Powietrze jest mieszaniną gazów, która tworzy atmosferę Ziemi. W większości jej skład stanowi azot (około 78%) i tlen (21%), oprócz tego zawiera gazy szlachetne, dwutlenek węgla, parę wodną i śladowe ilości innych substancji. Skład powietrza atmosferycznego może być zmienny. Jeśli oprócz jego stałych składników występują nowe, odmienne substancje gazowe, ciekłe czy stałe lub kiedy naturalne składniki znacznie przewyższają prawidłowy poziom, wówczas mówi się o zanieczyszczeniach powietrza. Mogą one stanowić ogromne zagrożenie dla wszystkich organizmów żywych, kiedy ich ilość w atmosferze będzie zbyt wysoka. Najbardziej groźnymi zanieczyszczeniami powietrza są: tlenek węgla, dwutlenek azotu oraz dwutlenek siarki. Zanieczyszczenia te mogą pochodzić z dwóch głównych źródeł: powstają w wyniku naturalnych zjawisk przyrodniczych lub jako efekty uboczne działalności człowieka.

Naturalnymi źródłami zanieczyszczeń powietrza mogą być:

  •   pożary dużych obszarów leśnych
  •   erupcje wulkanów
  •   procesy gnilne obumarłych szczątków roślinnych i zwierzęcych
  •   erozja gleb i skał

Źródła zanieczyszczeń atmosferycznych wytworzonych  przez człowieka:

  •   przemysł chemiczny, metalurgiczny i energetyczny (gazy i pyły)
  •   przemysł cementowy
  •   silniki spalinowe
  •   utylizacja ścieków i odpadów

Naturalne źródła zanieczyszczenia powietrza towarzyszą Ziemi od początków jej istnienia, dlatego przyroda potrafi sobie z nimi bardzo dobrze radzić. Obecnie wytwarzane przez ludzi szkodliwe substancje są zbyt groźne i występują w ogromnych ilościach, dlatego środowisko naturalne nie nadąża się regenerować. Te drastyczne zmiany są wynikiem rozwoju działalności gospodarczej.

CIEKAWOSTKI

Najbardziej zanieczyszczone obszary w Polsce.

Przez wiele lat na terenie Polski zaniedbywano działania z zakresu ochrony środowiska i dlatego stanęła ona w obliczu katastrofy ekologicznej. Najbardziej zanieczyszczone zostały rejony aglomeracji miejskich i terenów uprzemysłowionych, takich jak: Górny i Dolny Śląsk wraz z Krakowem oraz Zatoka Gdańska. Najbardziej zagrożone miasta to: Warszawa, Łódź, Kraków, Poznań, Konin i Wrocław.

Najwięksi „truciciele”.

Największą ilość zanieczyszczeń atmosferycznych w postaci gazów i pyłów emitują huty, elektrociepłownie, cementownie oraz zakłady przemysłu chemicznego, są to np. elektrownia Bełchatów, krakowska huta metalu, oświęcimskie zakłady chemiczne. Wiele substancji szkodliwych wydzielają też gospodarstwa domowe, kotłownie osiedlowe, rolnictwo i środki transportu.

Co szkodzi lasom?

Niezwykle szkodliwy dla roślin jest dwutlenek siarki, ponieważ z wodą tworzy kwas siarkowy. Spada on na ziemię w postaci kwaśnych deszczów. Wnika w tkanki roślinne i powoduje ich obumieranie. Rośliny stopniowo żółkną, obsychają i giną.

Czy istnieje „czyste” powietrze?

Powietrze nad dużymi, przemysłowymi miastami zawiera miliony cząstek pyłu na cm3 , z kolei powietrze w najczystszych rejonach świata, np. nad oceanami, również nie jest wolne od pyłów, tylko zawiera ich mniej, są to tysiące cząstek pyłu na cm3 . W powietrzu unoszą się rozmaite substancje, np. piasek, sadze, zarodniki roślin, ziarnka pyłku, popiół wulkaniczny czy nawet spadający i spalający się w atmosferze meteor.

 Skutki zanieczyszczenia atmosfery:

  •   efekt cieplarniany
  •   kwaśne deszcze
  •   zmniejszanie się warstwy ozonowej
  •   wyczerpywanie paliw kopalnych
  •   zaburzenie równowagi ekologicznej pomiędzy tlenem i dwutlenkiem węgla
  •   naruszenie równowagi biologicznej ekosystemów
  •   pogorszenie jakości żywności
  •   zanieczyszczenie gleby i wody