music PrizeiKyoto Priz za swoją twórczość.

W 1994 Lutosławski odbiera najważniejsze polskie odznaczenie, a mianowicie Order Orła Białego.

Był również honorowym członkiem wielu stowarzyszeń muzycznych, akademii artystycznych i naukowych:

- Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej

- Kungliga Svenska Musikaliska Akademien

- Freie Akademie der Künste w Hamburgu

- Deutsche Akademie der Künste w Berlinie

- Akademie der Schönen Künste w Monachium

- American Academy of Arts and Letters w Nowym Jorku

- Royal Academy of Music w Londynie

- Związku Kompozytorów Polskich

Był również odznaczony tytułem doktora honoris causa na następujących uniwersytetach:

-na Uniwersytecie w Warszawie

- na Uniwersytecie w Toruniu

- Uniwersytet w Chicago

- Uniwersytet w Lancaster

- Uniwersytet w Glasgow

- Uniwersytet w Cambridge

- Uniwersytet w Durham

-Uniwersytet Jagielloński

- McGill University w Montrealu

W Warszawie odbywa się także corocznie Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski im. Witolda Lutosławskiego, który organizowany jest przez Filharmonię Narodową od 1990 roku.

Witold Lutosławski zaliczany jest do jednego z najważniejszych kompozytorów polskich obok takich nazwisk jak Fyderyk Chopin czy Karol Szymanowski. Należy do wybitnych twórców XX-wiecznej muzyki obok Bela Bartoka, Siergieja Prokofiewa czy Oliviera Messiaen'a.

W twórczości Lutosławskiego wyróżnić można kilka etapów:

- Nurt neoklasyczny tworzą takie kompozycje jak WARIACJE SYMFONICZNE (1938), I SYMFONIA (1947) czy UWERTURA SMYCZKOWA (1949)

- Nurt ludowy zawiera: MAŁĄ SUITĘ (1950) i KONCERT NA ORKIESTRĘ (1954)

-Nurt dodekafoniczny tworzy cykl 5 PIEŚNI DO SŁÓW KAZIMIERY IŁŁAKOWICZÓWNY (1957). Jest to nurt, który charakteryzuje się zastosowaniem tzw. techniki serialnej, którą odnaleźć możemy również

w MUZYCE ŻAŁOBNEJ (1958).

Następny okres rozpoczyna się utworem pt. GRY WENECKIE (1961), w którym kompozytor wykształca charakterystyczny styl, który opiera się na kompozytorskich innowacjach XX wieku. Ich zastosowanie widoczne jest w takich kompozycjach jak: II Symfonia(1967), i LIVRE POUR OCHESTRE(1968). Charakterystyczny model formy zastosowany w tych utworach polega na rozwijaniu formy kompozycji w dwóch fazach. Pierwsza

z nich jest częścią wstępną, druga zaś jest rozwinięciem głównego pomysłu w utworze.

Utwór MI-PARTI (1976) wykorzystuje ciekawy pomysł kompozytorski, który polega na zastosowaniu kilku zazębiających się muzycznych wątków. Tworzą one strukturę łańcucha. Ten zamysł kompozytorski widoczny jest w utworach ŁAŃCUCH, które oznaczone są kolejnymi numerami.

Zauważyć możemy znaczną różnicę w utworach z różnych etapów kompozytorskich oraz ciągłą zmianę muzycznego stylu. Lutosławski to kompozytor, który odznacza się niezwykłym indywidualizmem wypowiedzi muzycznej. Chociaż nie należał do konkretnego nurtu, trendu, awangardy kompozytorskiej czy szkoły to pozostawał ciągłym rewolucjonistą oraz kontynuował tradycyjne myślenie w zakresie sztuki kompozytorskiej. Wydawać by się mogło, że rewolucjonista z założenia nie może być tradycjonalistą, lecz w przypadku Lustoławskiego obydwie te cechy znakomicie się uzupełniały. Muzyka Lutosławskiego stanowiła znakomity przykład proporcji między zastosowaniem formy i treści oraz intelektu i emocji. Jego geniusz zapewnił mu miejsce wśród najwybitniejszych kompozytorów muzyki XX wieku.

Rok 2004, czyli rok śmierci kompozytora, został ogłoszony rokiem Witolda Lutosławskiego oraz Witolda Gombrowicza.

Do najważniejszych kompozycji należą:

Tytuł kompozycji

Rok powstania

WARIACJE SYMFONICZNE

(1936-1938)

LACRIMOSA na sopran i orkiestrę (z możliwością użycia czterogłosowego chóru mieszanego)

(1937)

WARIACJE NA TEMAT PAGANINIEGO na 2 fortepiany

(1941)

PIEŚNI WALKI PODZIEMNEJ na głos i fortepian

(1942-1944)

MELODIE LUDOWE na fortepian

(1945)

DWADZIEŚCIA KOLĘD na głos i fortepian

(1946)

SYMFONIA NR 1

(1941-1947)

UWERTURA SMYCZKOWA

(1949)

KONCERT NA ORKIESTRĘ

(1950-1954)

MAŁA SUITA na orkiestrę kameralną

(1950)

RECITATIVO E ARIOSO na skrzypce i fortepian

(1951)

TRYPTYK ŚLĄSKI na sopran i orkiestrę symfoniczną

(1951)

BUKOLIKI na fortepian

(1952)

PIĘĆ MELODII LUDOWYCH na orkiestrę smyczkową

(1952)

MUZYKA ŻAŁOBNA na orkiestrę smyczkową

(1954-1958)

PRELUDIA TANECZNE na klarnet i fortepian

(1954)

PIĘĆ PIEŚNI DO SŁÓW KAZIMIERY IŁŁAKOWICZÓWNY na głos żeński i fortepian

(1956-1957)

PIĘĆ PIEŚNI DO SŁÓW KAZIMIERY IŁŁAKOWICZÓWNY [wersja II] na mezzosopran i orkiestrę kameralną

(1958)

TRZY POSTLUDIA na orkiestrę

(1958-1960)

JEUX VÉNITIENS na orkiestrę kameralną

(1961)

TROIS POEMES D'HENRI MICHAUX na chór i orkiestrę

(1961-1963)

KWARTET SMYCZKOWY

(1964)

SYMFONIA NR 2

(1965-1967)

PAROLES TISSÉES na tenor i orkiestrę kameralną

(1965)

LIVRE POUR ORCHESTRE

(1968)

KONCERT NA WIOLONCZELĘ I ORKIESTRĘ

(1969-1970)

PRELUDIA I FUGA na 13 instrumentów smyczkowych

(1970-1972)

WARIACJA SACHEROWSKA na wiolonczelę

(1975)

LES ESPACES DU SOMMEIL na baryton i orkiestrę

(1975)

MI-PARTI na orkiestrę symfoniczną

(1976)

WARIACJE NA TEMAT PAGANINIEGO [wersja II] na fortepian i orkiestrę

(1977-1978)

NOVELETTE na orkiestrę

(1978-1979)

KONCERT PODWÓJNY NA OBÓJ, HARFĘ I ORKIESTRĘ KAMERALNĄ

(1979-1980)

EPITAPHIUM na obój i fortepian

(1979)

GRAVE, Metamorfozy na wiolonczelę i fortepian

(1981)

SYMFONIA NR 3

(1981-1983)

ŁAŃCUCH 1 na 14 wykonawców

(1983)

PARTITA na skrzypce i fortepian

(1984)

ŁAŃCUCH 2, Dialog na skrzypce i orkiestrę

(1983-1985)

DWADZIEŚCIA KOLĘD [wersja II] na sopran, chór żeński i orkiestrę kameralną

(1984-1989)

ŁAŃCUCH 3 na orkiestrę

(1985-1986)

FANFARE FOR LOUISVILLE na instrumenty dęte i perkusję

(1986)

KONCERT NA FORTEPIAN I ORKIESTRĘ

(1987-1988)

FANFARE FOR CUBE na kwintet dęty

(1987)

SYMFONIA NR 4

(1988-1992)

PRZEŹROCZA dla 11 solistów

(1988)

PARTITA [wersja II] na skrzypce i orkiestrę

(1988)

CHANTEFLEURS ET CHANTEFABLES cykl pieśni na sopran i orkiestrę

(1989-1990)

INTERLUDIUM na orkiestrę

(1989-1990)

FANFARE FOR LANCASTER na zespół instrumentów dętych blaszanych i werbel

(1989)

PRELUDE FOR G.S.M.D na orkiestrę

(1989)

TARANTELLA na baryton i fortepian

(1990)

SUBITO na skrzypce i fortepian

(1992)

FANFARE FOR LOS ANGELES PHILHARMONIC na instrumenty dęte blaszane i perkusję

(1993)